nerkopochodne zwłóknienie układowe
Nerkopochodne zwłóknienie układowe (NSF – Nephrogenic Systemic Fibrosis) jest rzadkim, ale poważnym schorzeniem charakteryzującym się postępującym włóknieniem skóry i narządów wewnętrznych. Choroba występuje niemal wyłącznie u pacjentów z zaawansowaną niewydolnością nerek, szczególnie u osób dializowanych.
Etiologia NSF jest ściśle związana z ekspozycją na środki kontrastowe zawierające gadolin, stosowane w badaniach rezonansu magnetycznego. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek gadolin nie jest prawidłowo wydalany z organizmu, co prowadzi do jego odkładania w tkankach i inicjacji procesu włóknienia.
Obraz kliniczny obejmuje początkowo obrzęk i stwardnienie skóry kończyn, które stopniowo postępuje, obejmując tułów. W zaawansowanych przypadkach dochodzi do ograniczenia ruchomości stawów, przykurczów i znacznego upośledzenia funkcjonowania pacjenta. Włóknienie może również obejmować narządy wewnętrzne, w tym płuca, serce, przeponę i mięśnie szkieletowe.
Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz badaniu histopatologicznym wycinków skóry, które wykazuje charakterystyczne cechy włóknienia. Leczenie NSF jest trudne i głównie objawowe. Najważniejsze są działania prewencyjne – unikanie stosowania gadolinowych środków kontrastowych u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub stosowanie środków o niższym ryzyku wywoływania NSF.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – MultiHance 529 mg/ml (0,5 mmol/ml)
Przedawkowanie gadobenianu dimegluminy, substancji czynnej środka kontrastowego MultiHance (529 mg/ml, 0,5 mmol/ml), choć nieudokumentowane klinicznie, wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko powikłań. W badaniach klinicznych dawki do 0,4 mmol/kg masy ciała nie wywołały ciężkich działań niepożądanych, jednak przekraczanie zalecanych dawek może prowadzić do zaburzeń sercowo-naczyniowych (arytmie, zmiany ciśnienia tętniczego), nefrotoksyczności z ryzykiem nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF), objawów neurologicznych (bóle głowy, drgawki), reakcji alergicznych (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy) oraz zaburzeń żołądkowo-jelitowych i wodno-elektrolitowych, związanych m.in. z wysoką osmolalnością preparatu (1970 mOsm/kg) i lepkością 5,3 mPa.s w 37°C. Całkowita zawartość kwasu gadobenowego w fiolkach MultiHance waha się od 1670 mg (5 ml) do 6680 mg (20 ml), co wymaga precyzyjnego dostosowania dawki do masy ciała pacjenta, zwłaszcza u osób z ryzykiem zaburzeń nerkowych, podeszłym wiekiem lub odwodnieniem.
charakterystyka produktu leczniczego, ciśnienie tętnicze, dawka terapeutyczna, diureza, fiolka, gadobenian dimegluminy, GFR, hemodializa, hipotensja, kreatynina, kwas gadobenowy, lek nefrotoksyczny, lepkość, mocznik, MultiHance, nefrotoksyczność, nerkopochodne zwłóknienie układowe, obrzęk naczynioruchowy, osmolalność, parametry życiowe, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy zawierający gadolin, układ sercowo-naczyniowy, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie perfuzji, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Magnevist
Produkt Magnevist (dimeglumina gadopentetonianu) wymaga szczególnej ostrożności podczas kwalifikacji pacjentów do podania, zwłaszcza u osób z historią reakcji nadwrażliwości na środki kontrastowe, astmą oskrzelową oraz zaburzeniami alergicznymi. Reakcje anafilaktyczne lub idiosynkrazje mogą wystąpić w ciągu pierwszych 30 minut po podaniu, dlatego zaleca się obserwację pacjenta przez minimum pół godziny oraz przygotowanie personelu medycznego do natychmiastowego leczenia ewentualnych reakcji. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, u których ryzyko poważnych reakcji jest podwyższone i może prowadzić do zgonu.
astma oskrzelowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, dimeglumina gadopentetonianu, dysfagia, dysfunkcja nerek, hemodializa, napad drgawkowy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, przeszczepienie wątroby, reakcja alergiczna, reakcja idiosynkrazji, reakcja rzekomoanafilaktyczna, środek kontrastowy, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenie alergiczne, zmiana wewnątrzczaszkowa, związek gadolinu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Omniscan
Produkt leczniczy Omniscan (gadodiamid, 0,5 mmol/ml) stosowany jako paramagnetyczny środek kontrastowy w rezonansie magnetycznym wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek (GFR <30 ml/min/1,73 m²), ostrą niewydolnością nerek, oraz u noworodków poniżej 4 tygodnia życia. Przeciwwskazany jest także u pacjentów w okołooperacyjnym okresie przeszczepienia wątroby oraz u wcześniaków poniżej 30 tygodnia wieku ciążowego. Zaleca się przeprowadzenie badań czynności nerek przed podaniem oraz unikanie wielokrotnego podawania środka w odstępach krótszych niż 7 dni. U pacjentów dializowanych hemodializa może pomóc w usunięciu gadodiamidu, jednak nie zapobiega ani nie leczy nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Omniscan może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych, zwłaszcza stężenia wapnia i żelaza, dlatego zaleca się stosowanie alternatywnych metod pomiarowych przez 12-24 godziny po podaniu środka.
