endoglina
Endoglina (CD105) to glikoproteina transbłonowa, będąca koreceptorem dla transformującego czynnika wzrostu beta (TGF-β). Odgrywa kluczową rolę w angiogenezie, regulacji napięcia naczyniowego oraz remodelingu naczyń krwionośnych. Jest silnie wyrażona na komórkach śródbłonka naczyń, a także na aktywowanych makrofagach, fibroblastach i komórkach mięśni gładkich naczyń.
W kontekście klinicznym, podwyższone poziomy rozpuszczalnej formy endogliny (sEng) obserwuje się w stanie przedrzucawkowym, gdzie przyczynia się do dysfunkcji śródbłonka i nadciśnienia tętniczego. Mutacje w genie kodującym endoglinę (ENG) są przyczyną dziedzicznej choroby Rendu-Oslera-Webera (dziedzicznej telangiektazji krwotocznej typu 1), charakteryzującej się występowaniem nieprawidłowych połączeń naczyniowych i krwawień.
Endoglina jest również markerem aktywacji śródbłonka i może służyć jako biomarker w chorobach sercowo-naczyniowych, nowotworach oraz w monitorowaniu skuteczności terapii antyangiogennej. W badaniach nad nowotworami, zwiększona ekspresja endogliny koreluje z angiogenezą guza, progresją choroby i gorszym rokowaniem, co czyni ją potencjalnym celem terapii przeciwnowotworowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak krwotoczny dziedziczny – Patofizjologia i mechanizm
Naczyniak krwotoczny dziedziczny (HHT, zespół Oslera-Webera-Rendu) to autosomalnie dominujące zaburzenie charakteryzujące się nieprawidłową angiogenezą, prowadzącą do teleangiektazji i malformacji tętniczo-żylnych (AVMs) w narządach takich jak płuca, mózg, wątroba i przewód pokarmowy. Patogeneza HHT wiąże się z mutacjami w genach ENG (HHT1), ACVRL1 (HHT2) oraz SMAD4, które kodują białka uczestniczące w szlaku sygnałowym TGF-β/BMP9/10. Mutacje te powodują zaburzenia w sygnalizacji ALK1/Smad1/5/8, prowadząc do nieprawidłowej proliferacji i migracji komórek śródbłonka oraz zwiększonej ekspresji VEGF, co skutkuje patologiczna angiogenezą i osłabieniem ścian naczyń. Model haploinsuficjencji oraz hipoteza „podwójnego uderzenia” tłumaczą ogniskowy charakter zmian naczyniowych, gdzie mutacja germinalna wymaga dodatkowych lokalnych czynników środowiskowych lub genetycznych do rozwoju objawów. Fenotypowo HHT1 cechuje się wcześniejszymi krwawieniami z nosa i AVMs płucnymi, natomiast HHT2 częściej manifestuje się AVMs wątroby i rzadziej mózgu (19,7% w ENG vs. 12,5% w ACVRL1). Mutacje SMAD4 wiążą się z polipowatością młodzieńczą przewodu pokarmowego.
