gadoksetynian disodu
Gadoksetynian disodu (Primovist, Eovist) to paramagnetyczny środek kontrastowy stosowany w obrazowaniu metodą rezonansu magnetycznego (MRI), zawierający gadolin. Jest to selektywny środek kontrastowy do badań wątroby, który łączy właściwości kontrastu zewnątrzkomórkowego i hepatospecyficznego.
Gadoksetynian disodu wykazuje podwójny mechanizm działania – w fazie dynamicznej zachowuje się jak typowy środek kontrastowy pozakomórkowy, natomiast w fazie hepatocytarnej (po około 20 minutach od podania) jest selektywnie wychwytywany przez prawidłowe hepatocyty i wydzielany do żółci. Około 50% podanej dawki jest wychwytywane przez hepatocyty, a pozostała część wydalana przez nerki.
Zastosowanie gadoksetynianu disodu umożliwia lepszą charakterystykę zmian ogniskowych w wątrobie, szczególnie w przypadku zmian przerzutowych i pierwotnych nowotworów wątroby (takich jak rak wątrobowokomórkowy – HCC). W fazie hepatocytarnej prawidłowy miąższ wątroby ulega wzmocnieniu, podczas gdy zmiany bez funkcjonujących hepatocytów pozostają hipointensywne, co zwiększa ich widoczność.
Gadoksetynian disodu jest szczególnie przydatny w diagnostyce małych zmian ogniskowych (< 1 cm), różnicowaniu zmian łagodnych od złośliwych oraz w planowaniu leczenia chirurgicznego. Wykazuje wyższą czułość w wykrywaniu przerzutów do wątroby w porównaniu do standardowych badań MRI z zastosowaniem niespecyficznych środków kontrastowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Interakcje
Gadoksetynian disodu, substancja czynna Primovist (0,25 mmol/ml), jest transportowany do wątroby przez polipeptydy OATP, co stanowi podstawę potencjalnych interakcji farmakokinetycznych. Silne inhibitory OATP, takie jak atazanawir, lopinawir, cyklosporyna, simwastatyna czy atorwastatyna, mogą teoretycznie zmniejszać efekt wzmocnienia pokontrastowego miąższu wątroby, co może obniżać jakość diagnostyczną badania obrazowego. Dotychczas brak jest jednak klinicznych dowodów potwierdzających te interakcje. Jednoczesne podanie erytromycyny nie wpływa na farmakokinetykę ani skuteczność gadoksetynianu disodu, co potwierdzono w badaniach na zdrowych ochotnikach. Należy także uwzględnić, że podwyższone stężenia bilirubiny i ferrytyny u pacjentów z chorobami wątroby lub zespołami cholestazy mogą osłabiać efekt wzmocnienia pokontrastowego, co ma istotne znaczenie kliniczne przy interpretacji obrazów.