beta-adrenolityk, beta-agonista, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka niewydolność nerek, drgawki, gadodiamid, hemodializa, metoda kolorymetryczna, nadwrażliwość, nerkopochodne zwłóknienie układowe, ostra niewydolność nerek, padaczka, paramagnetyczny środek kontrastowy, powikłania układu krążenia, przeszczepienie wątroby, reakcja alergoidalna, reakcja nadwrażliwości, schorzenie układu oddechowego, środek kontrastowy, stężenie elektrolitów, stężenie wapnia w surowicy, stężenie żelaza w surowicy, stymulator serca, umiarkowana niewydolność nerek, zespół wątrobowo-nerkowy, związek gadolinu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Magnevist 469 mg/ml
Przedawkowanie Magnevist, roztworu do wstrzykiwań zawierającego dimegluminę gadopentetonianu w stężeniu 469,01 mg/ml (0,5 mmol/ml), wymaga natychmiastowego monitorowania funkcji nerek, zwłaszcza u pacjentów z istniejącą niewydolnością nerek. W takich przypadkach zaleca się ścisłą kontrolę czynności nerek, aby zminimalizować ryzyko powikłań nerkowych. Hemodializa jest skuteczną metodą eliminacji dimegluminy gadopentetonianu z organizmu i powinna być rozważona w przypadku znacznego przedawkowania, jednak nie ma dowodów na to, że zapobiega ona nerkopochodnemu zwłóknieniu układowemu (NSF), poważnemu powikłaniu związanym ze stosowaniem gadolinowych środków kontrastowych.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gadovist 1,0
Gadovist 1,0 (gadobutrol 604,72 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania w badaniach rezonansu magnetycznego. Nie wolno podawać go dokanałowo ze względu na ryzyko ciężkich reakcji neurologicznych, takich jak śpiączka czy drgawki. Podawanie do żył o małym świetle zwiększa ryzyko miejscowych działań niepożądanych, np. zaczerwienienia i obrzęku. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktoidalne, mogą wystąpić zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia, astmą oskrzelową, alergiami lub wcześniejszymi reakcjami na środki kontrastowe. Obserwacja pacjenta powinna trwać co najmniej 30 minut po podaniu, z dostępem do leków i sprzętu ratunkowego, ze względu na możliwość wystąpienia zarówno reakcji natychmiastowych, jak i opóźnionych.
astma oskrzelowa, dieta niskosodowa, encefalopatia, funkcja nerek, gadobutrol, gadolin, hemodializa, klirens nerkowy, lepkość osocza, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, osmolalność, ostra niewydolność nerek, próg drgawkowy, przeszczep wątroby, reakcja anafilaktoidalna, reakcja neurologiczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon substancji czynnych
Dimeglumina gadopentetanowa – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Dimeglumina gadopentetanowa, składnik aktywny Magnevist (469 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych, które mogą objawiać się zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, oddechowego lub skórnymi, a nawet prowadzić do wstrząsu. Ryzyko to jest zwiększone u pacjentów z historią reakcji na środki kontrastowe, astmą oskrzelową lub innymi alergiami. Zaleca się obserwację pacjentów przez co najmniej 30 minut po podaniu oraz zapewnienie dostępu do leków przeciwhistaminowych i adrenaliny. Reakcje opóźnione mogą wystąpić nawet po kilku dniach. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, u których ryzyko poważnych reakcji jest podwyższone i może prowadzić do zgonu.
astma oskrzelowa, dimeglumina gadopentetanowa, dysfunkcja nerek, hemodializa, Magnevist, napad drgawkowy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, przeszczep wątroby, reakcja idiosynkrazji, reakcja opóźniona, reakcja rzekomoanafilaktyczna, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy dożylny, uszkodzenie nerek, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie alergiczne, zmiana wewnątrzczaszkowa - Leksykon substancji czynnych
Gadobutrol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gadobutrol, substancja czynna w preparacie Gadovist 1,0, wymaga ścisłego przestrzegania środków ostrożności ze względu na ryzyko poważnych reakcji neurologicznych (śpiączka, encefalopatia, drgawki) przy podaniu dokanałowym, które jest przeciwwskazane. Podawanie do żył o małym świetle zwiększa ryzyko miejscowych działań niepożądanych, takich jak zaczerwienienie i obrzęk. Reakcje nadwrażliwości, w tym rzekomoanafilaktyczne, mogą dotyczyć układu krążenia, oddechowego i skóry, a w ciężkich przypadkach prowadzić do wstrząsu, szczególnie u pacjentów z chorobami układu krążenia oraz z historią astmy, alergii lub wcześniejszych reakcji na środki kontrastowe. Zaleca się obserwację pacjenta przez minimum 30 minut po podaniu środka oraz dostęp do leków i aparatury ratunkowej. Reakcje opóźnione mogą wystąpić nawet po kilku dniach od podania.
