udar zatorowy
Udar zatorowy to rodzaj udaru niedokrwiennego mózgu, który powstaje w wyniku zamknięcia naczynia krwionośnego przez materiał zatorowy. Zator najczęściej pochodzi z serca (zator sercopochodny) lub dużych naczyń (zator tętniczo-tętniczy), a rzadziej z żył w mechanizmie zatoru paradoksalnego.
Główną przyczyną zatorów sercopochodnych jest migotanie przedsionków, które sprzyja tworzeniu się skrzeplin w lewym przedsionku, szczególnie w uszku lewego przedsionka. Inne przyczyny to zawał mięśnia sercowego, wady zastawkowe serca, kardiomiopatia rozstrzeniowa czy zapalenie wsierdzia.
Charakterystyczną cechą udaru zatorowego jest nagły początek objawów neurologicznych, które osiągają maksymalne nasilenie niemal od razu. W obrazie klinicznym dominują deficyty ogniskowe zależne od lokalizacji zamkniętego naczynia, takie jak niedowład połowiczy, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia czy zaburzenia czucia.
Diagnostyka udaru zatorowego obejmuje badania obrazowe mózgu (TK lub MRI), badania naczyniowe (angio-TK, angio-MR, USG Doppler), badania kardiologiczne (EKG, echokardiografia) oraz badania laboratoryjne. Leczenie w ostrej fazie polega na trombolizie dożylnej lub trombektomii mechanicznej, a następnie na profilaktyce wtórnej, najczęściej z zastosowaniem leków przeciwkrzepliwych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przetrwały otwór owalny – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przetrwały otwór owalny (PFO) to anatomiczny defekt polegający na utrzymaniu drożności otworu międzyprzedsionkowego, który u około 25% populacji pozostaje otwarty po urodzeniu. Diagnostyka PFO opiera się głównie na echokardiografii przezprzełykowej z testem kontrastowym i manewrem Valsalvy, będącej złotym standardem, a także na echokardiografii przezklatkowej, MRI i CT. PFO jest istotne klinicznie przede wszystkim w kontekście udarów kryptogennych, zwłaszcza u osób ≤60 lat, gdzie mechanizm zatorowości paradoksalnej może prowadzić do zatorów mózgowych. Skala RoPE pomaga ocenić ryzyko powiązania PFO z udarem. Wskazania do przezskórnego zamknięcia PFO obejmują udary kryptogenne z potwierdzonym przeciekiem prawo-lewo, a procedura ta jest minimalnie inwazyjna, wykonywana z dostępu przez żyłę udową, z zastosowaniem okludera i terapią przeciwpłytkową (aspiryna i klopidogrel) przez 6-12 miesięcy po zabiegu.
antybiotykoterapia, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, embolizacja urządzenia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, klopidogrel, krążenie płodowe, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, migotanie przedsionków, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, okluder, otwór owalny, przedsionek serca, przejściowy atak niedokrwienny, przetrwały otwór owalny, przezskórne zamknięcie PFO, rezonans magnetyczny, skala RoPE, terapia przeciwpłytkowa, tomografia komputerowa, udar kryptogenny, udar zatorowy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość paradoksalna, zatorowość płucna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Feiba NF 1000 j. (1000 j. FEIBA), 50 j./ml
Produkt leczniczy FEIBA NF, zawierający zespół czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII, stosowany w leczeniu epizodów krwawień u pacjentów z hemofilią A lub B z inhibitorem czynnika VIII lub IX, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Szczególnie istotne są powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak udar zakrzepowy, udar zatorowy, zakrzepica (w tym żylna i tętnicza), zawał serca oraz zatorowość płucna, a także rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC). Reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, nadwrażliwość i pokrzywka, występują z częstością od nieznanej do często (≥ 1/100). Ponadto, obserwuje się wzrost miana inhibitora (odpowiedź anamnestyczna) oraz dodatnie wyniki przeciwciał przeciwko antygenowi powierzchniowemu wirusa HBV, co klasyfikowane jest jako częstość występowania ≥ 1/100. W preparacie o wielkości opakowania 1000 j. znajduje się 1000 j. czynnika VIII z aktywnością omijającą inhibitor oraz 400-1200 mg białka ludzkiego osocza, co może predysponować do reakcji nadwrażliwości.