antybiotyk makrolidowy, antybiotyki i chemioterapeutyki, badanie obrazowe, choroba wątroby, cyklosporyna, erytromycyna, gadoksetynian disodu, hepatocyty, interferencja, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, metoda kompleksometryczna, miąższ wątroby, parametry farmakokinetyczne, polipeptydy transportujące aniony organiczne, Primovist, przeładowanie żelazem, środek kontrastowy, statyna, stężenie bilirubiny, stężenie ferrytyny, stężenie żelaza w surowicy, transportery OATP, wychwyt wątrobowy, wzmocnienie pokontrastowe - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Przeciwwskazania stosowania
Gadoksetynian disodu, substancja czynna leku Primovist, jest stosowany jako środek kontrastowy w rezonansie magnetycznym (MRI). Preparat dostępny jest w ampułkostrzykawkach o objętościach 5,0 ml, 7,5 ml i 10,0 ml, zawierających 0,25 mmol/ml (181,43 mg/ml) gadoksetynianu disodu. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Reakcje alergiczne mogą mieć różny przebieg, od łagodnych objawów skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne, co podkreśla konieczność dokładnego wywiadu alergologicznego przed podaniem leku. Preparat zawiera również 11,7 mg sodu na ml, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
choroba nerek, choroba wątroby, dieta niskosodowa, działanie niepożądane, gadoksetynian disodu, grupa podwyższonego ryzyka, historia medyczna pacjenta, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, Primovist, przeszczep wątroby, reakcja alergiczna, reakcja alergiczna na środek kontrastowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, sprzęt ratunkowy, środek kontrastowy, środek kontrastowy z gadolinem, wywiad alergologiczny - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gadoksetynian disodu, substancja czynna Primovist (0,25 mmol/ml), wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania w diagnostyce MR. Przeciwwskazane jest podawanie u pacjentów z rozrusznikami serca i implantami ferromagnetycznymi. Zaleca się monitorowanie czynności nerek przed podaniem, zwłaszcza u pacjentów z GFR < 30 ml/min/1,73 m², u których istnieje ryzyko nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF). Pacjenci po przeszczepieniu wątroby oraz osoby powyżej 65. roku życia wymagają szczególnej uwagi ze względu na ryzyko ostrej niewydolności nerek i zmniejszonego klirensu gadoksetynianu. Hemodializa może pomóc w eliminacji środka, ale nie jest zalecana profilaktycznie u pacjentów niedializowanych. Produkt zawiera 11,7 mg sodu/ml, co przy dawce 0,1 ml/kg masy ciała (np. 70 kg) odpowiada 82 mg sodu, czyli 4,1% maksymalnego dziennego spożycia sodu według WHO.
astma oskrzelowa, ciężkie zaburzenie czynności nerek, gadoksetynian disodu, gałka blada, hemodializa, jądro zębate, klirens nerkowy, lek beta-adrenolityczny, lek przeciwarytmiczny klasy III, martwica ogniskowa, nerkopochodne zwłóknienie układowe, odkładanie w mózgu, ostra niewydolność nerek, Primovist, przeszczepienie wątroby, reakcja alergiczna, rozrusznik serca, środek kontrastowy, środek kontrastowy zawierający gadolin, wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, wzgórze, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Działania niepożądane
Gadoksetynian disodu, stosowany w preparacie Primovist w stężeniu 0,25 mmol/ml jako środek kontrastowy do MRI, charakteryzuje się dobrze udokumentowanym profilem bezpieczeństwa opartym na danych klinicznych z udziałem ponad 1900 pacjentów oraz obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (≥0,5%) są nudności, bóle głowy, uczucie gorąca, podwyższenie ciśnienia tętniczego, ból pleców oraz zawroty głowy. Działania niepożądane klasyfikowane są według MedDRA 12.1, z częstością występowania od bardzo częstych (≥1/100 do <1/10) do rzadkich (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz nieznanych, wykrytych po wprowadzeniu leku do obrotu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wstrząsu anafilaktoidalnego, który jest najpoważniejszym, potencjalnie śmiertelnym powikłaniem wymagającym natychmiastowej interwencji medycznej.
badanie obrazowe MRI, drgawka, dyskomfort mięśniowo-szkieletowy, dyskomfort w jamie brzusznej, gadoksetynian disodu, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, opóźniona reakcja alergiczna, parestezja, pokrzywka, Primovist, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, roztwór do wstrzykiwań, skurcz oskrzeli, środek kontrastowy, tachykardia, terminologia MedDRA, trudność w oddychaniu, utrata przytomności, wstrząs anafilaktoidalny, wzmożona potliwość, zaburzenie smaku - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Dawkowanie i sposób podawania
Gadoksetynian disodu, dostępny w preparacie Primovist o stężeniu 0,25 mmol/ml, jest środkiem kontrastowym stosowanym w rezonansie magnetycznym (MR). Zalecana dawka dla dorosłych wynosi 0,1 ml/kg masy ciała (0,025 mmol/kg), podawana dożylnie w bolusie z szybkością około 2 ml/s, po czym kaniula powinna być przepłukana 0,9% roztworem NaCl. W przypadku pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²) oraz w okresie okołooperacyjnym po przeszczepie wątroby, stosowanie gadoksetynianu disodu jest wskazane tylko w sytuacjach niezbędnych, z maksymalną dawką 0,025 mmol/kg i odstępem co najmniej 7 dni między podaniami. U pacjentów z niewydolnością wątroby oraz osób w podeszłym wieku (≥65 lat) nie jest konieczna modyfikacja dawki, jednak w tej ostatniej grupie zaleca się szczególną ostrożność. Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostało określone.
