haploinsuficjencja
Haploinsuficjencja to zjawisko genetyczne, w którym pojedyncza, funkcjonalna kopia genu (allel) nie jest wystarczająca do zapewnienia prawidłowej funkcji biologicznej. W normalnych warunkach organizm posiada dwie kopie każdego genu – jedną odziedziczoną od matki i jedną od ojca. Przy haploinsuficjencji utrata lub dysfunkcja jednego allelu prowadzi do nieprawidłowego fenotypu, mimo obecności drugiego, prawidłowego allelu.
Mechanizm ten leży u podłoża wielu chorób genetycznych, w tym zespołów mikrodelecji, gdzie utrata fragmentu chromosomu zawierającego jeden lub więcej genów wrażliwych na dawkę powoduje wystąpienie objawów klinicznych. Przykładami schorzeń związanych z haploinsuficjencją są zespół Williamsa-Beurena, zespół DiGeorge’a, czy niektóre postacie zespołu Marfana.
Diagnostyka molekularna haploinsuficjencji obejmuje metody wykrywania zmian liczby kopii genów, takie jak MLPA (Multiplex Ligation-dependent Probe Amplification), aCGH (mikromacierze CGH) czy sekwencjonowanie nowej generacji. Identyfikacja genów podlegających haploinsuficjencji ma istotne znaczenie w poradnictwie genetycznym oraz w zrozumieniu patogenezy wielu chorób genetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół turnera – Etiologia i przyczyny
Zespół Turnera (ZT) jest zaburzeniem chromosomalnym występującym wyłącznie u kobiet, spowodowanym całkowitym lub częściowym brakiem jednego chromosomu X. Najczęstsze warianty kariotypowe to monosomia X (45,X) stanowiąca 40-60% przypadków, mozaicyzm (np. 45,X/46,XX) obejmujący 30-50% oraz strukturalne aberracje chromosomu X, takie jak izochromosom Xq, chromosom pierścieniowy X czy delecje Xp lub Xq. W około 60-80% monosomii X brakujący chromosom pochodzi od ojca. Patogeneza ZT wiąże się z haploinsuficjencją genów unikających inaktywacji chromosomu X, zwłaszcza genu SHOX z regionu pseudoautosomalnego PAR1, co odpowiada za niski wzrost i nieprawidłowości szkieletowe. Ponadto, obecność materiału chromosomu Y u niektórych pacjentek zwiększa ryzyko gonadoblastoma. ZT charakteryzuje się sporadycznym występowaniem (1:2000-2500 żywych urodzeń), brakiem dziedziczenia i niezależnością od wieku rodziców, a około 99% zarodków 45,X ulega samoistnemu poronieniu w I trymestrze.
brak chromosomu X, chromosom pierścieniowy, delecja chromosomowa, gen SHOX, gonadoblastoma, haploinsuficjencja, inaktywacja chromosomu X, kariotyp, komórka rozrodcza, metylacja DNA, monosomia X, mozaicyzm, niewydolność jajników, niski wzrost, region pseudoautosomalny, samoistne poronienie, translokacja zrównoważona, wada serca, zaburzenie chromosomalne, zarodek, zespół Turnera, zmiana epigenetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona przepuklina przeponowa – Patofizjologia i mechanizm
Wrodzona przepuklina przeponowa (CDH) to wada rozwojowa charakteryzująca się brakiem ciągłości przepony, prowadzącą do przemieszczenia narządów jamy brzusznej do klatki piersiowej i wtórnej hipoplazji płucnej oraz nadciśnienia płucnego. Występuje z częstością 1:2500-3000 żywych urodzeń, najczęściej po stronie lewej (85%). Patogeneza CDH obejmuje zaburzenia zamknięcia kanałów opłucnowo-otrzewnowych między 4. a 10. tygodniem ciąży oraz defekty w rozwoju fałdów opłucnowo-otrzewnowych (PPFs), z udziałem mutacji genów takich jak Gata4. Hipoteza „podwójnego uderzenia” wskazuje na pierwotne uszkodzenie płuc przed powstaniem wady przepony oraz wtórny ucisk narządów jamy brzusznej. Hipoteza retinoidowa podkreśla rolę zaburzeń szlaku kwasu retinowego, potwierdzoną modelami zwierzęcymi i obserwacjami klinicznymi. Genetyczne przyczyny CDH obejmują aneuploidie (trisomie 21, 18, 13), warianty liczby kopii (CNVs) oraz mutacje pojedynczych genów (LONP1, MYRF), a także defekty genów Wt1, Coup-tf2, Gata4 i Fog2. Czynniki środowiskowe, takie jak niedobór witaminy A i ekspozycja na teratogeny (np. nitrofen), również wpływają na rozwój CDH.