bewacyzumab, białko morfogenetyczne kości, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, endoglina, fibrynoliza, haploinsuficjencja, hipoteza podwójnego uderzenia, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka mięśni gładkich naczyń, komórka śródbłonka, lek anty-angiogenny, malformacja tętniczo-żylna, mikroRNA, mutacja genu, naczyniak krwotoczny dziedziczny, naczynie włosowate, polipowatość młodzieńcza, przeciwciało anty-VEGF, sirolimus, szlak sygnałowy TGF-β, takrolimus, telangiektazja, udar zatorowy, zaburzenie autosomalne dominujące, zespół Oslera-Webera-Rendu - Leksykon chorób i schorzeń
Malformacje żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego – Patofizjologia i mechanizm
Malformacje żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego charakteryzują się nieprawidłowo poszerzonymi naczyniami żylnymi mózgu, powstającymi w wyniku złożonych mechanizmów genetycznych i rozwojowych. Kluczową rolę odgrywają mutacje somatyczne, m.in. w genie KRAS aktywujące szlak MAPK-ERK, polimorfizmy promotora IL6 oraz mutacje w genach związanych z angiogenezą, zwłaszcza w szlaku TGF-beta. Dziedziczne zespoły, takie jak zespół Rendu-Oslera-Webera (HHT), autosomalnie dominująca choroba, znacząco zwiększają ryzyko malformacji tętniczo-żylnych mózgu. Patogeneza obejmuje zaburzenia rozwoju embrionalnego, mutacje komórek śródbłonka, mechanizm „dwóch uderzeń” Knudsona, haploinsuficjencję oraz trans-heterozygotyczność. Istotne są także siły hemodynamiczne, które wpływają na epigenetyczne regulacje komórek śródbłonka, co może prowadzić do powstawania malformacji. Wysoka częstość nieprawidłowości zatok żylnych opony twardej u pacjentów z malformacjami sugeruje segmentalne uszkodzenie komórek rozwojowych w okresie wewnątrzmacicznym.
angiogeneza, anomalia rozwojowa żylna, endoglina, gen CCM1, gen CCM2, gen CCM3, glioza, haploinsuficjencja, hipoteza dwóch uderzeń, komórka śródbłonka naczyniowego, krwawienie śródczaszkowe, krwotok śródczaszkowy, malformacja tętniczo-żylna, malformacja żylna wewnątrzczaszkowa, malformacja żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego, mechanizm Knudsona, metylacja DNA, mutacja genu KRAS, mutacja genu PIK3CA, mutacja mozaikowa, mutacja somatyczna, naczyniak jamisty, naczyniak jamisty mózgu, napad padaczkowy, polimorfizm genu IL6, rozwojowa anomalia żylna, szlak TGF-beta, teleangiektazja krwotoczna dziedziczna, trans-heterozygotyczność, zespół Klippel-Trenaunay, zespół Rendu-Oslera-Webera, zespół Sturge-Webera, zjawisko podkradania - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak krwotoczny dziedziczny – Diagnostyka i diagnoza
Naczyniak krwotoczny dziedziczny (NKD, HHT) to autosomalnie dominowane zaburzenie naczyniowe charakteryzujące się malformacjami tętniczo-żylnymi (AVM) bez pośrednictwa naczyń włosowatych. Rozpoznanie opiera się na kryteriach Curaçao, obejmujących nawracające epistaxis, teleangiektazje w charakterystycznych lokalizacjach, AVM w narządach wewnętrznych (płuca, wątroba, mózg, przewód pokarmowy) oraz występowanie choroby u krewnego pierwszego stopnia. Diagnostyka molekularna koncentruje się na mutacjach w genach ENG, ACVRL1, SMAD4 i GDF2, wykrywanych u 85-90% pacjentów spełniających kryteria kliniczne. Badania genetyczne są wskazane w potwierdzeniu diagnozy, diagnostyce różnicowej, badaniach przesiewowych u członków rodziny oraz diagnostyce prenatalnej. Negatywny wynik genetyczny nie wyklucza NKD przy silnych objawach klinicznych.
angiografia mózgowa, ataksja-teleangiektazja, badanie genetyczne, badanie pęcherzykowe, diagnostyka molekularna, diagnostyka prenatalna, diagnostyka przedimplantacyjna, dziedziczenie autosomalne dominujące, echokardiografia kontrastowa, endoglina, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, endoskopia kapsułkowa, epistaxis, kolonoskopia, krwawienie śródczaszkowe, kryteria Curaçao, malformacja tętniczo-żylna, naczyniak krwotoczny dziedziczny, niedokrwistość z niedoboru żelaza, polipowatość młodzieńcza, poradnictwo genetyczne, receptor kinazy typu 1, rezonans magnetyczny mózgu, sekwencjonowanie całego genomu, teleangiektazja, tomografia komputerowa klatki piersiowej, ultrasonografia dopplerowska, zespół CREST, zespół Oslera-Webera-Rendu