ampułkostrzykawka, bolus dożylny, ciężkie zaburzenie czynności nerek, gadoksetynian disodu, niewydolność wątroby, Primovist, przeszczep wątroby, przeszczepienie wątroby, reakcja na środek kontrastowy, rezonans magnetyczny, sól fizjologiczna, środek kontrastowy, środek kontrastowy z gadolinem, stężenie mmol/ml, wartość GFR, wskaźnik GFR, wywiad medyczny, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Właściwości farmakodynamiczne
Gadoksetynian disodu (Gd-EOB-DTPA) jest paramagnetycznym środkiem kontrastowym stosowanym w rezonansie magnetycznym, szczególnie w diagnostyce wątroby. Substancja ta, obecna w preparacie Primovist w stężeniu 0,25 mmol/ml, wykazuje zdolność do skracania czasów relaksacji T1 i T2, co zwiększa kontrast obrazów MRI. Relaksacyjność r1 w osoczu wynosi około 6,9 l/mmol/s przy polu 1,5 T i 37°C, a w tkance wątroby jest znacznie wyższa (16,6 l/mmol/s przy 0,47 T), co umożliwia wyraźne wzmocnienie sygnału wątroby. Gadoksetynian disodu charakteryzuje się wysoką stabilnością termodynamiczną (log KGdl = 23,46) oraz dwufazowym mechanizmem działania: początkową dystrybucją w przestrzeni zewnątrzkomórkowej i późniejszym selektywnym wychwytem przez hepatocyty z wydzielaniem do żółci, co pozwala na wielofazowe obrazowanie wątroby i ocenę zmian patologicznych na podstawie obecności czynnych hepatocytów.
czas relaksacji, dwufazowy mechanizm działania, faza hepatocytarna, faza tętnicza, faza wrotna, gadoksetynian disodu, hepatocyt, kompleks jonowy, kwas etoksybenzylodietylenotriaminopentaoctowy, lepkość, miąższ wątroby, obrazowanie T1-zależne, obrazowanie wątroby, osmolalność, paramagnetyczny środek kontrastowy, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, wzmocnienie intensywności sygnału, wzmocnienie pokontrastowe, zmiana ogniskowa wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Primovist 0,25 mmol/ml
Primovist (disodu gadoksetynian) to paramagnetyczny środek kontrastowy stosowany w rezonansie magnetycznym (MR) w diagnostyce wątroby, zawierający gadolinium (III) w kompleksie Gd-EOB-DTPA. Charakteryzuje się wysoką relaksacyjnością r1 i r2, odpowiednio około 6,9–8,7 l/mmol/s w osoczu przy polu magnetycznym 1,5 T i temperaturze 37°C, co skutkuje znacznym wzmocnieniem sygnału w obrazowaniu T1-zależnym. Mechanizm działania obejmuje dystrybucję w przestrzeni zewnątrzkomórkowej oraz selektywny wychwyt przez hepatocyty, co umożliwia specyficzne obrazowanie tkanki wątrobowej. Relaksacyjność r1 w tkance wątroby wynosi 16,6 l/mmol/s (0,47 T), a po metabolizacji środek jest wydzielany do żółci, co pozwala także na wizualizację dróg żółciowych. Produkt wykazuje wysoką stabilność termodynamiczną (log KGdl = 23,46) i nie hamuje enzymów w stężeniach klinicznych.
