Kod ICD-10: F68.1

Kod F68.1 to Zamierzone wytwarzanie lub naśladowanie objawów lub niewydolności fizycznych bądź psychicznych [zaburzenie pozorowane]

Kod F68.1 ICD-10 służy do oznaczania sytuacji klinicznych, w których pacjent celowo wywołuje, symuluje lub nasila objawy choroby somatycznej lub psychicznej. Nie jest to równoznaczne z symulacją dla korzyści zewnętrznych – główną motywacją pacjenta są wewnętrzne potrzeby psychiczne, np. potrzeba uzyskania roli chorego. Do tej kategorii należą klasyczne przypadki zaburzenia pozorowanego (factitious disorder), w tym również tzw. zespół Münchhausena.

Wskazania do stosowania kodu

Kod F68.1 powinien być stosowany, gdy lekarz ma uzasadnione dowody lub wysokie podejrzenie, że występuje celowe wywoływanie lub naśladowanie objawów chorobowych bez uzyskania oczywistej zewnętrznej korzyści (np. odszkodowania czy unikania pracy). Zaburzenie to może dotyczyć zarówno objawów fizycznych (np. fałszywe zgłaszanie bólu, powodowanie sobie obrażeń), jak i psychicznych (udawanie objawów psychiatrycznych). Szczególną czujność należy zachować w przypadkach trudnych diagnostycznie, nawrotowych hospitalizacji lub w sytuacji, gdy wyniki badań paraklinicznych nie potwierdzają zgłaszanych dolegliwości.

• Wielokrotne bezskuteczne leczenie objawów niewyjaśnionych etiologicznie
• Złożona historia medyczna z częstymi hospitalizacjami
• Wykluczenie możliwych przyczyn somatycznych lub psychiatrycznych zgłaszanych objawów
• Podejrzenie manipulacji badaniami lub wynikami laboratoryjnymi przez pacjenta

Typowe leki stosowane w leczeniu

Zaburzenie pozorowane z definicji nie podlega typowemu leczeniu farmakologicznemu, ponieważ pierwotną motywacją działań pacjenta jest potrzeba psychiczna, a nie rzeczywista choroba somatyczna lub psychiczna. Główne postępowanie opiera się na terapii psychologicznej i psychoterapeutycznej. Farmakoterapia może być rozważana jedynie w razie współistnienia innych zaburzeń psychicznych (np. depresji, zaburzeń lękowych) lub towarzyszących objawów wymagających interwencji (np. ostry niepokój, bezsenność).

• Leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI) – tylko gdy towarzyszy depresja
• Leki przeciwlękowe – w przypadku współistniejącego lęku
• Leki uspokajające – wyłącznie krótkoterminowo, w stanach ostrego kryzysu
• Najważniejszą rolę odgrywają interwencje psychoterapeutyczne np. psychoterapia poznawczo-behawioralna, terapia wspierająca

Farmakoterapia nie eliminuje podstawowego problemu i nie powinna być główną metodą leczenia.

Podsumowanie znaczenia i użyteczności kodu dla lekarza

Kod F68.1 jest istotnym narzędziem diagnostycznym, pozwalającym na jasne rozróżnienie zaburzeń pozorowanych od symulacji oraz innych schorzeń somatycznych i psychiatrycznych. Właściwe rozpoznanie i zakodowanie tego zaburzenia pozwala na optymalizację postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, unikanie niepotrzebnych inwazyjnych procedur oraz identyfikację pacjentów wymagających specyficznego podejścia psychologicznego. Dla lekarzy wszystkich specjalności, znajomość tego rozpoznania pozwala ograniczać ryzyko nieadekwatnej opieki oraz kierować pacjenta do właściwej terapii.