astma oskrzelowa, badanie laboratoryjne, badanie MRI, choroba alergiczna, encefalopatia, gadobutrol, gadolin, Gadovist, hemodializa, klirens nerkowy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niski próg drgawkowy, ostra niewydolność nerek, reakcja rzekomoanafilaktyczna, środek kontrastowy, układ oddechowy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Kwas gadobenowy – Przedawkowanie
Kwas gadobenowy, obecny w produkcie MultiHance jako gadobenian dimegluminy, jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej. Dotychczas nie odnotowano klinicznych przypadków przedawkowania tej substancji, a badania na zdrowych ochotnikach wykazały brak ciężkich działań niepożądanych nawet przy dawkach do 0,4 mmol/kg masy ciała, przekraczających standardowe zalecenia. Produkt zawiera 334 mg kwasu gadobenowego (0,5 mmol) w 1 ml roztworu, a dostępne objętości fiolki to 5 ml (2,5 mmol), 10 ml (5 mmol), 15 ml (7,5 mmol) oraz 20 ml (10 mmol). Pomimo braku udokumentowanych objawów przedawkowania, potencjalne ryzyko obejmuje nerkopochodne zwłóknienie układowe (NSF), szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek.
diagnostyka obrazowa, funkcje życiowe, gadobenian dimegluminy, hemodializa, kwas gadobenowy, leczenie objawowe, monitoring funkcji życiowych, MultiHance, nerkopochodne zwłóknienie układowe, obserwacja kliniczna, powikłanie nerkowe, reakcja niepożądana, sól dimegluminy, środek kontrastowy, środek kontrastowy z gadolinem, zaburzenie funkcji nerek - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gadoksetynian disodu, substancja czynna Primovist (0,25 mmol/ml), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania w diagnostyce MR. Przeciwwskazane jest podawanie u pacjentów z rozrusznikami serca i implantami ferromagnetycznymi. Zaleca się monitorowanie czynności nerek przed podaniem, zwłaszcza u pacjentów z GFR < 30 ml/min/1,73 m², u których istnieje ryzyko nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Pacjenci po przeszczepieniu wątroby oraz osoby powyżej 65. roku życia wymagają szczególnej uwagi ze względu na ryzyko ostrej niewydolności nerek i zmniejszonego klirensu gadoksetynianu. Hemodializa może pomóc w eliminacji środka, ale nie jest zalecana profilaktycznie u pacjentów niedializowanych. Produkt zawiera 11,7 mg sodu/ml, co przy dawce 0,1 ml/kg masy ciała (np. 70 kg) odpowiada 82 mg sodu, czyli 4,1% maksymalnego dziennego spożycia sodu według WHO.
astma oskrzelowa, ciężkie zaburzenie czynności nerek, gadoksetynian disodu, gałka blada, hemodializa, jądro zębate, klirens nerkowy, lek beta-adrenolityczny, lek przeciwarytmiczny klasy III, martwica ogniskowa, nerkopochodne zwłóknienie układowe, odkładanie w mózgu, ostra niewydolność nerek, Primovist, przeszczepienie wątroby, reakcja alergiczna, rozrusznik serca, środek kontrastowy, środek kontrastowy zawierający gadolin, wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wzgórze, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Dimeglumina gadopentetanowa – Działania niepożądane
Profil bezpieczeństwa dimegluminy gadopentetonianu, substancji czynnej w produkcie Magnevist, opiera się na danych od 11 000 pacjentów z badań klinicznych oraz monitoringu po wprowadzeniu do obrotu. Najczęstsze działania niepożądane (≥0,4%) obejmują reakcje w miejscu podania (uczucie zimna, parestezje, obrzęk, ból), bóle głowy oraz nudności. Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny lub umiarkowany. Najpoważniejsze zagrożenia to nerkopochodne zwłóknienie układowe (NSF) u pacjentów z niewydolnością nerek, zwłaszcza dializowanych, oraz reakcje rzekomoanafilaktyczne, które mogą prowadzić do wstrząsu i zagrażać życiu. Opóźnione reakcje nadwrażliwości mogą wystąpić od kilku godzin do dni po podaniu środka. U pacjentów dializowanych obserwowano także przemijające reakcje zapalne z gorączką, dreszczami i podwyższonym białkiem C-reaktywnym.
