Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Gadoksetynian disodu

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania gadoksetynianu disodu

Gadoksetynian disodu, substancja czynna produktu Primovist (0,25 mmol/ml), wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Należy przestrzegać ogólnych zasad bezpieczeństwa obowiązujących podczas obrazowania metodą MR, w tym wykluczenia z badania osób z rozrusznikami serca i implantami ferromagnetycznymi. Badania diagnostyczne z wykorzystaniem tego środka kontrastowego powinny być wykonywane pod nadzorem odpowiednio wykwalifikowanego lekarza, który w pełni zna procedurę. Po wstrzyknięciu gadoksetynianu disodu pacjent powinien pozostawać pod obserwacją przez minimum 30 minut, gdyż w tym czasie występuje większość działań niepożądanych.¹

Zaburzenia czynności nerek

Przed podaniem gadoksetynianu disodu (Primovist) zaleca się przeprowadzenie u wszystkich pacjentów badań oceniających czynność nerek, w tym testów laboratoryjnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wystąpienia nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF), które było raportowane w związku ze stosowaniem niektórych środków kontrastowych zawierających gadolin u pacjentów z ostrym lub przewlekłym ciężkim zaburzeniem czynności nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²).²

Pacjenci po przeszczepieniu wątroby są szczególnie narażeni na wystąpienie NSF ze względu na wysokie ryzyko ostrej niewydolności nerek w tej grupie. Należy unikać stosowania gadoksetynianu disodu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek oraz w okołooperacyjnym okresie po transplantacji wątroby, chyba że informacja diagnostyczna jest niezbędna i niemożliwa do uzyskania w badaniu MR bez wzmocnienia kontrastowego.³

Hemodializa przeprowadzona bezpośrednio po podaniu gadoksetynianu disodu może ułatwić eliminację tej substancji z organizmu. Nie ma jednak dowodów, które uzasadniałyby rozpoczynanie hemodializy w celu zapobiegania lub leczenia NSF u pacjentów dotychczas niedializowanych.⁴

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku 65 lat i starszych może dochodzić do zmniejszenia klirensu nerkowego gadoksetynianu disodu, dlatego szczególnie ważne jest monitorowanie tych osób pod kątem ewentualnych zaburzeń czynności nerek.⁵

Pacjenci z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi

Stosowanie produktu Primovist u pacjentów z ciężkimi schorzeniami sercowo-naczyniowymi wymaga zachowania szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane kliniczne w tej grupie. Gadoksetynian disodu jest przeciwwskazany u pacjentów z nieskorygowaną hipokaliemią. Należy zachować szczególną ostrożność, jeśli:⁶

• u pacjenta lub w jego rodzinie stwierdzono wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT
• u pacjenta występowały w przeszłości zaburzenia rytmu po zastosowaniu leków wydłużających repolaryzację serca
• pacjent przyjmuje leki wydłużające repolaryzację serca, takie jak leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron, sotalol)

⁷

Należy pamiętać, że gadoksetynian disodu może powodować przemijające wydłużenie odstępu QT w indywidualnych przypadkach.⁸

Reakcje nadwrażliwości

Po podaniu środków kontrastowych zawierających gadolin, takich jak gadoksetynian disodu, rzadko występują reakcje przypominające reakcje alergiczne, w tym wstrząs anafilaktyczny. Większość tych reakcji pojawia się w ciągu 30 minut od podania środka kontrastowego, jednak w rzadkich przypadkach reakcje opóźnione mogą wystąpić po upływie kilku godzin do kilku dni. Przed zastosowaniem gadoksetynianu disodu należy upewnić się, że dostępne są odpowiednie środki i sprzęt do resuscytacji oraz leczenia reakcji nadwrażliwości.⁹

Ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości jest zwiększone u pacjentów:¹⁰

• z reakcją alergiczną na środek kontrastowy w wywiadzie
• z astmą oskrzelową w wywiadzie
• z zaburzeniami alergicznymi w wywiadzie

¹¹

U pacjentów ze skłonnością do reakcji alergicznych, szczególnie tych z wyżej wymienionymi czynnikami ryzyka, decyzję o zastosowaniu gadoksetynianu disodu należy podejmować po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.¹²

Reakcje nadwrażliwości mogą być nasilone u pacjentów przyjmujących leki beta-adrenolityczne, zwłaszcza jeśli współistnieje u nich astma oskrzelowa. Warto także pamiętać, że pacjenci stosujący beta-adrenolityki mogą wykazywać oporność na standardowe leczenie reakcji nadwrażliwości beta-mimetykami. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać wstrzykiwanie środka kontrastowego.¹³

Nietolerancja miejscowa

Domięśniowe podanie gadoksetynianu disodu może prowadzić do miejscowej reakcji nietolerancji, w tym martwicy ogniskowej, dlatego takiego sposobu podania należy bezwzględnie unikać.¹⁴

Kumulacja gadolinu w organizmie

Po podaniu gadoksetynianu disodu gadolin może się odkładać w mózgu i innych tkankach organizmu (kościach, wątrobie, nerkach, skórze). Substancja ta może powodować zależne od dawki wzmocnienie intensywności sygnału w obrazie T1-zależnym, szczególnie w jądrze zębatym, gałce bladej i wzgórzu. Konsekwencje kliniczne tego zjawiska nie są jeszcze w pełni poznane. Przy planowaniu badań z użyciem gadoksetynianu disodu u pacjentów, którzy wymagają wielokrotnych badań obrazowych, należy dokładnie rozważyć potencjalne korzyści diagnostyczne wobec ryzyka związanego z odkładaniem się gadolinu w mózgu i innych tkankach.¹⁵

Zawartość sodu

Gadoksetynian disodu (Primovist) zawiera 11,7 mg sodu w 1 ml roztworu, co odpowiada 0,585% zalecanego przez WHO maksymalnego dziennego spożycia 2 g sodu dla osoby dorosłej. Przy dawce 0,1 ml/kg masy ciała, dla pacjenta o wadze 70 kg zawartość sodu wynosi 82 mg, co stanowi 4,1% maksymalnego dziennego spożycia sodu rekomendowanego przez WHO.¹⁶

Podsumowanie głównych środków ostrożności

Wszystkie badania diagnostyczne z użyciem gadoksetynianu disodu powinny być wykonywane pod nadzorem wykwalifikowanego personelu medycznego, z dostępem do sprzętu resuscytacyjnego i z możliwością co najmniej 30-minutowej obserwacji pacjenta po podaniu kontrastu.¹⁷