Kod ICD-10: F48.1

Kod F48.1 to Zespół depersonalizacji-derealizacji

Kod F48.1 według klasyfikacji ICD-10 określa zespół depersonalizacji-derealizacji. Jest to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się poczuciem oddzielenia od własnej osoby (depersonalizacja) lub otaczającej rzeczywistości (derealizacja), przy czym zachowana jest pełnia świadomości. Pacjenci zgłaszają wrażenie, jakby obserwowali siebie „z zewnątrz”, albo jakby świat wydawał się nierealny, odległy, „za szybą”.

Wskazania do stosowania kodu

Kod F48.1 powinno się stosować w sytuacji, gdy:

• Pacjent przez dłuższy czas zgłasza utrzymujące się objawy depersonalizacji oraz/lub derealizacji.
• Objawom tym nie towarzyszy utrata kontaktu z rzeczywistością (brak psychozy).
• Wykluczono obecność głębokich zaburzeń nastroju, schizofrenii, zaburzeń organicznych oraz działania substancji psychoaktywnych jako bezpośredniej przyczyny.
• Objawy są na tyle nasilone, że powodują cierpienie psychiczne lub upośledzają funkcjonowanie pacjenta społecznie lub zawodowo.

F48.1 nie diagnozuje się, jeśli objawy są przejawem innego rozpoznania psychicznego, np. epizodu depresji czy zaburzeń lękowych – w takich przypadkach kodowane jest schorzenie zasadnicze.

Typowe leki stosowane w leczeniu

Zespół depersonalizacji-derealizacji jest trudny w leczeniu farmakologicznym, gdyż żaden lek nie wykazuje wysokiej skuteczności w tej jednostce chorobowej. Podejście terapeutyczne powinno obejmować przede wszystkim psychoterapię (np. nurty poznawczo-behawioralne). Jednak w niektórych przypadkach stosuje się wspomagająco:

• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – np. paroksetyna, sertralina, stosowane zwłaszcza gdy współwystępują objawy lękowe lub depresyjne.
• Leki przeciwlękowe (benzodiazepiny) – krótkotrwale, wyłącznie doraźnie i pod ścisłym nadzorem, ze względu na ryzyko uzależnienia.
• Lamotrygina – w niektórych przypadkach wykazuje pewną skuteczność, szczególnie w połączeniu z SSRI.
• Leki działające na układ glutaminergiczny – podejmowane są próby stosowania memantyny lub naltreksonu w badaniach klinicznych.

Leczenie polega także na psychoedukacji, wsparciu oraz nauce strategii radzenia sobie z objawami. Skuteczność farmakoterapii bywa ograniczona – decyzję o doborze leków należy podejmować indywidualnie.

Podsumowanie znaczenia i użyteczności kodu dla lekarza

Kod F48.1 pozwala na precyzyjne sklasyfikowanie zespołu depersonalizacji-derealizacji jako osobnej jednostki klinicznej, co ułatwia różnicowanie zaburzeń psychicznych i dobór odpowiedniego postępowania. Jego prawidłowe użycie pomaga w dokumentacji medycznej, umożliwia wdrożenie specjalistycznego leczenia oraz ułatwia kontakt z innymi specjalistami (psychiatra, psycholog, terapeuta). Wybór tego kodu powinien być poprzedzony rzetelną diagnostyką różnicową, a leczenie – skoncentrowane na psychoterapii, z możliwością farmakoterapii zgodnie ze wskazaniami.