białko C-reaktywne, bradykardia, diagnostyka obrazowa, dializa, dimeglumina gadopentetonianu, drgawka, hemodializa, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, parestezja, podwyższony poziom żelaza, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rezonans magnetyczny, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, wstrząs rzekomoanafilaktyczny, zakrzepowe zapalenie żył, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie oddechu - Leksykon substancji czynnych
Gadodiamid – Działania niepożądane
Gadodiamid (GdDTPA-BMA) jest niejonowym, paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej, dostępnym w postaci roztworu do wstrzykiwań Omniscan o stężeniu 0,5 mmol/ml, osmolalności 780 mOsmol/kg (37°C) oraz lepkości 2,8 mPa.s (20°C) i 1,9 mPa.s (37°C). W badaniach klinicznych działania niepożądane wystąpiły u około 6% pacjentów, najczęściej obejmując reakcje nadwrażliwości, nudności i wymioty. Szczególnie istotnym powikłaniem jest nerkopochodne zwłóknienie układowe (NSF) o nieznanej częstości, zwłaszcza u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, u których może również dojść do ostrej niewydolności nerek i wzrostu stężenia kreatyniny (częstość rzadka, ≥1/10 000 do <1/1 000). Reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) i mogą zagrażać życiu, wymagając natychmiastowej interwencji.
biegunka, ból głowy, ból stawu, drgawki, drżenie, duszność, gadodiamid, intubacja, kaszel, kichanie, lek przeciwdrgawkowy, lek rozszerzający oskrzela, nadwrażliwość, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, osmolalność, ostra niewydolność nerek, ostra niewydolność oddechowa, paramagnetyczny środek kontrastowy, parestezja, podrażnienie gardła, pokrzywka, próg drgawkowy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, senność, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, stężenie kreatyniny, świąd, tachykardia, wentylacja mechaniczna, włóknienie tkanek, wymioty, wysypka, zaburzenie smaku, zaburzenie świadomości, zaburzenie węchu, zaczerwienienie twarzy, zawrót głowy, zespół zaburzeń oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Gadodiamid – Przedawkowanie
Gadodiamid (GdDTPA-BMA), aktywny składnik paramagnetycznego, niejonowego środka kontrastowego Omniscan (0,5 mmol/ml), charakteryzuje się stosunkowo dobrym profilem bezpieczeństwa, jednak przedawkowanie wymaga szczególnej uwagi klinicznej. U pacjentów z prawidłową funkcją nerek ostre objawy toksyczne są mało prawdopodobne, natomiast ryzyko powikłań wzrasta u osób z niewydolnością nerek, gdzie wydalanie gadodiamidu jest przedłużone, oraz u pacjentów po podaniu bardzo dużych dawek. Istotnym zagrożeniem jest potencjalne wystąpienie Nerkopochodnego Zwłóknienia Układowego (NSF), zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, choć skuteczność hemodializy w zapobieganiu NSF pozostaje niepotwierdzona. Omniscan cechuje osmolalność 780 mOsmol/kg (37°C) oraz lepkość 2,8 mPa·s (20°C) i 1,9 mPa·s (37°C), co wpływa na jego farmakokinetykę i dystrybucję.
- Leksykon substancji czynnych
Dimeglumina gadopentetanowa – Przedawkowanie
Dimeglumina gadopentetanowa, substancja czynna Magnevist (469 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań), jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej. W przypadku przedawkowania, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, konieczne jest ścisłe monitorowanie czynności nerek ze względu na ryzyko pogorszenia ich funkcji oraz rozwój nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Magnevist zawiera 469,01 mg (0,5 mmol) dimegluminy gadopentetonianu w 1 ml roztworu, co oznacza, że nawet niewielkie przedawkowanie może prowadzić do istotnej ekspozycji na substancję czynną. Dokumentacja produktu nie precyzuje dokładnych dawek wywołujących objawy przedawkowania, dlatego kluczowa jest ostrożność i monitorowanie parametrów nerkowych po ekspozycji.
czynność nerek, diagnostyka obrazowa, dimeglumina gadopentetanowa, funkcja nerek, gadolinowy środek kontrastowy, hemodializa, Magnevist, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, NSF, parametry nerkowe, procedura ratunkowa, środek kontrastowy, upośledzona funkcja nerek, zwłóknienie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gadovist 1,0 604,72 mg/ml
Gadovist 1,0 (1,0 mmol/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawiera gadobutrol w stężeniu 604,72 mg/ml i jest stosowany jako środek kontrastowy w diagnostyce obrazowej. Profil bezpieczeństwa oparty na danych od 6300 pacjentów wskazuje, że najczęstsze działania niepożądane (≥ 0,5%) to ból głowy, nudności i zawroty głowy, zwykle o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Najcięższe reakcje obejmują zatrzymanie akcji serca oraz ciężkie reakcje rzekomoanafilaktyczne, takie jak zatrzymanie oddechu i wstrząs anafilaktyczny. Rzadko obserwuje się opóźnione reakcje alergiczne, które mogą wystąpić nawet kilka dni po podaniu preparatu, co wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem alergicznym. U pacjentów z ciężkim upośledzeniem czynności nerek istnieje ryzyko nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF) oraz wahań parametrów nerkowych, w tym wzrostu stężenia kreatyniny w surowicy.
ból głowy, ból w klatce piersiowej, drgawki, duszność, gadobutrol, kołatanie serca, kreatynina w surowicy, krwiak, nerkopochodne zwłóknienie układowe, nudności, obrzęk jamy ustnej, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, omamy węchowe, opóźniona reakcja alergiczna, parestezje, pokrzywka, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień, sinica, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, suchość w jamie ustnej, świąd, tachykardia, utrata świadomości, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs rzekomoanafilaktyczny, wymioty, wynaczynienie, zaburzenia ciśnienia krwi, zaburzenia smaku, zapalenie spojówek, zapaść naczyniowa, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie oddechu, zawroty głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Cyclolux multidose 0,5 mmol/ml
Na podstawie dostępnych danych klinicznych, kwas gadoterynowy (w postaci Cyclolux multidose) nie wykazuje istotnych interakcji farmakokinetycznych ani farmakodynamicznych z innymi lekami, jednak brak jest formalnych badań potwierdzających ten fakt. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów stosujących leki wpływające na regulację ciśnienia tętniczego, takie jak beta-adrenolityki (propranolol, metoprolol), substancje wazoaktywne (nitrogliceryna, blokery kanałów wapniowych), inhibitory konwertazy angiotensyny (enalapril, ramipril) oraz antagoniści receptora angiotensyny II (losartan, walsartan). Leki te mogą osłabiać fizjologiczne mechanizmy kompensacyjne układu krążenia, co zwiększa ryzyko nasilonych reakcji hipotensyjnych po podaniu środka kontrastowego zawierającego gadolin. W związku z tym, przed wykonaniem badania radiologicznego z użyciem Cyclolux multidose, konieczne jest poinformowanie lekarza radiologa o stosowanych lekach oraz zapewnienie dostępności sprzętu resuscytacyjnego.
alkohol etylowy, antagonista receptora angiotensyny II, bloker kanału wapniowego, ciśnienie tętnicze, Cyclolux multidose, działanie wazodylatacyjne, efekt wazodylatacyjny, inhibitor konwertazy angiotensyny, interakcja lekowa, kompleks gadolinu, kwas gadoterynowy, lek beta-adrenolityczny, nefrotoksyczność, nerkopochodne zwłóknienie układowe, radiolog, regulacja ciśnienia tętniczego, regulacja naczyniowa, spadek ciśnienia, sprzęt resuscytacyjny, środek kontrastowy, substancja wazoaktywna, układ renina-angiotensyna-aldosteron - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Primovist
Produkt leczniczy Primovist (disodu gadoksetynian) stosowany jako środek kontrastowy w badaniach rezonansu magnetycznego wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²), u których istnieje ryzyko nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Zaleca się ocenę funkcji nerek przed podaniem oraz obserwację pacjenta przez minimum 30 minut po iniekcji ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, w tym reakcji alergicznych i wstrząsu. Produkt jest przeciwwskazany u osób z rozrusznikami serca i implantami ferromagnetycznymi oraz u pacjentów z nieskorygowaną hipokaliemią. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych (≥65 lat) z możliwym zmniejszonym klirensem nerkowym gadoksetynianu oraz u pacjentów z zaburzeniami rytmu serca, zwłaszcza przy stosowaniu leków wydłużających odstęp QT (np. amiodaron, sotalol). Podanie domięśniowe jest zabronione ze względu na ryzyko martwicy ogniskowej.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, beta-mimetyk, disodu gadoksetynian, gałka blada, hemodializa, hipokaliemia, jądro zębate, klirens nerkowy, lek przeciwarytmiczny, martwica ogniskowa, nerkopochodne zwłóknienie układowe, ostra niewydolność nerek, przeszczep wątroby, reakcja alergiczna, rezonans magnetyczny, rozrusznik serca, środek kontrastowy, wstrząs anafilaktyczny, wzgórze, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca, zespół wydłużonego odstępu QT - Leksykon leków
Działania niepożądane – Magnevist 469 mg/ml
Magnevist (dimegluminy gadopentonian) w stężeniu 469 mg/ml (0,5 mmol/ml) jest gadoliniowym środkiem kontrastowym stosowanym w badaniach MRI, którego profil bezpieczeństwa opiera się na danych z 11 000 pacjentów. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥0,4%) to reakcje w miejscu podania, bóle głowy oraz nudności, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym przebiegu. Jednakże, u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek istnieje ryzyko wystąpienia nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF), poważnego powikłania prowadzącego do włóknienia skóry i tkanek głębokich, które może skutkować ograniczeniem ruchomości stawów i niewydolnością narządów wewnętrznych. Ponadto, mogą wystąpić reakcje rzekomoanafilaktyczne, w tym wstrząs rzekomoanafilaktyczny, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i mogą pojawić się zarówno bezpośrednio po podaniu, jak i z opóźnieniem do kilku dni.
