homozygota C282Y
Homozygota C282Y odnosi się do stanu genetycznego, w którym dana osoba posiada dwie kopie mutacji C282Y w genie HFE na chromosomie 6. Mutacja ta polega na zamianie cysteiny na tyrozynę w pozycji 282 białka HFE i jest główną przyczyną genetycznie uwarunkowanej hemochromatozy dziedziczonej autosomalnie recesywnie.
Homozygotyczność mutacji C282Y (C282Y/C282Y) jest najczęstszą przyczyną hemochromatozy typu 1, choroby charakteryzującej się nadmiernym wchłanianiem żelaza z przewodu pokarmowego i jego gromadzeniem w narządach miąższowych. Około 60-90% pacjentów z kliniczną hemochromatozą jest homozygotami C282Y, choć penetracja tego genotypu jest niepełna – tylko u 10-30% homozygot rozwija się pełnoobjawowa choroba.
U homozygot C282Y obserwuje się nieprawidłowości w metabolizmie żelaza, w tym podwyższone stężenie ferrytyny w surowicy oraz zwiększone wysycenie transferryny. Pacjenci są narażeni na uszkodzenie wątroby (włącznie z marskością i rakiem wątrobowokomórkowym), kardiomiopatię, cukrzycę, artropatię, hiperpigmentację skóry oraz hipogonadyzm. Wczesne wykrycie tego genotypu umożliwia wdrożenie leczenia poprzez regularne krwioupusty, co znacząco poprawia rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Diagnostyka i diagnoza
Hemochromatoza to genetyczne zaburzenie charakteryzujące się nadmiernym gromadzeniem żelaza w organizmie, diagnozowane głównie na podstawie podwyższonego wysycenia transferyny (>45%) oraz stężenia ferrytyny w surowicy (>300 μg/L u mężczyzn i kobiet po menopauzie, >200 μg/L u kobiet przed menopauzą). Diagnostyka obejmuje powtarzanie badań biochemicznych na czczo, badania genetyczne w kierunku mutacji w genie HFE (zwłaszcza homozygotyczność C282Y/C282Y), a także ocenę uszkodzeń narządowych poprzez próby wątrobowe, MRI oraz biopsję wątroby w wybranych przypadkach. Badania przesiewowe są szczególnie wskazane u pacjentów z objawami sugerującymi hemochromatozę, nieprawidłowymi próbami wątrobowymi oraz członków rodzin osób z potwierdzoną chorobą. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż umożliwia wdrożenie skutecznego leczenia i zapobiega powikłaniom, takim jak marskość wątroby, kardiomiopatia czy cukrzyca.
algorytm diagnostyczny, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, badania biochemiczne, badanie genetyczne, badanie przesiewowe, biopsja wątroby, cukrzyca, ferrytyna w surowicy, flebotomia, gastroenterolog, gen HFE, gromadzenie żelaza, hemochromatoza, hemochromatoza pierwotna, heterozygota złożona, homozygota C282Y, homozygotyczność, kardiomiopatia, marskość wątroby, penetracja choroby, poradnictwo genetyczne, poziom żelaza, próby wątrobowe, przeładowanie żelazem, rezonans magnetyczny, stan zapalny, sztywność stawów, uszkodzenie narządu, włóknienie wątroby, wysycenie transferyny, zapalenie stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Hemochromatoza – Epidemiologia
Hemochromatoza dziedziczna, najczęstsze autosomalne zaburzenie recesywne w populacjach europejskich, szczególnie północnoeuropejskich, cechuje się częstością występowania od 1:200 do 1:500. Najwyższa częstość homozygot C282Y obserwowana jest w Irlandii (1:83), a u populacji północnoeuropejskiej wynosi około 0,26%, z heterozygotycznością na poziomie 10%. Mutacja C282Y odpowiada za 82-90% przypadków klinicznej hemochromatozy w tej grupie. Choroba dotyka mężczyzn 2-3 razy częściej niż kobiety, z ujawnieniem objawów zwykle w 5. dekadzie życia u mężczyzn (średni wiek 51 lat) i 6. dekadzie u kobiet (średni wiek 66 lat). Penetracja kliniczna homozygot C282Y jest niska – około 12% rozwija pełnoobjawową chorobę, a u kobiet progresja jest wolniejsza. Oprócz typu 1 (HFE), istnieją rzadsze formy hemochromatozy (typy 2-5) związane z mutacjami w genach HJV, HAMP, TFR2 i SLC40A1, o częstości alleli od 0,00007 do 0,0004.
alfa-fetoproteina, badania genetyczne, badanie ultrasonograficzne, flebotomia, gen HAMP, gen HFE, gen HJV, gen SLC40A1, gen TFR2, genotyp, hemochromatoza dziedziczna, hemojuwelina, homozygota C282Y, krewni pierwszego stopnia, marskość wątroby, mutacja C282Y, mutacja H63D, przeładowanie żelazem, rak wątrobowokomórkowy, wysycenie transferyny, zaburzenie autosomalne recesywne