bilirubina, czas relaksacji, drogi żółciowe, faza hepatocytarna, faza równowagi, faza tętnicza, faza wrotna, gadoksetynian disodu, gadolin, hemodializa, kwas etoksybenzylodietylenotriaminopentaoctowy, lepkość, obrazowanie T1-zależne, obrazowanie wątroby, osmolalność, przerzut nowotworowy, rak wątrobowokomórkowy, relaksacja spin-siatka, relaksacja spin-spin, relaksacyjność, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, tkanka wątrobowa, wzmocnienie pokontrastowe, zmiany ogniskowe wątroby - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Gadoksetynian disodu, aktywny składnik Primovist, przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające bezpieczeństwo stosowania. Badania toksyczności ostrej, wielokrotnej oraz genotoksyczności nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. W badaniach kardiologicznych u psów przy dawce 0,5 mmol/kg (20-krotność dawki ludzkiej) zaobserwowano przejściowe wydłużenie odstępu QT, co potwierdzono in vitro blokadą kanału potasowego HERG przez Gd-EOB-DTPA w wysokich stężeniach. W badaniach reprodukcyjnych u królików dawka 2,0 mmol/kg (25,9 razy większa względem dawki ludzkiej wg powierzchni ciała) powodowała zwiększoną liczbę poronień. Przenikanie do mleka u szczurów wyniosło poniżej 0,5% dawki dożylnej (0,1 mmol/kg), a biodostępność doustna była niska (0,4%). Młode szczury wykazywały większą wrażliwość na toksyczność niż dorosłe. Nie stwierdzono reakcji nietolerancji przy dożylnym podaniu, a jedynie po domięśniowym. Brak danych dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego.
ampułkostrzykawka, działanie rakotwórcze, gadoksetynian disodu, Gd-EOB-DTPA, genotoksyczność, kanał potasowy hERG, mięsień brodawkowy, podanie dożylne, potencjał czynnościowy, przedawkowanie produktu leczniczego, przenikanie do mleka, roztwór do wstrzykiwań, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, tolerancja miejscowa, układ sercowo-naczyniowy, wchłanianie substancji, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Interakcje leku – Primovist 0,25 mmol/ml
Primovist (disodu gadoksetynianu) jest środkiem kontrastowym do MRI, którego mechanizm opiera się na selektywnym wychwycie przez hepatocyty za pośrednictwem transporterów OATP. Silne inhibitory OATP (np. cyklosporyna, rifampicyna, niektóre statyny) mogą teoretycznie zmniejszać efekt wzmocnienia kontrastowego miąższu wątroby, choć brak jest jednoznacznych danych klinicznych potwierdzających tę interakcję. Badania z erytromycyną wykazały brak wpływu na skuteczność i farmakokinetykę Primovistu. Podwyższone stężenia bilirubiny i ferrytyny mogą osłabiać efekt kontrastowy, co należy uwzględnić podczas interpretacji obrazów MRI. Ponadto, Primovist może interferować z oznaczaniem stężenia żelaza w surowicy metodami kompleksometrycznymi (np. ferrocyna) przez okres do 24 godzin po podaniu, powodując błędne wyniki.
bilirubina, choroba wątroby, cyklosporyna, disodu gadoksetynian, erytromycyna, ferrytyna, gadoksetynian disodu, hepatocyt, inhibitor OATP, jon gadolinu, obrazowanie MRI, parametr funkcji wątroby, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rezonans magnetyczny, rifampicyna, środek kontrastowy, statyna, transporter OATP, zaburzenie funkcji wątroby, żelazo w surowicy - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Przedawkowanie
Gadoksetynian disodu (Gd-EOB-DTPA) w stężeniu 0,25 mmol/ml jest substancją czynną produktu leczniczego Primovist, stosowanego jako środek kontrastowy. Badania kliniczne wykazały, że dawki do 0,4 ml/kg mc. (0,1 mmol/kg) są dobrze tolerowane, natomiast dawki rzędu 2,0 ml/kg mc. (0,5 mmol/kg), czyli pięciokrotnie przekraczające standardową dawkę, wiążą się ze znacznym wzrostem częstości działań niepożądanych, choć bez pojawienia się nowych, nieopisanych wcześniej objawów. W przypadku przedawkowania obserwuje się wydłużenie odstępu QT, co zwiększa ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Produkt zawiera 181,43 mg disodu gadoksetynianu w 1 ml roztworu, co przy objętościach ampułkostrzykawek 5,0 ml, 7,5 ml i 10,0 ml odpowiada odpowiednio 907 mg, 1361 mg i 1814 mg substancji czynnej, co jest istotne przy ocenie ryzyka toksyczności.