białko C-reaktywne, dializoterapia, dreszcze, duszność, gadolinowy środek kontrastowy, gorączka, hemodializa, hiperbilirubinemia, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niedociśnienie, niewydolność oddechowa, obrzęk gardła, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, podwyższony poziom żelaza, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, reakcja wazowagalna, rezonans magnetyczny, sinica, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, włóknienie skóry, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs rzekomoanafilaktyczny, zaburzenia smaku, zakrzepowe zapalenie żył - Leksykon substancji czynnych
Gadoteridol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gadoteridol (ProHance) jest paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce rezonansu magnetycznego, charakteryzującym się osmolalnością 630 mOsm/kg wody (2,2-krotnie wyższą niż osmolalność osocza) oraz lepkością 1,3 cP w 37°C. Preparat jest roztworem hipertonicznym, co należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjentów do badania. Podawanie gadoteridolu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z alergiami, astmą oskrzelową, padaczką, anemią sierpowatokrwinkową oraz zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²). U tych grup istnieje ryzyko reakcji anafilaktycznych, drgawek, nasilenia hemolizy oraz rozwoju nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Zaleca się monitorowanie funkcji nerek przed podaniem oraz dostępność sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej i leków przeciwdrgawkowych podczas badania.
anemia hemolityczna, anemia sierpowatokrwinkowa, astma oskrzelowa, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie MRI, chelat gadolinu, drgawki, dysfagia, encefalopatia, gadoteridol, hemodializa, hemoglobinopatia, hemoliza, klirens nerkowy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, osmolalność, ostra niewydolność nerek, padaczka, paramagnetyczny środek kontrastowy, podanie dokanałowe, przeszczepienie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja idiosynkrazji, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rezonans magnetyczny, roztwór hipertoniczny, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Przedawkowanie
Gadoksetynian disodu (Gd-EOB-DTPA) w stężeniu 0,25 mmol/ml jest substancją czynną produktu leczniczego Primovist, stosowanego jako środek kontrastowy. Badania kliniczne wykazały, że dawki do 0,4 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg) są dobrze tolerowane, natomiast dawki rzędu 2,0 ml/kg mc. (0,5 mmol/kg), czyli pięciokrotnie przekraczające standardową dawkę, wiążą się ze znacznym wzrostem częstości działań niepożądanych, choć bez pojawienia się nowych, nieopisanych wcześniej objawów. W przypadku przedawkowania obserwuje się wydłużenie odstępu QT, co zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Produkt zawiera 181,43 mg disodu gadoksetynianu w 1 ml roztworu, co przy objętościach ampułkostrzykawek 5,0 ml, 7,5 ml i 10,0 ml odpowiada odpowiednio 907 mg, 1361 mg i 1814 mg substancji czynnej, co jest istotne przy ocenie ryzyka toksyczności.
ampułkostrzykawka, arytmia, disodu gadoksetynian, działanie niepożądane, gadoksetynian disodu, Gd-EOB-DTPA, hemodializa, monitorowanie czynności serca, nerkopochodne zwłóknienie układowe, NSF, Primovist, środek kontrastowy, środek kontrastowy zawierający gadolin, terapia przedawkowania, upośledzona funkcja nerek, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrofizjologiczne serca, zaburzenie rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Gadoteridol – Przedawkowanie
Przedawkowanie gadoteridolu, aktywnego składnika preparatu ProHance, nie zostało dotychczas udokumentowane w praktyce klinicznej, jednak badania kliniczne wykazały, że podawanie dawek do 0,3 mmol/kg masy ciała nie powodowało negatywnych skutków klinicznych. Mimo to, przekraczanie zalecanej dawki terapeutycznej nie jest rekomendowane. Gadoteridol charakteryzuje się osmolalnością 630 mOsm/kg wody, co jest wartością 2,2-krotnie wyższą niż osmolalność osocza (285 mOsm/kg), co teoretycznie może prowadzić do zaburzeń osmotycznych i elektrolitowych przy podaniu dużych objętości roztworu.
badanie kliniczne, czynności życiowe, dawkowanie terapeutyczne, gadolin, gadoteridol, hemodializa, hipertoniczność, leczenie objawowe, następstwa kliniczne, nerkopochodne zwłóknienie układowe, osmolalność, osocze krwi, ProHance, roztwór hipertoniczny, środek kontrastowy, zaburzenia osmotyczne, zaburzenie osmotyczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clariscan 0,5 mmol/ml
Clariscan, zawierający kwas gadoterowy w stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej, którego jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na kwas gadoterowy (w postaci soli megluminowej) lub inne składniki preparatu, w tym kompleks gadolinu z DOTA. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji nadwrażliwości na środki kontrastowe zawierające gadolin, ze względu na możliwość reakcji krzyżowych. Parametry fizykochemiczne leku, takie jak osmolalność 1350 mOsm/kg w 37°C oraz lepkość 2,1 mPas*s w 37°C, choć nie stanowią formalnych przeciwwskazań, mogą zwiększać ryzyko u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub innymi stanami predysponującymi do powikłań osmotycznych.
