Działania niepożądane
Antygen koagulacyjny czynnika VIII

Wprowadzenie do działań niepożądanych antygenu koagulacyjnego czynnika VIII

Antygen koagulacyjny czynnika VIII (F VIII C:Ag) jest składnikiem preparatu FEIBA NF, który zawiera zespół czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII. W preparacie FEIBA NF, antygen koagulacyjny czynnika VIII występuje w stężeniu do 0,1 jednostki na 1 jednostkę FEIBA. Substancja ta jest składnikiem kompleksu czynników krzepnięcia, który stosowany jest głównie u pacjentów z hemofilią A lub B z obecnością inhibitora czynnika VIII lub IX, a także u pacjentów z nabytą hemofilią oraz inhibitorem czynnika VIII. ¹

Profil bezpieczeństwa i monitorowanie działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z antygenem koagulacyjnym czynnika VIII w produkcie FEIBA NF zostały zidentyfikowane na podstawie doświadczeń po wprowadzeniu produktu do obrotu oraz w trakcie badań klinicznych. Badania te obejmowały leczenie epizodów krwawień u pacjentów pediatrycznych i dorosłych z hemofilią A lub B z obecnością inhibitora czynnika VIII lub IX, a także u niewielkiej grupy pacjentów z hemofilią nabytą oraz inhibitorem czynnika VIII. Dodatkowo, niektóre obserwacje pochodzą z badania porównującego leczenie profilaktyczne z leczeniem na żądanie. ²

Spektrum działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z antygenem koagulacyjnym czynnika VIII w produkcie FEIBA NF obejmują szerokie spektrum zaburzeń dotyczących różnych układów i narządów. Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania zakrzepowo-zatorowe, reakcje nadwrażliwości oraz reakcje immunologiczne, które mogą wystąpić podczas leczenia. Częstość występowania poszczególnych działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z standardowymi kategoriami: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) lub częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). ³

Najczęstsze działania niepożądane

Wśród najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych związanych z podawaniem produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII, szczególną uwagę zwracają powikłania zakrzepowo-zatorowe, takie jak udar zakrzepowy i zakrzepica, które klasyfikowane są jako występujące „często”. Inne często występujące działania niepożądane obejmują nadwrażliwość, ból głowy, zawroty głowy, nadciśnienie oraz pokrzywkę. ⁴

Działania niepożądane o potencjalnie zagrażającym życiu charakterze

Wśród działań niepożądanych o szczególnie niebezpiecznym charakterze, które mogą wystąpić podczas stosowania preparatu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII, należy wymienić:

• Rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC) – poważne zaburzenie krzepnięcia, które może prowadzić do jednoczesnego występowania zakrzepów i krwawień
• Reakcje anafilaktyczne – ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu reakcje nadwrażliwości
• Powikłania zakrzepowo-zatorowe – w tym udar zakrzepowy, udar zatorowy, zawał mięśnia sercowego, zatorowość płucna
• Wzrost miana inhibitora – odpowiedź anamnestyczna, czyli wzrost miana wcześniej istniejącego inhibitora po podaniu FEIBA NF

⁵

Szczegółowe działania niepożądane w poszczególnych układach

Zaburzenia krwi i układu limfatycznego

W obrębie układu krwiotwórczego i limfatycznego, główne ryzyko związane jest z rozwojem rozsianego wykrzepiania śródnaczyniowego (DIC) oraz wzrostem miana inhibitora czynnika VIII (odpowiedź anamnestyczna). Ta druga reakcja stanowi szczególny problem u pacjentów z hemofilią, u których wcześniej stwierdzono obecność inhibitora. Wzrost miana inhibitora może prowadzić do osłabienia odpowiedzi na leczenie i wymagać dostosowania dawki lub zmiany strategii terapeutycznej. ⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Stosowanie antygenu koagulacyjnego czynnika VIII w produkcie FEIBA NF może prowadzić do różnych reakcji ze strony układu immunologicznego. Obserwuje się:

• Nadwrażliwość – występująca często
• Pokrzywka – o nieznanej częstości występowania
• Reakcje anafilaktyczne – potencjalnie zagrażające życiu, o nieznanej częstości występowania

⁷

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego działania niepożądane obejmują zarówno powikłania naczyniowo-mózgowe, jak i objawy neurologiczne. Do najpoważniejszych należą udary zakrzepowe i zatorowe, które mogą powodować trwałe uszkodzenia neurologiczne lub prowadzić do zgonu. Ponadto występują takie dolegliwości jak:

• Parestezje (zaburzenia czucia w postaci mrowienia, drętwienia) – o nieznanej częstości
• Niedoczulica (osłabienie czucia) – o nieznanej częstości
• Ból głowy – występujący często
• Senność – o nieznanej częstości
• Zawroty głowy – występujące często
• Zaburzenia odczuwania bodźców smakowych – o nieznanej częstości

⁸

Zaburzenia serca

Antygen koagulacyjny czynnika VIII w produkcie FEIBA NF może przyczyniać się do wystąpienia poważnych zaburzeń sercowych, w tym:

• Zawał mięśnia sercowego – o nieznanej częstości występowania
• Częstoskurcz (tachykardia) – o nieznanej częstości występowania

⁹

Zaburzenia naczyniowe

Powikłania zakrzepowo-zatorowe stanowią jedne z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII. Obserwuje się:

• Zakrzepicę – występującą często
• Zakrzepicę żylną – o nieznanej częstości
• Zakrzepicę tętniczą – o nieznanej częstości
• Zatorowość (powikłania zakrzepowo-zatorowe) – o nieznanej częstości
• Niedociśnienie – o nieznanej częstości
• Nadciśnienie – występujące często

¹⁰

Zaburzenia układu oddechowego

W obrębie układu oddechowego mogą wystąpić następujące działania niepożądane:

• Zatorowość płucna – szczególnie niebezpieczne powikłanie o nieznanej częstości występowania
• Skurcz oskrzeli – o nieznanej częstości
• Świszczący oddech – o nieznanej częstości
• Kaszel – o nieznanej częstości
• Duszność – o nieznanej częstości

¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego obejmują:

• Wymioty – o nieznanej częstości
• Biegunka – o nieznanej częstości
• Dyskomfort w jamie brzusznej – o nieznanej częstości
• Nudności – o nieznanej częstości

¹²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Stosowanie produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII może prowadzić do różnych reakcji skórnych:

• Uczucie drętwienia twarzy – o nieznanej częstości
• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie niebezpieczny stan, charakteryzujący się obrzękiem tkanek podskórnych, o nieznanej częstości
• Pokrzywka – występująca często
• Świąd – o nieznanej częstości
• Wysypka – o nieznanej częstości

¹³

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Podczas podawania produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII mogą wystąpić różne reakcje ogólnoustrojowe i miejscowe:

• Ból w miejscu wstrzyknięcia – o nieznanej częstości
• Złe samopoczucie – o nieznanej częstości
• Uczucie gorąca – o nieznanej częstości
• Dreszcze – o nieznanej częstości
• Gorączka – o nieznanej częstości
• Ból w klatce piersiowej – o nieznanej częstości
• Dyskomfort w klatce piersiowej – o nieznanej częstości

¹⁴

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Zmiany parametrów ocenianych w badaniach diagnostycznych obserwowane podczas stosowania produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII obejmują:

• Spadek ciśnienia krwi – o nieznanej częstości
• Dodatni wynik przeciwciał przeciwko antygenowi powierzchniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B – występujący często

¹⁵

Zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII są powikłania zakrzepowo-zatorowe. Powikłania te mogą dotyczyć zarówno układu żylnego, jak i tętniczego, a ich manifestacja kliniczna obejmuje:

• Udar zakrzepowy i zatorowy mózgu – mogący prowadzić do trwałego uszkodzenia neurologicznego lub zgonu
• Zawał mięśnia sercowego – potencjalnie śmiertelne uszkodzenie mięśnia sercowego
• Zatorowość płucna – stanowiąca bezpośrednie zagrożenie życia
• Zakrzepica żylna – mogąca prowadzić do przewlekłej niewydolności żylnej lub stanowić źródło zatorów
• Zakrzepica tętnicza – prowadząca do niedokrwienia tkanek i narządów
• Rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe (DIC) – ciężkie zaburzenie prowadzące do jednoczesnego występowania zakrzepów naczyniowych i krwawień

¹⁶

Reakcje immunologiczne

Istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem produktu FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII są reakcje immunologiczne. Szczególne niebezpieczeństwo stanowią:

• Reakcje anafilaktyczne – nagłe, potencjalnie śmiertelne reakcje nadwrażliwości wymagające natychmiastowej interwencji medycznej
• Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk tkanek podskórnych i błon śluzowych, który może prowadzić do obrzęku krtani i zagrożenia życia
• Wzrost miana inhibitora (odpowiedź anamnestyczna) – prowadzący do zmniejszenia skuteczności leczenia i konieczności modyfikacji terapii

¹⁷

Tabela działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego FEIBA NF zawierającego antygen koagulacyjny czynnika VIII do obrotu, istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Takie zgłoszenia umożliwiają nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. ¹⁸