aberracja chromosomowa, fałd opłucnowo-otrzewnowy, haploinsuficjencja, hipoplazja płucna, hipoteza retinoidowa, kanał opłucnowo-otrzewnowy, komórki mięśni gładkich, kwas retinowy, mutacja genetyczna, nadciśnienie płucne, niewydolność serca, oskrzela, pęcherzyk płucny, przepona, receptor kwasu retinowego, tlenek azotu wziewny, wazodilatator, wrodzona przepuklina przeponowa, zespół Downa, zespół Edwardsa, zespół Pataua - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół paznokciowo-patellarny – Patofizjologia i mechanizm
Zespół paznokciowo-patellarny (ZPP) to rzadkie autosomalnie dominujące zaburzenie spowodowane heterozygotycznymi mutacjami utraty funkcji w genie LMX1B, zlokalizowanym na chromosomie 9q34.1, kodującym czynnik transkrypcyjny LIM-homeodomena. Mutacje te prowadzą do haploinsuficjencji, co jest głównym mechanizmem patogenetycznym choroby. Gen LMX1B reguluje rozwój grzbietowo-brzusznego wzorca kończyn, różnicowanie neuronów dopaminergicznych i serotoninergicznych, a także rozwój podocytów nerkowych i struktur oka. Fenotypowa tetrada obejmuje dysplazję paznokci, aplazję lub hipoplazję rzepki, artrodysplazję stawu łokciowego oraz obecność rogów biodrowych. Zmienność fenotypowa jest znaczna, nawet w obrębie rodzin, a około 12% mutacji powstaje de novo. Występuje białkomocz, często z krwiomoczem, który może prowadzić do niewydolności nerek, a także jaskra pierwotna z otwartym kątem przesączania jako powikłanie okulistyczne. Mutacje w homedomenie genu LMX1B mogą korelować z cięższym zajęciem nerek, jednak ogólna korelacja genotyp-fenotyp pozostaje niejasna.
aplazja rzepki, apoptoza, białkomocz, błona podstawna kłębuszka nerkowego, czynnik transkrypcyjny, dysplazja paznokci, gen LMX1B, haploinsuficjencja, jaskra, krwiomocz, mechanizm patogenetyczny, mozaicyzm somatyczny, mutacja heterozygotyczna, mutacja missense, mutacja nonsensowna, neuron dopaminergiczny, niewydolność nerek, palec cynkowy, podocyt, podocyt nerkowy, podwichnięcie rzepki, przednia część oka, przesunięcie ramki odczytu, róg biodrowy, siatka beleczkowa, stan przedrzucawkowy, szlak Wnt, zajęcie nerek - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół turnera – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Turnera (ZT) jest zaburzeniem chromosomalnym charakteryzującym się całkowitym lub częściowym brakiem drugiego chromosomu X u kobiet, z częstością około 1:2500 żywo urodzonych dziewczynek. Najczęstsze warianty kariotypu to monosomia X (45,X) u 45-50% pacjentek, mozaicyzm (np. 45,X/46,XX) u około 30% oraz aberracje strukturalne chromosomu X. Patogeneza opiera się głównie na haploinsuficjencji genów unikających inaktywacji, zwłaszcza genu SHOX (Xp22.3), odpowiedzialnego za niski wzrost i nieprawidłowości szkieletowe. Inne regiony chromosomu X (Xp11.4, Xp11.2-p22, Xq13-q21, Xq23-q28) korelują z fenotypem, w tym obrzękiem limfatycznym, funkcją jajników i przedwczesną niewydolnością gonad. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak globalna hipometylacja genomu, wpływają na ekspresję genów autosomalnych, co może tłumaczyć zróżnicowanie fenotypowe nawet u pacjentek z tym samym kariotypem.