ampułkostrzykawka, arytmia, disodu gadoksetynian, działanie niepożądane, gadoksetynian disodu, Gd-EOB-DTPA, hemodializa, monitorowanie czynności serca, nerkopochodne zwłóknienie układowe, NSF, Primovist, środek kontrastowy, środek kontrastowy zawierający gadolin, terapia przedawkowania, upośledzona funkcja nerek, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrofizjologiczne serca, zaburzenie rytmu serca - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Gadoksetynian disodu, będący substancją czynną preparatu Primovist (stężenie 0,25 mmol/ml, dostępny w ampułkostrzykawkach 5,0 ml, 7,5 ml i 10,0 ml, co odpowiada 907 mg, 1361 mg oraz 1814 mg substancji czynnej), jest stosowany jako środek kontrastowy w diagnostyce obrazowej. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, Primovist nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługiwania maszyn, co oznacza, że pacjenci po podaniu środka mogą bezpiecznie wykonywać te czynności. Preparat charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, zwłaszcza w porównaniu do innych środków kontrastowych zawierających gadolin, które mogą powodować przejściowe zaburzenia koncentracji, takie jak zawroty głowy czy senność.
ampułkostrzykawka, badanie diagnostyczne, charakterystyka produktu leczniczego, diagnostyka obrazowa, działanie niepożądane, gadoksetynian disodu, Primovist, profil bezpieczeństwa, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy, środek kontrastowy z gadolinem, warunki szpitalne i ambulatoryjne, zawroty głowy, zdolności psychomotoryczne - Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Wskazania do stosowania
Gadoksetynian disodu (Primovist) to specjalistyczny środek kontrastowy do rezonansu magnetycznego wątroby, dostępny w stężeniu 0,25 mmol/ml w ampułkostrzykawkach o objętościach 5,0 ml (907 mg disodu gadoksetynianu), 7,5 ml (1361 mg) oraz 10,0 ml (1814 mg). Charakteryzuje się dwufazowym mechanizmem działania: fazą dynamiczną umożliwiającą ocenę unaczynienia zmian oraz fazą hepatobilarną (opóźnioną), pozwalającą na ocenę funkcji hepatocytów i różnicowanie zmian ogniskowych w miąższu wątroby. Primovist jest szczególnie przydatny w diagnostyce zmian łagodnych (ogniskowy rozrost guzkowy, gruczolak, naczyniaki), złośliwych (rak wątrobowokomórkowy, przerzuty) oraz w ocenie zmian niejednoznacznych w innych badaniach obrazowych. Produkt zawiera 11,7 mg sodu na ml, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
chemoembolizacja przeztętnicza, choroba przewlekła, diagnostyka obrazowa wątroby, faza opóźniona, funkcja hepatocytów, gadoksetynian disodu, gruczolak wątrobowokomórkowy, miąższ wątroby, naczyniak, obrazowanie T1-zależne, ogniskowy rozrost guzkowy, podanie dożylne, przerzut do wątroby, radioembolizacja, rak wątrobowokomórkowy, resekcja wątroby, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, środek kontrastowy, wzmocnienie kontrastowe, zabieg operacyjny, zmiany chorobowe, zmiany ogniskowe wątroby