szczepionka trójwalentna
Szczepionka trójwalentna to rodzaj preparatu immunologicznego zawierającego trzy różne szczepy antygenów, którego zadaniem jest wywołanie odpowiedzi immunologicznej przeciwko trzem różnym patogenom lub trzem odmianom tego samego patogenu. Najczęściej termin ten odnosi się do szczepionki przeciwko grypie, która chroni przed trzema różnymi szczepami wirusa grypy – zwykle dwoma typu A (H1N1 i H3N2) oraz jednym typu B.
Skład szczepionek trójwalentnych przeciwko grypie jest aktualizowany co sezon na podstawie rekomendacji WHO, aby uwzględnić szczepy wirusa, które najprawdopodobniej będą krążyć w nadchodzącym sezonie grypowym. W ostatnich latach coraz częściej stosowane są szczepionki czterowalentne, które zawierają dodatkowy szczep wirusa grypy typu B, zapewniając szerszą ochronę.
Szczepionki trójwalentne są również stosowane w profilaktyce innych chorób, takich jak polio czy błonica-tężec-krztusiec (DTP). Wywołują one produkcję przeciwciał specyficznych dla każdego z zawartych antygenów, zapewniając odporność na wszystkie trzy patogeny jednocześnie. Ich skuteczność zależy od dopasowania antygenów szczepionkowych do krążących szczepów oraz od stanu układu odpornościowego pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina – Właściwości farmakodynamiczne
Hemaglutynina (HA) jest kluczowym antygenem w szczepionkach przeciw grypie, odpowiedzialnym za indukcję swoistej odpowiedzi immunologicznej poprzez wytwarzanie przeciwciał neutralizujących wirusa. Dawki HA w preparatach takich jak Efluelda Tetra (60 µg HA/szczep), Fluarix Tetra, Influvac, Influvac Tetra oraz VaxigripTetra (15 µg HA/szczep) różnią się w zależności od grupy wiekowej i rodzaju szczepionki. Immunogenność oceniana jest m.in. testem hamowania hemaglutynacji (HAI), gdzie miana ≥ 1:40 korelują z ochroną u około 50% zaszczepionych. Odpowiedź immunologiczna pojawia się zwykle w ciągu 2-3 tygodni po szczepieniu, a odporność utrzymuje się od 6 do 12 miesięcy, co uzasadnia coroczne szczepienia ze względu na zmienność antygenową wirusa grypy. Badania kliniczne fazy III wykazały, że szczepionka Efluelda Tetra jest immunogenna i skuteczna u osób ≥ 60 lat, przewyższając standardowe dawki w zakresie odpowiedzi na szczep B oraz wykazując niemniejszą skuteczność niż trójwalentna szczepionka o wysokiej dawce (TIV-HD). Podobne wyniki potwierdzono dla Influvac Tetra i VaxigripTetra w różnych grupach wiekowych, w tym u dzieci i kobiet w ciąży, gdzie wykazano efektywny transport przeciwciał przez łożysko, zapewniający bierną ochronę noworodkom.
choroba grypopodobna, dawka przypominająca, Efluelda Tetra, Fluarix Tetra, hemaglutynina, hodowla komórkowa, Influvac Tetra, krew pępowinowa, odpowiedź immunologiczna, przeciwciała anty-HA, przeciwciała IgG, przeciwciała ochronne, receptory komórkowe, RT-PCR, serokonwersja, średnia geometryczna mian, szczep wirusa, szczepionka czterowalentna, szczepionka przeciw grypie, szczepionka trójwalentna, test hamowania hemaglutynacji, transport przezłożyskowy, VaxigripTetra, wirus grypy, zapalenie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw grypie dla dzieci – Patofizjologia i mechanizm
Szczepionka przeciw grypie dla dzieci indukuje odpowiedź immunologiczną poprzez stymulację produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko powierzchniowym antygenom wirusa grypy, głównie hemaglutyninie (HA) i neuraminidazie (NA). Odpowiedź immunologiczna rozwija się w ciągu około 14 dni po szczepieniu, co podkreśla konieczność podania preparatu przed sezonem grypowym. Szczepionki dostępne są w formie trójwalentnej (zawierającej dwa szczepy grypy A: H1N1, H3N2 oraz jeden szczep grypy B) lub czterowalentnej (dodatkowo z drugim szczepem grypy B). Ich skuteczność w populacji pediatrycznej wynosi zazwyczaj 40-60%, a nawet przy efektywności na poziomie 30% znacząco redukują hospitalizacje i zgony. Szczepionki produkowane są głównie metodą namnażania wirusa w jajach kurze, a także technologią rekombinacyjną, która pozwala na masową produkcję białek wirusowych. Kluczową rolę w odpowiedzi immunologicznej odgrywają limfocyty T pomocnicze pęcherzykowe (Tfh), które wspomagają limfocyty B w produkcji przeciwciał, jednak ich nieoptymalna aktywacja na białka wewnętrzne wirusa może obniżać skuteczność szczepionki.
astma, białko powierzchniowe, choroba zakaźna, encefalopatia, genom wirusowy, hemaglutynina, limfocyt B, limfocyt T pomocniczy pęcherzykowy, mutacja punktowa, neuraminidaza, odporność humoralna, odporność komórkowa, odpowiedź immunologiczna, powikłanie grypy, przesunięcie antygenowe, reakcja anafilaktyczna, sezon grypowy, skok antygenowy, szczepionka przeciw grypie, szczepionka trójwalentna, wirus grypy, wirus RNA, zapalenie płuc, zespół nerczycowy - Leksykon substancji czynnych
Neuraminidaza – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Neuraminidaza, jako kluczowy antygen powierzchniowy wirusa grypy, jest integralnym składnikiem inaktywowanych szczepionek przeciwgrypowych takich jak Influvac i Influvac Tetra, gdzie każda dawka 0,5 ml zawiera antygeny zgodne z rekomendacjami WHO i UE. Preparaty te mogą być bezpiecznie stosowane we wszystkich trymestrach ciąży, nie wykazując negatywnego wpływu na przebieg ciąży, rozwój płodu ani stan zdrowia matki. Większość danych bezpieczeństwa dotyczy II i III trymestru, jednak globalne obserwacje potwierdzają również bezpieczeństwo w I trymestrze. Ponadto, szczepionki te są bezpieczne podczas laktacji, nie wymagając przerwania ani modyfikacji karmienia piersią, a brak jest dowodów na przenikanie składników szczepionki do mleka matki w ilościach szkodliwych dla dziecka.
antygen powierzchniowy wirusa grypy, drugi i trzeci trymestr ciąży, hemaglutynina, inaktywowana szczepionka, inaktywowana szczepionka przeciwgrypowa, Influvac Tetra, karmienie piersią, neuraminidaza, parametr płodności, pierwszy trymestr ciąży, Światowa Organizacja Zdrowia, szczepionka czterowalentna, szczepionka przeciwgrypowa, szczepionka trójwalentna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Influvac Tetra –
Szczepionka Influvac Tetra to inaktywowany preparat czterowalentny, zawierający po 15 mikrogramów hemaglutyniny (HA) z każdego z czterech szczepów wirusa grypy (A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09, A/Thailand/8/2022 (H3N2), B/Austria/1359417/2021 oraz B/Phuket/3073/2013) zgodnie z rekomendacjami WHO i UE na sezon 2024/2025. Preparat jest wskazany do profilaktyki grypy sezonowej u osób dorosłych oraz dzieci od 6 miesiąca życia, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z grup podwyższonego ryzyka powikłań pogrypowych. Influvac Tetra jest dostępny w postaci bezbarwnej, klarownej zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce o objętości 0,5 ml na dawkę.
alergia na białko jaja, antygen powierzchniowy, bromek cetylotrimetyloamoniowy, charakterystyka produktu leczniczego, formaldehyd, gentamycyna, grypa sezonowa, hemaglutynina, kwalifikacja do szczepienia, polisorbat, powikłania pogrypowe, profilaktyka grypy, Światowa Organizacja Zdrowia, szczepionka czterowalentna, szczepionka inaktywowana, szczepionka trójwalentna, wirus grypy, wywiad alergiczny, zarodek kurzy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw grypie – Epidemiologia
Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę (GISRS), utworzony przez WHO, obejmuje 125 ośrodków w 96 krajach i od 1973 roku prowadzi selekcję szczepów wirusa grypy do szczepionek. Rocznie testuje się ponad 600 000 próbek klinicznych, co umożliwia monitorowanie ewolucji antygenowej wirusów grypy, w tym dryftu antygenowego, szczególnie w przypadku wirusów A(H3N2). Proces produkcji szczepionek trwa 6-8 miesięcy, co może powodować niedopasowanie szczepów szczepionkowych do krążących wirusów. Nowe technologie, takie jak szczepionki komórkowe, rekombinowane oraz platformy RNA/DNA, oferują potencjał poprawy dopasowania i elastyczności w adaptacji szczepionek w trakcie sezonu grypowego. Skuteczność szczepionek (VE) w sezonie 2024-2025 w USA wynosiła 40-60% przy dobrym dopasowaniu antygenowym, zmniejszając ryzyko hospitalizacji u dzieci o około 50% oraz ryzyko zgonu u dorosłych o 36%. Nadzór epidemiologiczny i monitorowanie wyszczepialności prowadzone są w wielu krajach, m.in. w USA, Australii, Kanadzie, Holandii, Nowej Zelandii i Walii, z wyszczepialnością w grupie 65+ wahającą się od 58,2% (Utah, USA) do 72,5% (Walia, sezon 2023/24).
Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, choroba grypopodobna, Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę, mutacja adaptacyjna, nadzór syndromiczny, nadzór wirusologiczny, narkolepsja, sekwencjonowanie genomu, skuteczność szczepionki przeciw grypie, Światowa Organizacja Zdrowia, szczep szczepionkowy, szczepionka czterowalentna, szczepionka komórkowa, szczepionka rekombinowana, szczepionka trójwalentna, wirus grypy - Leksykon substancji czynnych
Neuraminidaza – Wskazania do stosowania
Neuraminidaza jest kluczowym antygenem powierzchniowym wirusa grypy, obecnym w szczepionkach przeciwgrypowych takich jak Influvac (trójwalentna) i Influvac Tetra (czterowalentna). Oba preparaty zawierają neuraminidazę pochodzącą z aktualizowanych co sezon szczepów wirusa zgodnie z zaleceniami WHO i UE, obejmującymi szczepy A/H1N1 (podobny do A/Victoria/4897/2022), A/H3N2 (podobny do A/Thailand/8/2022) oraz B (odpowiednio B/Austria/1359417/2021 i dodatkowo B/Phuket/3073/2013 w szczepionce czterowalentnej). Preparaty są wskazane do profilaktyki grypy u osób od 6 miesiąca życia, ze szczególnym uwzględnieniem pacjentów z grup podwyższonego ryzyka powikłań pogrypowych. Influvac Tetra, zawierając neuraminidazę z dwóch linii wirusa typu B, oferuje szerszą ochronę w sezonach z krążeniem obu linii B, co jest istotne przy doborze szczepionki w praktyce klinicznej.
ampułko-strzykawka, antygen powierzchniowy, antygen szczepionkowy, choroba zakaźna, hemaglutynina, neuraminidaza, powikłania pogrypowe, profilaktyka grypy, sezon epidemiczny, sezon grypowy, skład antygenowy, szczepionka czterowalentna, szczepionka przeciwgrypowa, szczepionka trójwalentna, WHO, wirus grypy, wirus grypy A H1N1, wirus grypy typu B, zawiesina do wstrzykiwań, zdrowie publiczne - Leksykon substancji czynnych
Neuraminidaza – Właściwości farmakodynamiczne
Neuraminidaza, będąca glikoproteiną powierzchniową wirusa grypy, stanowi kluczowy antygen w szczepionkach przeciwgrypowych takich jak Influvac i Influvac Tetra. Obecność neuraminidazy w szczepionkach indukuje produkcję swoistych przeciwciał, które, obok przeciwciał anty-hemaglutyninowych, przyczyniają się do ochrony przed zakażeniem. Immunogenność szczepionek zawierających neuraminidazę została potwierdzona w badaniach klinicznych u różnych grup wiekowych, wykazując wskaźniki serokonwersji na poziomie 51,3-92,5% w zależności od szczepu i grupy wiekowej. Skuteczność kliniczna Influvac Tetra w zapobieganiu laboratoryjnie potwierdzonej grypie wyniosła 54% (95% CI: 0,37-0,66) dla wszystkich szczepów typu A i B oraz 68% (95% CI: 0,45-0,81) dla szczepów zgodnych z komponentami szczepionki.
antygen powierzchniowy, białko powierzchniowe wirusa grypy, cykl replikacyjny wirusa, glikoproteina, hemaglutynina, neuraminidaza, neutralizacja wirusa, odpowiedź immunologiczna, przeciwciało ochronne, średnia geometryczna miana przeciwciał, szczep homologiczny, szczepionka czterowalentna, szczepionka przeciwgrypowa, szczepionka trójwalentna, test zahamowania hemaglutynacji, wirus grypy typu A, wirus grypy typu B, wskaźnik serokonwersji, zmienność antygenowa