aberracja chromosomalna, apoptoza komórek rozrodczych, celiakia, choroba Hashimoto, chromosom pierścieniowy, chromosom X, czynnik transkrypcyjny, deformacja Madelunga, dwupłatkowa zastawka aortalna, gen SHOX, gonadoblastoma, haploinsuficjencja, inaktywacja chromosomu X, izochromosom X, koarktacja aorty, lyonizacja, metylacja DNA, mikrognathia, monosomia X, mozaicyzm, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jajników, nondysjunkcja, płytka wzrostowa, rozwarstwienie aorty, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie chromosomalne, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak krwotoczny dziedziczny – Patofizjologia i mechanizm
Naczyniak krwotoczny dziedziczny (HHT, zespół Oslera-Webera-Rendu) to autosomalnie dominujące zaburzenie charakteryzujące się nieprawidłową angiogenezą, prowadzącą do teleangiektazji i malformacji tętniczo-żylnych (AVMs) w narządach takich jak płuca, mózg, wątroba i przewód pokarmowy. Patogeneza HHT wiąże się z mutacjami w genach ENG (HHT1), ACVRL1 (HHT2) oraz SMAD4, które kodują białka uczestniczące w szlaku sygnałowym TGF-β/BMP9/10. Mutacje te powodują zaburzenia w sygnalizacji ALK1/Smad1/5/8, prowadząc do nieprawidłowej proliferacji i migracji komórek śródbłonka oraz zwiększonej ekspresji VEGF, co skutkuje patologiczna angiogenezą i osłabieniem ścian naczyń. Model haploinsuficjencji oraz hipoteza „podwójnego uderzenia” tłumaczą ogniskowy charakter zmian naczyniowych, gdzie mutacja germinalna wymaga dodatkowych lokalnych czynników środowiskowych lub genetycznych do rozwoju objawów. Fenotypowo HHT1 cechuje się wcześniejszymi krwawieniami z nosa i AVMs płucnymi, natomiast HHT2 częściej manifestuje się AVMs wątroby i rzadziej mózgu (19,7% w ENG vs. 12,5% w ACVRL1). Mutacje SMAD4 wiążą się z polipowatością młodzieńczą przewodu pokarmowego.
bewacyzumab, białko morfogenetyczne kości, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, endoglina, fibrynoliza, haploinsuficjencja, hipoteza podwójnego uderzenia, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka mięśni gładkich naczyń, komórka śródbłonka, lek anty-angiogenny, malformacja tętniczo-żylna, mikroRNA, mutacja genu, naczyniak krwotoczny dziedziczny, naczynie włosowate, polipowatość młodzieńcza, przeciwciało anty-VEGF, sirolimus, szlak sygnałowy TGF-β, takrolimus, telangiektazja, udar zatorowy, zaburzenie autosomalne dominujące, zespół Oslera-Webera-Rendu - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak krwotoczny dziedziczny – Etiologia i przyczyny
Naczyniakowatość krwotoczna dziedziczna (HHT, choroba Oslera-Webera-Rendu) to autosomalnie dominujące schorzenie genetyczne, wynikające głównie z mutacji w genach ENG (61% przypadków), ACVRL1 (37%) oraz rzadziej SMAD4 (2%), które kodują białka szlaku sygnałowego TGF-β/BMP. Mutacje te prowadzą do haploinsuficjencji i zaburzeń funkcji śródbłonka, skutkując powstawaniem teleangiektazji i malformacji tętniczo-żylnych (AVM) w skórze, błonach śluzowych oraz narządach wewnętrznych (płuca, mózg, wątroba). Fenotypowo HHT1 (ENG) cechuje się wcześniejszym wystąpieniem objawów i wyższym ryzykiem AVM w płucach i mózgu, natomiast HHT2 (ACVRL1) manifestuje się później z dominującymi AVM w wątrobie. Diagnostyka opiera się na kryteriach Curaçao oraz badaniach genetycznych, które potwierdzają mutacje w genach HHT, co jest szczególnie istotne u pacjentów z niepełną kliniczną manifestacją choroby. Wczesne wykrycie i monitorowanie AVM jest kluczowe dla zapobiegania powikłaniom, takim jak krwotoki, udary czy niewydolność serca.