diagnostyka obrazowa, historia alergii, kompleks gadolinu, kwas gadoterowy, lepkość, nadwrażliwość na substancję czynną, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, obciążenie osmotyczne, osmolalność, podanie donaczyniowe, premedykacja przeciwalergiczna, próg drgawkowy, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, sól megluminowa, środek kontrastowy, tetraksetan, tlenek gadolinu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, związek gadolinu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ProHance
ProHance (gadoteridol 279,3 mg/ml) jest środkiem kontrastowym do rezonansu magnetycznego, którego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych, astmą oskrzelową, padaczką oraz zaburzeniami czynności nerek. Reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, choć rzadkie, mogą wystąpić i dotyczą układu oddechowego, krążenia oraz skóry i błon śluzowych. Konieczne jest zapewnienie natychmiastowego dostępu do leków i sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Podawanie gadoteridolu dokanałowo jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich powikłań neurologicznych, takich jak śpiączka, encefalopatia i drgawki. U pacjentów z anemią sierpowatokrwinkową lub innymi hemoglobinopatiami należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko nasilenia hemolizy. Osmolalność roztworu ProHance wynosi 630 mOsm/kg wody w 37°C, co jest 2,2-krotnie wyższe niż osmolalność osocza krwi (285 mOsm/kg), wskazując na roztwór hipertoniczny.
anemia hemolityczna, anemia sierpowatokrwinkowa, astma oskrzelowa, chelat gadolinu, drgawki, encefalopatia, gadoteridol, hemodializa, hemoglobinopatia, klirens nerkowy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, padaczka, podanie dokanałowe, reakcja anafilaktyczna, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rezonans magnetyczny, roztwór hipertoniczny, środek kontrastowy MRI, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, współczynnik podziału, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon substancji czynnych
Gadodiamid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gadodiamid, aktywny składnik preparatu Omniscan (0,5 mmol/ml), jest niejonowym, paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym w rezonansie magnetycznym (MRI). Przed podaniem należy wykluczyć pacjentów z implantami ferromagnetycznymi oraz stymulatorami serca. Istnieje ryzyko reakcji alergicznych, w tym ciężkich, zwłaszcza u pacjentów z astmą lub alergiami, co wymaga zapewnienia natychmiastowego dostępu do leków i sprzętu ratunkowego. Po podaniu gadodiamidu mogą wystąpić przemijające zmiany stężenia żelaza i wapnia w surowicy, które mogą zaburzać wyniki badań laboratoryjnych, dlatego zaleca się unikanie metod kolorymetrycznych przez 12-24 godziny po podaniu środka lub stosowanie alternatywnych metod diagnostycznych. Przed zastosowaniem preparatu konieczna jest ocena funkcji nerek, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z GFR <30 ml/min/1,73 m², u których istnieje wysokie ryzyko nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF).
astma, beta-adrenolityk, beta-agonista, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka niewydolność nerek, drgawki, funkcja nerek, gadodiamid, hemodializa, metoda kolorymetryczna, metoda kompleksometryczna, nerkopochodne zwłóknienie układowe, ostra niewydolność nerek, padaczka, paramagnetyczny środek kontrastowy, przeszczepienie wątroby, reakcja alergoidalna, reakcja idiosynkratyczna, reakcja nadwrażliwości, rezonans magnetyczny, stężenie wapnia w surowicy, stężenie żelaza w surowicy, stymulator serca, umiarkowana niewydolność nerek, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wywiad alergiczny, zaburzenie czynności nerek, zespół wątrobowo-nerkowy - Leksykon substancji czynnych
Gadobutrol – Działania niepożądane
Gadobutrol, zawarty m.in. w preparacie Gadovist 1,0 (1,0 mmol/ml), jest środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce rezonansu magnetycznego. Profil bezpieczeństwa opiera się na danych od 6300 pacjentów oraz monitoringu po wprowadzeniu do obrotu. Najczęstsze działania niepożądane (≥0,5%) to ból głowy, nudności i zawroty głowy, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu. Do najcięższych powikłań należą zatrzymanie akcji serca oraz ciężkie reakcje rzekomoanafilaktyczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny, zatrzymanie oddechu i obrzęk krtani, które stanowią zagrożenie życia. Osoby z alergią w wywiadzie są bardziej narażone na reakcje nadwrażliwości. Rzadko obserwuje się opóźnione reakcje alergiczne oraz pojedyncze przypadki nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF), szczególnie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest porównywalny z dorosłymi, potwierdzony badaniami klinicznymi i monitoringiem po wprowadzeniu do obrotu.
ból głowy, drgawki, duszność, gadobutrol, gadolin, kołatanie serca, kreatynina w surowicy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niedociśnienie, niewydolność nerek, nudności, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, obrzęk twarzy, omamy węchowe, parestezje, pokrzywka, reakcja alergiczna opóźniona, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rezonans magnetyczny, rumień, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, świąd, tachykardia, utrata świadomości, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs rzekomoanafilaktyczny, wymioty, wynaczynienie, wysypka, zapalenie spojówek, zapaść naczyniowa, zatrzymanie akcji serca, zatrzymanie oddechu, zawroty głowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omniscan 0,5 mmol/ml
Omniscan (gadodiamid) jest niejonowym, paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym w diagnostyce obrazowej, u którego około 6% pacjentów doświadcza działań niepożądanych. Najczęstsze objawy to reakcje nadwrażliwości, nudności (≥1/100 do <1/10) i wymioty (≥1/1 000 do <1/100). W obrębie układu nerwowego często występują bóle głowy, zawroty głowy, parestezje oraz krótkotrwałe zaburzenia smaku (≥1/100 do <1/10), a rzadziej drgawki, drżenie i senność (≥1/1 000 do <1/100). Rzadko obserwuje się zaburzenia widzenia (≥1/10 000 do <1/1 000), lęk (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz tachykardię o nieznanej częstości. Reakcje anafilaktyczne lub rzekomoanafilaktyczne występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
biegunka, ból głowy, ból stawu, ciężka niewydolność nerek, drgawka, duszność, gadodiamid, nerkopochodne zwłóknienie układowe, nudność, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, ostra niewydolność nerek, paramagnetyczny środek kontrastowy, parestezja, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja alergiczna skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, świąd, tachykardia, wymioty, wysypka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie smaku, zaburzenie węchu, zaburzenie widzenia, zawrót głowy, zespół zaburzeń oddechowych, zwiększenie stężenia kreatyniny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Omniscan 0,5 mmol/ml
Przedawkowanie Omniscanu, zawierającego gadodiamid w stężeniu 287 mg/ml (0,5 mmol/ml) i o osmolalności 780 mOsmol/kg w 37°C, stanowi kliniczne wyzwanie, zwłaszcza u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. U osób z prawidłową czynnością nerek ryzyko ostrych objawów toksycznych jest niskie, jednak u pacjentów z niewydolnością nerek okres eliminacji gadodiamidu jest wydłużony, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, w tym nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Brak jest jednoznacznych dowodów na skuteczność hemodializy w zapobieganiu NSF, jednak jest ona rekomendowana jako metoda eliminacji gadodiamidu, szczególnie u pacjentów dializowanych oraz po dużych dawkach środka. Monitorowanie funkcji nerek oraz obserwacja kliniczna pod kątem objawów NSF są kluczowe w postępowaniu po przedawkowaniu.
gadodiamid, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, leczenie objawowe, monitorowanie funkcji nerek, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, Omniscan, osmolalność, paramagnetyczny środek kontrastowy, środek kontrastowy, upośledzenie funkcji nerek, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zmiana włóknista - Leksykon leków
Działania niepożądane – ProHance 279,3 mg/ml
ProHance (gadoteridol), gadolinowy środek kontrastowy stosowany w rezonansie magnetycznym, wykazuje profil działań niepożądanych o niskiej częstości występowania, nie przekraczającej 2%. Działania niepożądane obejmują reakcje rzekomo-anafilaktyczne i anafilaktyczne, lęk, objawy neurologiczne (ból głowy, parestezje, zawroty głowy, drgawki, utrata przytomności), zaburzenia sercowo-naczyniowe (niemiarowość węzłowa, zatrzymanie czynności serca), oddechowe (kurcz krtani, duszność, bezdech), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, ból brzucha), skórne (świąd, wysypka, obrzęk twarzy) oraz reakcje w miejscu podania (ból, osłabienie). Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje wazowagalne, które mogą prowadzić do omdlenia, oraz na ryzyko ostrej niewydolności nerek u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek. Wystąpiły także pojedyncze przypadki nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF), głównie u pacjentów jednocześnie leczonych innymi gadolinowymi środkami kontrastowymi.
bezdech, bradykardia, chelat gadolinu, drgawki, duszność, gadoteridol, kurcz krtani, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niedociśnienie, niemiarowość węzłowa, obrzęk języka, obrzęk płuc, obrzęk twarzy, omdlenie wazowagalne, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, reakcja wazowagalna, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, szum w uszach, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenie smaku, zapalenie dziąseł, zapalenie śluzówki nosa, zatrzymanie czynności serca, zatrzymanie oddychania, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Gadoteridol – Działania niepożądane
Gadoteridol, zawarty w preparacie ProHance w stężeniu 279,3 mg/ml (0,5 mmol/ml), jest środkiem kontrastowym stosowanym w rezonansie magnetycznym, charakteryzującym się relatywnie dobrym profilem bezpieczeństwa. W badaniach klinicznych działania niepożądane występowały z częstością nieprzekraczającą 2%, a profil bezpieczeństwa był podobny u pacjentów dorosłych i pediatrycznych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu nerwowego (ból głowy, parestezje, zawroty głowy) oraz miejsc podania (ból, reakcje miejscowe). Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne i rzekomo-anafilaktyczne, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Reakcje wazowagalne, choć rzadkie, mogą powodować omdlenia i wymagają odróżnienia od reakcji nadwrażliwości w celu właściwego leczenia. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek zgłaszano przypadki ostrej niewydolności nerek, co wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu gadoteridolu.
bradykardia, drgawka, działanie niepożądane, gadoteridol, kurcz krtani, nasilenie łzawienia, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niemiarowość węzłowa, NSF, obrzęk płuc, obrzęk twarzy, omdlenie wazowagalne, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, profil bezpieczeństwa, ProHance, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomo-anafilaktyczna, reakcja wazowagalna, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, szum w uszach, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie smaku, zapalenie śluzówki nosa, zatrzymanie czynności serca, zatrzymanie oddychania