aktywacja krzepnięcia, antygen powierzchniowy HBV, częstoskurcz, czynnik krzepnięcia, czynnik VII, duszność, epizod krwawienia, hemofilia, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika krzepnięcia, miano inhibitora, nadciśnienie, niedociśnienie, niedoczulica, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anamnestyczna, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, udar zakrzepowy, udar zatorowy, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał serca, zespół czynników krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Czynnik VII – Działania niepożądane
Aktywowany czynnik VII, obecny w preparacie FEIBA NF, odgrywa kluczową rolę w aktywacji kaskady krzepnięcia, co wiąże się z ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zakrzepica żylna i tętnicza, zatorowość płucna, udar zakrzepowy i zawał mięśnia sercowego. Najpoważniejszym powikłaniem jest rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC), które może prowadzić do niewydolności wielonarządowej. Częstość występowania działań niepożądanych jest różna, przy czym niedociśnienie, ból głowy, zawroty głowy oraz reakcje nadwrażliwości (np. pokrzywka, wysypka) występują często (≥ 1/100 do < 1/10). Reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy i inne poważne objawy nadwrażliwości mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji.
ciśnienie tętnicze, częstoskurcz, czynnik VII, czynnik zakaźny, DIC, duszność, FEIBA NF, inhibitor czynnika VIII, kaskada krzepnięcia, miano inhibitora, nadciśnienie, niedociśnienie, niedoczulica, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anamnestyczna, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, udar zakrzepowy, udar zatorowy, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie wątroby typu B, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Feiba NF 500 j.m. = 500 j. FEIBA
FEIBA NF jest produktem leczniczym zawierającym zespół czynników krzepnięcia stosowanym u pacjentów z hemofilią A lub B z inhibitorem czynnika VIII lub IX oraz w nabytej hemofilii z inhibitorem czynnika VIII. Terapia tym preparatem wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym powikłań zakrzepowo-zatorowych takich jak zakrzepica żylna, tętnicza, zatorowość płucna, udar mózgu oraz zawał mięśnia sercowego. Częstość występowania tych zdarzeń jest nieznana, co podkreśla konieczność ścisłego monitorowania pacjentów. Inne istotne działania niepożądane obejmują reakcje nadwrażliwości (w tym anafilaksję), rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC) oraz wzrost miana inhibitora czynnika VIII lub IX, co może wymagać natychmiastowej interwencji medycznej. Dodatkowo, często obserwuje się objawy takie jak ból głowy, zawroty głowy, niedociśnienie, wysypka, świąd oraz objawy ze strony układu oddechowego i pokarmowego.
częstoskurcz, duszność, hemofilia, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika krzepnięcia, nadciśnienie, nadwrażliwość, niedociśnienie, niedoczulica, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anamnestyczna, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciało anty-HBs, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, udar mózgu, udar zakrzepowy, udar zatorowy, układ limfatyczny, zakrzepica, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zakrzepica żylna głęboka, zapalenie wątroby typu B, zatorowość, zatorowość płucna, zawał serca, zespół czynników krzepnięcia - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak krwotoczny dziedziczny – Patofizjologia i mechanizm
Naczyniak krwotoczny dziedziczny (HHT, zespół Oslera-Webera-Rendu) to autosomalnie dominujące zaburzenie charakteryzujące się nieprawidłową angiogenezą, prowadzącą do teleangiektazji i malformacji tętniczo-żylnych (AVMs) w narządach takich jak płuca, mózg, wątroba i przewód pokarmowy. Patogeneza HHT wiąże się z mutacjami w genach ENG (HHT1), ACVRL1 (HHT2) oraz SMAD4, które kodują białka uczestniczące w szlaku sygnałowym TGF-β/BMP9/10. Mutacje te powodują zaburzenia w sygnalizacji ALK1/Smad1/5/8, prowadząc do nieprawidłowej proliferacji i migracji komórek śródbłonka oraz zwiększonej ekspresji VEGF, co skutkuje patologiczna angiogenezą i osłabieniem ścian naczyń. Model haploinsuficjencji oraz hipoteza „podwójnego uderzenia” tłumaczą ogniskowy charakter zmian naczyniowych, gdzie mutacja germinalna wymaga dodatkowych lokalnych czynników środowiskowych lub genetycznych do rozwoju objawów. Fenotypowo HHT1 cechuje się wcześniejszymi krwawieniami z nosa i AVMs płucnymi, natomiast HHT2 częściej manifestuje się AVMs wątroby i rzadziej mózgu (19,7% w ENG vs. 12,5% w ACVRL1). Mutacje SMAD4 wiążą się z polipowatością młodzieńczą przewodu pokarmowego.