choroba Oslera-Webera-Rendu, dziedziczenie autosomalnie dominujące, epistaxis, haploinsuficjencja, krwawienie z nosa, krwotok mózgowy, malformacja naczyniowa, malformacja naczyniowa wątroby, malformacja tętniczo-żylna, mutacja genetyczna, mutacja genu, naczyniakowatość krwotoczna dziedziczna, naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka, niedokrwistość, połączenie tętniczo-żylne, ropień mózgu, sekwencjonowanie całego eksomu, sekwencjonowanie całego genomu, teleangiektazja, VEGF, zaburzenie angiogenezy - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół paznokciowo-patellarny – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół paznokciowo-patellarny (ZPP) to autosomalnie dominująca choroba genetyczna, charakteryzująca się dysfunkcjami paznokci, układu kostno-stawowego, nerek oraz oczu. Kluczowym czynnikiem rokowniczym jest zajęcie nerek, które występuje u 35-50% pacjentów, z progresją do schyłkowej niewydolności nerek u 10-30%, wymagającej dializoterapii lub przeszczepienia. Mutacje w genie LMX1B, zwłaszcza w domenie homeodomenowej, oraz dodatni wywiad rodzinny nefropatii zwiększają ryzyko nefropatii i nasilonej proteinurii. Płeć żeńska również może predysponować do cięższego przebiegu nefropatii. Inne poważne powikłania, takie jak jaskra, wymagają regularnej kontroli okulistycznej. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, obrazowaniu rentgenowskim, testach genetycznych oraz biopsji nerki, co umożliwia wczesną interwencję i poprawę rokowania.
biopsja nerki, choroba autosomalnie dominująca, choroba nerek, choroba nowotworowa, dializoterapia, funkcja nerek, gen LMX1B, haploinsuficjencja, heterogenność genetyczna, interdyscyplinarny zespół opieki zdrowotnej, jaskra, nefropatia, proteinuria, przeszczepienie nerki, przewlekła choroba nerek, schyłkowa niewydolność nerek, test genetyczny, układ kostno-stawowy, zajęcie nerek, zespół paznokciowo-patellarny - Leksykon chorób i schorzeń
Malformacje żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego – Patofizjologia i mechanizm
Malformacje żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego charakteryzują się nieprawidłowo poszerzonymi naczyniami żylnymi mózgu, powstającymi w wyniku złożonych mechanizmów genetycznych i rozwojowych. Kluczową rolę odgrywają mutacje somatyczne, m.in. w genie KRAS aktywujące szlak MAPK-ERK, polimorfizmy promotora IL6 oraz mutacje w genach związanych z angiogenezą, zwłaszcza w szlaku TGF-beta. Dziedziczne zespoły, takie jak zespół Rendu-Oslera-Webera (HHT), autosomalnie dominująca choroba, znacząco zwiększają ryzyko malformacji tętniczo-żylnych mózgu. Patogeneza obejmuje zaburzenia rozwoju embrionalnego, mutacje komórek śródbłonka, mechanizm „dwóch uderzeń” Knudsona, haploinsuficjencję oraz trans-heterozygotyczność. Istotne są także siły hemodynamiczne, które wpływają na epigenetyczne regulacje komórek śródbłonka, co może prowadzić do powstawania malformacji. Wysoka częstość nieprawidłowości zatok żylnych opony twardej u pacjentów z malformacjami sugeruje segmentalne uszkodzenie komórek rozwojowych w okresie wewnątrzmacicznym.
angiogeneza, anomalia rozwojowa żylna, endoglina, gen CCM1, gen CCM2, gen CCM3, glioza, haploinsuficjencja, hipoteza dwóch uderzeń, komórka śródbłonka naczyniowego, krwawienie śródczaszkowe, krwotok śródczaszkowy, malformacja tętniczo-żylna, malformacja żylna wewnątrzczaszkowa, malformacja żylnego układu naczyniowego wewnątrzczaszkowego, mechanizm Knudsona, metylacja DNA, mutacja genu KRAS, mutacja genu PIK3CA, mutacja mozaikowa, mutacja somatyczna, naczyniak jamisty, naczyniak jamisty mózgu, napad padaczkowy, polimorfizm genu IL6, rozwojowa anomalia żylna, szlak TGF-beta, teleangiektazja krwotoczna dziedziczna, trans-heterozygotyczność, zespół Klippel-Trenaunay, zespół Rendu-Oslera-Webera, zespół Sturge-Webera, zjawisko podkradania - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół trisomii x – Etiologia i przyczyny
Zespół trisomii X (47,XXX) to zaburzenie genetyczne występujące u około 1 na 1000 kobiet, spowodowane obecnością dodatkowego chromosomu X w komórkach somatycznych. Etiologia zespołu wiąże się głównie z nierozdzieleniem chromosomów (nondisjunction) podczas mejozy, najczęściej w oogenezie (około 90% przypadków), z dominującym udziałem błędów mejozy I matki (58-63%). Rzadziej dochodzi do powstania mozaikowości (46,XX/47,XXX) w około 10% przypadków, co wiąże się z łagodniejszym fenotypem. Zaawansowany wiek matki, zwłaszcza powyżej 35-45 lat, jest istotnym czynnikiem ryzyka, choć związek ten jest słabszy niż w trisomii 21. Zespół nie jest dziedziczny i powstaje w wyniku losowych błędów genetycznych, bez wpływu czynników środowiskowych czy stylu życia. Diagnostyka opiera się na badaniach kariotypu, jednak tylko około 10% przypadków jest rozpoznawanych klinicznie, ze względu na często łagodny lub niecharakterystyczny przebieg oraz ograniczenia w rutynowej diagnostyce prenatalnej.
Fenotyp trisomii X wynika z niepełnej inaktywacji dodatkowego chromosomu X oraz efektu dawki genów, które unikają inaktywacji, co prowadzi do nadekspresji genów i zaburzeń epigenetycznych, m.in. zmian metylacji DNA. Klinicznie obserwuje się opóźnienia rozwojowe, zaburzenia mowy, niskorosłość oraz zwiększone ryzyko zaburzeń psychiatrycznych, w tym zaburzeń psychotycznych o charakterze paranoidalnym. Mechanizmy patogenetyczne obejmują zmniejszoną proliferację komórek nerwowych, co koreluje z mniejszą objętością mózgu i obwodem głowy. Rzadkie warianty z większą liczbą chromosomów X (np. 48,XXXX) wiążą się z cięższym fenotypem i niepełnosprawnością intelektualną. Wczesne rozpoznanie i interwencja są kluczowe dla optymalizacji rozwoju i minimalizacji powikłań, jednak brak jest terapii przyczynowej, a leczenie pozostaje objawowe i wspomagające.
amniocenteza, analiza kariotypu, badania prenatalne, biopsja kosmówki, ekspresja genów, haploinsuficjencja, inaktywacja chromosomu X, metylacja DNA, nierozdzielenie chromosomów, nierozdzielenie mejotyczne, nondisjunction, opóźniony rozwój mowy, rekombinacja genetyczna, rozszczep wargi i podniebienia, trisomia 21, trisomia X, układ moczowo-płciowy, zaburzenia psychiatryczne, zaburzenia uczenia się, zespół Downa, zespół potrójnego X, zespół trisomii X, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół paznokciowo-patellarny – Etiologia i przyczyny
Zespół paznokciowo-patellarny (NPS) jest rzadkim, autosomalnie dominującym zaburzeniem genetycznym spowodowanym mutacjami w genie LMX1B (9q34.1), kodującym czynnik transkrypcyjny LIM-homeodomenowy. Mutacje te prowadzą do haploinsuficjencji białka LMX1B, co skutkuje zaburzeniami rozwojowymi w obrębie paznokci, rzepek, stawów łokciowych, miednicy oraz narządów takich jak nerki i oczy. W patogenezie kluczową rolę odgrywa dysfunkcja podocytów i błony podstawnej kłębuszków nerkowych, co może manifestować się jako nefropatia, w tym izolowane FSGS10 (ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych typu 10). Pełna penetracja genowa NPS współistnieje ze zmienną ekspresyjnością fenotypową, a około 10-20% przypadków wynika z mutacji de novo. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz potwierdzeniu mutacji w genie LMX1B, przy czym u około 9% rodzin z objawami NPS nie wykryto mutacji w tym genie, co sugeruje heterogenność genetyczną zespołu.
błona podstawna kłębuszków, ból neuropatyczny, czynnik transkrypcyjny, dziedziczenie autosomalne dominujące, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, haploinsuficjencja, heterogenność genetyczna, korelacja genotyp-fenotyp, mikroskopia elektronowa, mozaicyzm somatyczny, mutacja de novo, mutacja genu LMX1B, neuron dopaminergiczny, neuron serotoninergiczny, niedoczynność tarczycy, nonsense-mediated mRNA decay, ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych, penetracja genowa, podocyt nerkowy, zespół jelita drażliwego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół paznokciowo-patellarny, zmiany minimalne, zmienna ekspresyjność - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ehlersa-danlosa – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Ehlersa-Danlosa (ZED) to heterogenna grupa dziedzicznych zaburzeń tkanki łącznej, wynikających z mutacji w co najmniej 20 genach, głównie kodujących kolagen i białka macierzy pozakomórkowej. Klasyczny ZED (cZED) jest najczęściej związany z mutacjami w genach COL5A1 i COL5A2, prowadzącymi do haploinsuficjencji kolagenu typu V, co skutkuje hipermobilnością stawów, nadmierną elastycznością skóry i kruchością tkanek. Naczyniowy ZED (vZED), spowodowany mutacjami w COL3A1, charakteryzuje się ryzykiem pęknięcia dużych tętnic i innych poważnych powikłań naczyniowych, a jego patogeneza obejmuje zaburzenia szlaku sygnałowego PLC/IP3/PKC/ERK. Hipermobilny ZED (hZED), stanowiący 80-90% przypadków, pozostaje bez jednoznacznie zidentyfikowanego podłoża genetycznego, choć niedawno wykryto warianty w genie KLK15 z rodziny Kalikrein, co otwiera nowe perspektywy diagnostyczne i terapeutyczne.
autofagia, celiprolol, dziedziczenie autosomalne dominujące, dziedziczenie autosomalne recesywne, elastyna, fibroblast, fibronektyna, gen COL5A1, haploinsuficjencja, hipermobilność stawów, hipermobilny zespół Ehlersa-Danlosa, indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste, integryna, klasyczny zespół Ehlersa-Danlosa, kolagen, kolagen typu III, macierz pozakomórkowa, mutacja de novo, mutacje genów, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, nieprawidłowo sfałdowane białka, pęknięcie tętnicy, przetoka tętniczo-żylna, retikulum endoplazmatyczne, rozwarstwienie tętnicy, sekwencjonowanie całego eksomu, stres retikulum endoplazmatycznego, tętniak wewnątrzczaszkowy, tkanka łączna, zaburzenia tkanki łącznej, zespół Ehlersa-Danlosa - Leksykon chorób i schorzeń
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek – Patofizjologia i mechanizm
Autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek (ADPKD) jest genetycznie heterogenną chorobą, najczęściej spowodowaną mutacjami w genach PKD1 (85% przypadków) i PKD2 (15%). Produkty tych genów, polcystyna-1 (PC1) i polcystyna-2 (PC2), tworzą kompleks receptor-kanał jonowy w rzęskach pierwotnych komórek nabłonkowych kanalików nerkowych, regulujący homeostazę wapnia, proliferację, apoptozę i adhezję komórkową. Patogeneza opiera się na hipotezie „dwóch uderzeń” – germinalnej i somatycznej mutacji w allelach PKD1/PKD2 – oraz modelu progowym, gdzie spadek funkcjonalnych polcystyn poniżej krytycznego poziomu prowadzi do rozwoju torbieli. Zaburzenia funkcji rzęsek pierwotnych skutkują dysregulacją szlaków sygnałowych, m.in. wapniowego, cAMP, mTOR, Wnt/β-katenina i JAK-STAT, co powoduje nieprawidłową proliferację komórek nabłonkowych i zwiększoną sekrecję płynu do torbieli, napędzaną przez kanał CFTR zależny od cAMP.
ADPKD, aktywacja makrofagów, autofagia, autosomalna dominująca wielotorbielowatość nerek, cAMP, cytokina prozapalna, dedyferencjacja komórek, gen PKD1, gen PKD2, haploinsuficjencja, hipoteza dwóch uderzeń, homeostaza wapnia, inhibitor mTOR, kanał CFTR, kanał jonowy, mutacje genów, naskórkowy czynnik wzrostu, oktreotyd LAR, retikulum endoplazmatyczne, rzęska pierwotna, schyłkowa niewydolność nerek, szlak JAK-STAT, szlak Ras/Raf/ERK, szlak TSC-mTOR, szlak Wnt/β-katenina, tolwaptan, układ renina-angiotensyna-aldosteron