duży obojętny aminokwas
Duże obojętne aminokwasy (LNAA – Large Neutral Amino Acids) stanowią grupę aminokwasów charakteryzujących się rozbudowanym łańcuchem bocznym bez ładunku elektrycznego. Do tej grupy zaliczamy fenyloalaninę, tyrozynę, tryptofan, leucynę, izoleucynę oraz walinę. Mają one szczególne znaczenie w medycynie ze względu na współdzielenie tego samego układu transportowego przez barierę krew-mózg.
Wzajemne oddziaływania między dużymi obojętnymi aminokwasami są istotne w diagnostyce i leczeniu chorób neurologicznych. W fenyloketonurii nadmiar fenyloalaniny konkuruje z innymi LNAA o transport do mózgu, co prowadzi do zaburzeń syntezy neuroprzekaźników. Z kolei w leczeniu depresji wykorzystuje się suplementację tryptofanu lub 5-hydroksytryptofanu, które są prekursorami serotoniny.
Monitorowanie stężenia dużych obojętnych aminokwasów ma zastosowanie kliniczne w żywieniu pozajelitowym, diagnostyce wrodzonych wad metabolizmu oraz w ocenie stanu odżywienia pacjentów z chorobami przewlekłymi. Zaburzenia równowagi między poszczególnymi LNAA mogą prowadzić do dysfunkcji neurologicznych, dlatego ich odpowiednie proporcje są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.