bewacyzumab, białko morfogenetyczne kości, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, endoglina, fibrynoliza, haploinsuficjencja, hipoteza podwójnego uderzenia, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka mięśni gładkich naczyń, komórka śródbłonka, lek anty-angiogenny, malformacja tętniczo-żylna, mikroRNA, mutacja genu, naczyniak krwotoczny dziedziczny, naczynie włosowate, polipowatość młodzieńcza, przeciwciało anty-VEGF, sirolimus, szlak sygnałowy TGF-β, takrolimus, telangiektazja, udar zatorowy, zaburzenie autosomalne dominujące, zespół Oslera-Webera-Rendu - Leksykon substancji czynnych
Antygen koagulacyjny czynnika VIII – Działania niepożądane
Antygen koagulacyjny czynnika VIII (F VIII C:Ag) w preparacie FEIBA NF występuje w stężeniu do 0,1 jednostki na 1 jednostkę FEIBA i jest stosowany u pacjentów z hemofilią A lub B z obecnością inhibitora czynnika VIII lub IX, a także u pacjentów z nabytą hemofilią. Profil bezpieczeństwa preparatu obejmuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z naciskiem na powikłania zakrzepowo-zatorowe, które występują często (≥1/100 do <1/10), takie jak udar zakrzepowy, zakrzepica, a także reakcje nadwrażliwości i immunologiczne. Szczególnie niebezpieczne są rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC), reakcje anafilaktyczne oraz wzrost miana inhibitora czynnika VIII, co może osłabić skuteczność terapii i wymagać modyfikacji leczenia. Działania niepożądane dotyczą układów krwiotwórczego, immunologicznego, nerwowego, sercowego, naczyniowego, oddechowego, pokarmowego, skóry oraz ogólnoustrojowe, z różną częstością występowania, od bardzo często do nieznanej.
antygen koagulacyjny czynnika VIII, częstoskurcz, dysgeuzja, dyskomfort w jamie brzusznej, hemofilia A, hemofilia B, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika IX, inhibitor czynnika VIII, niedoczulica, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anamnestyczna, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świąd, tachykardia, udar zakrzepowy, udar zatorowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wzrost miana inhibitora, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół czynników krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Czynnik II – Działania niepożądane
Produkt FEIBA NF, zawierający czynnik II (protrombinę) oraz czynniki IX, X (głównie nieaktywowane) i aktywowany czynnik VII, jest stosowany w leczeniu epizodów krwawień u pacjentów z hemofilią A lub B z inhibitorami czynnika VIII lub IX. Najpoważniejszymi działaniami niepożądanymi są powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC), zakrzepica żylna i tętnicza, zatorowość płucna, udar zakrzepowy i zatorowy oraz zawał serca, których częstość występowania jest określana jako nieznana. Ponadto obserwuje się reakcje nadwrażliwości (często), w tym pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne, a także objawy neurologiczne, takie jak ból głowy i zawroty głowy (często), parestezje, niedoczulica, senność i zaburzone odczuwanie smaku. Często zgłaszane są również zaburzenia sercowo-naczyniowe, w tym niedociśnienie (często), nadciśnienie i częstoskurcz, a także objawy ze strony układu oddechowego, przewodu pokarmowego, skóry oraz reakcje w miejscu podania.
choroba niedokrwienna serca, częstoskurcz, czynnik VII, czynniki krzepnięcia, dyskomfort brzuszny, HBsAg, hemofilia, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika krzepnięcia, kaskada krzepnięcia, niedoczulica, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, protrombina, reakcja anafilaktyczna, reakcja anamnestyczna, rekombinowany czynnik VIIa, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, trombocytopenia, udar zakrzepowy, udar zatorowy, wysypka, zakrzepica, zatorowość płucna, zawał serca, zespół czynników krzepnięcia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Feiba NF 2 500 j. (2 500 j. FEIBA), 50 j./ml
Produkt leczniczy FEIBA NF, stosowany w leczeniu epizodów krwawień u pacjentów z hemofilią A lub B z obecnością inhibitora czynnika VIII lub IX oraz u pacjentów z hemofilią nabytą, wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, takie jak rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC), zakrzepica żył i tętnic, udar zakrzepowy i zatorowy, zatorowość płucna oraz zawał serca, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (< 1/10 000), jednak dla wielu powikłań, w tym DIC, udaru, zawału serca czy zatorowości, częstość jest nieznana. Ponadto, u pacjentów może wystąpić wzrost miana inhibitora (odpowiedź anamnestyczna), co może wpływać na skuteczność terapii. Reakcje nadwrażliwości, często występujące, obejmują pokrzywkę, świąd oraz potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli i niedociśnienie (częstość niedociśnienia oceniana jako często).
