gen HAMP
Gen HAMP (Hepcidin Antimicrobial Peptide) koduje hepcydynę – kluczowy hormon peptydowy odpowiedzialny za regulację metabolizmu żelaza w organizmie. Zlokalizowany na chromosomie 19q13.1, gen HAMP ulega ekspresji głównie w hepatocytach wątroby.
Hepcydyna, produkt genu HAMP, działa poprzez wiązanie się z ferroportyną – białkiem transportującym żelazo na zewnątrz komórek. To wiązanie prowadzi do internalizacji i degradacji ferroportyny, zmniejszając tym samym eksport żelaza z komórek do krwiobiegu. Regulacja ekspresji HAMP zachodzi w odpowiedzi na poziom żelaza w organizmie, stan zapalny oraz niedotlenienie.
Mutacje w genie HAMP prowadzą do hemochromatozy typu 2B – choroby charakteryzującej się nadmiernym wchłanianiem żelaza i jego gromadzeniem w tkankach. Z kolei nadekspresja HAMP może przyczyniać się do rozwoju niedokrwistości chorób przewlekłych. Polimorfizmy tego genu są również powiązane z różnicami w metabolizmie żelaza w populacji ogólnej.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza dziedziczna (HH) to choroba metaboliczna charakteryzująca się nadmiernym gromadzeniem żelaza w tkankach, wynikającym głównie z niedoboru hepcydyny – kluczowego hormonu regulującego homeostazę żelaza. Mutacje w genie HFE, zwłaszcza C282Y (obecna u 80-90% pacjentów z HH typu 1), prowadzą do zaburzenia ekspresji hepcydyny i nadmiernego wchłaniania żelaza z jelit. Inne typy hemochromatozy (2, 3, 4) wynikają z mutacji w genach HJV, HAMP, TFR2 i SLC40A1, wpływając na różne mechanizmy regulacji żelaza. Nadmiar żelaza powoduje stres oksydacyjny, uszkodzenia DNA, apoptozę hepatocytów, włóknienie wątroby oraz kardiomiopatię, a także zaburzenia funkcji innych narządów, takich jak trzustka (cukrzyca u ~50% homozygot), tarczyca, serce i układ odpornościowy. Diagnostyka opiera się na ocenie parametrów gospodarki żelazowej, w tym poziomu żelaza niezwiązanego z transferryną (NTBI), oraz badaniach genetycznych, a obrazowanie MRI służy do oceny stopnia złogów żelaza w wątrobie.
biopsja wątroby, chelacja żelaza, cukrzyca, ferroportyna, flebotomia, gen HAMP, gen HFE, gen HJV, gen TFR2, gromadzenie żelaza, hemochromatoza dziedziczna, hemochromatoza młodzieńcza, hepcydyna, homeostaza żelaza, kardiomiopatia, marskość wątroby, metabolizm żelaza, mutacja C282Y, niedoczynność tarczycy, peroksydacja lipidów, przeładowanie żelazem, rak wątrobowokomórkowy, receptor transferryny, stres oksydacyjny, upust krwi, wchłanianie żelaza, włóknienie wątroby -
Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza to choroba charakteryzująca się nadmiernym gromadzeniem żelaza w tkankach, wynikającym z nieprawidłowo niskiej ekspresji hepcydyny – kluczowego hormonu regulującego metabolizm żelaza. Mutacje w genach HFE (najczęściej mutacja C282Y), HJV, TFR2 oraz HAMP prowadzą do zmniejszonej syntezy hepcydyny, co skutkuje zwiększoną aktywnością ferroportyny i nadmiernym wchłanianiem żelaza w jelicie cienkim oraz uwalnianiem żelaza z makrofagów. W efekcie dochodzi do wzrostu stężenia żelaza niezwiązanego z transferryną (NTBI) i labilnego żelaza osoczowego (LPI), które generują reaktywne formy tlenu (ROS), powodując stres oksydacyjny i uszkodzenia narządów takich jak wątroba (mikroguzkowata marskość u 70% pacjentów), serce (kardiomiopatia rozstrzeniowa, arytmie) oraz trzustka (cukrzyca brązowa). Penetracja kliniczna mutacji C282Y jest niska, a ekspresja fenotypowa zależy od czynników genetycznych i środowiskowych, w tym spożycia alkoholu i infekcji wirusowych.
beta-2 mikroglobulina, choroba ferroportyny, ferroportyna, ferrytyna, flebotomia, gen HAMP, gen HFE, główny układ zgodności tkankowej, hemochromatoza dziedziczna, hemochromatoza młodzieńcza, hemojuwelina, hepcydyna, hipogonadyzm, kardiomiopatia rozstrzeniowa, marskość wątroby, metabolizm żelaza, mutacja C282Y, mutacje genowe, nadmierne gromadzenie żelaza, niewydolność serca, peroksydacja lipidów, rak wątrobowokomórkowy, reakcja Fentona, reaktywne formy tlenu, receptor transferryny, stres oksydacyjny, układ siateczkowo-śródbłonkowy, upust krwi, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie tkanek, zaburzenia rytmu serca -
Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza dziedziczna, najczęstsze autosomalne zaburzenie recesywne w populacjach europejskich, szczególnie północnoeuropejskich, cechuje się częstością występowania od 1:200 do 1:500. Najwyższa częstość homozygot C282Y obserwowana jest w Irlandii (1:83), a u populacji północnoeuropejskiej wynosi około 0,26%, z heterozygotycznością na poziomie 10%. Mutacja C282Y odpowiada za 82-90% przypadków klinicznej hemochromatozy w tej grupie. Choroba dotyka mężczyzn 2-3 razy częściej niż kobiety, z ujawnieniem objawów zwykle w 5. dekadzie życia u mężczyzn (średni wiek 51 lat) i 6. dekadzie u kobiet (średni wiek 66 lat). Penetracja kliniczna homozygot C282Y jest niska – około 12% rozwija pełnoobjawową chorobę, a u kobiet progresja jest wolniejsza. Oprócz typu 1 (HFE), istnieją rzadsze formy hemochromatozy (typy 2-5) związane z mutacjami w genach HJV, HAMP, TFR2 i SLC40A1, o częstości alleli od 0,00007 do 0,0004.
alfa-fetoproteina, badania genetyczne, badanie ultrasonograficzne, flebotomia, gen HAMP, gen HFE, gen HJV, gen SLC40A1, gen TFR2, genotyp, hemochromatoza dziedziczna, hemojuwelina, homozygota C282Y, krewni pierwszego stopnia, marskość wątroby, mutacja C282Y, mutacja H63D, przeładowanie żelazem, rak wątrobowokomórkowy, wysycenie transferyny, zaburzenie autosomalne recesywne