Inne zgłaszane działania niepożądane dotyczą układu nerwowego (np. parestezje, niedoczulica, ból głowy i zawroty głowy), układu oddechowego (kaszel, duszność, świszczący oddech), układu sercowo-naczyniowego (częstoskurcz, nadciśnienie, nagłe zaczerwienienie) oraz objawów ogólnych, takich jak gorączka, dreszcze, złe samopoczucie i ból w miejscu podania. Występują również zmiany skórne, w tym wysypka (często) i świąd. W diagnostyce obserwowano także dodatni wynik przeciwciał przeciwko antygenowi powierzchniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B (często). Ze względu na ryzyko poważnych powikłań, personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów monitorujących, co umożliwia ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania FEIBA NF.
biegunka, ból w klatce piersiowej, częstoskurcz, dreszcze, drętwienie twarzy, duszność, dyskomfort w jamie brzusznej, gorączka, hemofilia A, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika VIII, nadciśnienie, niedociśnienie, niedoczulica, nudności, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, udar zakrzepowy, udar zatorowy, wirus zapalenia wątroby typu B, wymioty, wzrost miana inhibitora, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zatorowość, zatorowość płucna, zawał serca, zespół czynników krzepnięcia, złe samopoczucie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Feiba NF 500 j. (500 j. FEIBA), 50 j./ml
FEIBA NF, stosowany w leczeniu epizodów krwawień u pacjentów z hemofilią A lub B z inhibitorem czynnika VIII lub IX, wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, w tym poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych takich jak zakrzepica żył i tętnic, zatorowość płucna oraz udary zakrzepowe i zatorowe. Częstość występowania tych zdarzeń jest nieznana, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z podwyższonym ryzykiem. Ponadto, mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości i anafilaktyczne, manifestujące się pokrzywką, obrzękiem naczynioruchowym, świądem i wysypką. W trakcie terapii obserwowano także wzrost miana inhibitora czynnika VIII, co może obniżać skuteczność leczenia. Działania niepożądane obejmują również objawy neurologiczne (parestezje, niedoczulica, zawroty głowy), sercowo-naczyniowe (zawał serca, częstoskurcz, nadciśnienie, niedociśnienie) oraz objawy ze strony układu oddechowego i pokarmowego.
częstoskurcz, duszność, hemofilia, hemofilia nabyta, inhibitor czynnika krzepnięcia, miano inhibitora, nadciśnienie, nadwrażliwość, niedociśnienie, niedoczulica, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anamnestyczna, parestezja, pokrzywka, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, świszczący oddech, udar zakrzepowy, udar zatorowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakrzepica, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał serca, zespół czynników krzepnięcia - Leksykon substancji czynnych
Czynnik IX – Działania niepożądane
Czynnik IX, glikoproteina osoczowa o masie około 68 kDa, jest kluczowym elementem kaskady krzepnięcia, stosowanym w terapii hemofilii B. Produkty zawierające czynnik IX, takie jak BETAFACT i IMMUNINE, mogą wywoływać działania niepożądane, w tym reakcje alergiczne (obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, świszczący oddech, wstrząs anafilaktyczny), które choć rzadkie, stanowią poważne zagrożenie. Szczególnie niebezpieczne jest powiązanie reakcji alergicznych z wytworzeniem inhibitorów czynnika IX, co komplikuje leczenie i może prowadzić do zespołu nerczycowego po próbie indukcji tolerancji immunologicznej. W badaniach klinicznych BETAFACT odnotowano 7,3% częstość działań niepożądanych u 109 pacjentów, z podobnym profilem bezpieczeństwa u dzieci i dorosłych. Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, DIC, zakrzepica żylna i zatorowość płucna, jest większe przy stosowaniu preparatów o niższej czystości, natomiast produkty o wysokiej czystości rzadko wywołują takie zdarzenia.
białkomocz, czynnik IX, glikoproteina osoczowa, hemofilia B, hemostaza, hipoalbuminemia, indukcja tolerancji immunologicznej, inhibitor czynnika IX, kaskada krzepnięcia, klasyfikacja MedDRA, kortykosteroid, lek przeciwhistaminowy, obrzęk alergiczny, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka uogólniona, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przeciwciało neutralizujące, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, skurcz oskrzeli, udar zakrzepowy, udar zatorowy, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepica żylna, zator płucny, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego