Wskazania do stosowania
Hemaglutynina

Hemaglutyninа – charakterystyka substancji czynnej i jej rola w szczepieniach przeciwko grypie

Hemaglutyninа (HA) jest głównym białkiem powierzchniowym wirusa grypy, które odgrywa kluczową rolę w procesie infekcji, umożliwiając wirusowi przyłączenie się do komórek gospodarza. W kontekście szczepionek przeciwgrypowych, hemaglutyninа stanowi najważniejszy antygen odpowiedzialny za indukcję odpowiedzi immunologicznej i wytworzenie ochronnych przeciwciał. Zawartość hemaglutyninу w szczepionce jest podstawowym wyznacznikiem jej immunogenności i skuteczności w zapobieganiu zachorowaniom na grypę.^{1 2}

Wskazania do stosowania hemaglutyninу w szczepieniach przeciwgrypowych

Szczepionki zawierające hemaglutyniny wirusa grypy są wskazane do profilaktyki grypy sezonowej. Ze względu na zmienność antygenową wirusa grypy, coroczne szczepienie aktualną szczepionką jest rekomendowane, aby zapewnić optymalną ochronę przeciwko krążącym w danym sezonie szczepom wirusa.³

Ogólne wskazania do stosowania szczepionek zawierających hemaglutyniny

Szczepionki zawierające hemaglutyniny wirusa grypy są zalecane w następujących przypadkach:

• Czynne uodpornienie osób dorosłych i dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia w celu zapobiegania zachorowaniu na grypę wywołaną przez podtypy wirusa grypy A oraz linie wirusa grypy B zawarte w szczepionce⁴
• Profilaktyka grypy, szczególnie u osób o zwiększonym ryzyku wystąpienia powikłań pogrypowych⁵
• Bierne uodpornienie niemowląt od urodzenia do wieku poniżej sześciu miesięcy poprzez szczepienie kobiet w ciąży (w przypadku niektórych szczepionek)⁶

⁷

Wskazania dla poszczególnych grup wiekowych

W zależności od konkretnej szczepionki zawierającej hemaglutyniny, wskazania mogą różnić się dla poszczególnych grup wiekowych:

Dzieci powyżej 6. miesiąca życia

Większość szczepionek przeciwgrypowych zawierających standardową dawkę hemaglutyninу (15 μg HA/szczep) jest wskazana do stosowania u dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia. Dotyczy to takich preparatów jak Fluarix Tetra, Influvac, Influvac Tetra czy VaxigripTetra.^{8 9 10}

Dorośli

Wszystkie szczepionki przeciwgrypowe zawierające hemaglutyniny są wskazane do stosowania u osób dorosłych w celu zapobiegania zachorowaniu na grypę. Szczepienie jest szczególnie rekomendowane u osób z grup podwyższonego ryzyka powikłań pogrypowych.¹¹

Osoby starsze (≥60 lat)

Dla osób w wieku 60 lat i starszych dostępne są szczepionki o zwiększonej zawartości hemaglutyninу (np. Efluelda Tetra zawierająca 60 μg HA/szczep), które zapewniają silniejszą odpowiedź immunologiczną w tej grupie wiekowej.¹²

Kobiety w ciąży

Niektóre szczepionki przeciwgrypowe zawierające hemaglutyniny, jak VaxigripTetra, są wyraźnie wskazane do stosowania u kobiet w ciąży, nie tylko w celu ochrony matki przed zachorowaniem, ale również w celu zapewnienia biernej ochrony noworodkom i niemowlętom do 6. miesiąca życia poprzez transfer przeciwciał przez łożysko.¹³

Różnice w składzie i zawartości hemaglutyninу w poszczególnych szczepionkach

Szczepionki przeciwgrypowe różnią się między sobą pod względem zawartości hemaglutyninу, co może wpływać na ich zastosowanie w konkretnych grupach pacjentów:

Szczepionki czterowalentne (tetrawalentne) zawierają hemaglutyniny pochodzące z czterech szczepów wirusa grypy: dwóch podtypów wirusa A (H1N1 i H3N2) oraz dwóch linii wirusa B (Victoria i Yamagata), zapewniając szerszą ochronę w porównaniu do szczepionek trójwalentnych.^{14 15}

Sezonowość szczepionek i coroczna aktualizacja składu

Skład szczepionek przeciwgrypowych zawierających hemaglutyniny jest corocznie aktualizowany zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dla półkuli północnej oraz zaleceniami Unii Europejskiej. Zmiany te wynikają z ciągłej ewolucji wirusów grypy i konieczności dostosowania szczepionek do aktualnie krążących szczepów.^{16 17}

W sezonie 2024/2025 szczepionki zawierają hemaglutyniny następujących szczepów wirusa grypy:

• A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09–podobny szczep
• A/Thailand/8/2022 (H3N2)–podobny szczep
• B/Austria/1359417/2021–podobny szczep
• B/Phuket/3073/2013–podobny szczep (tylko w szczepionkach czterowalentnych)

^{18 19}

Stosowanie hemaglutyninу w szczepieniach zgodnie z zaleceniami

Wszystkie szczepionki zawierające hemaglutyniny powinny być stosowane zgodnie z oficjalnymi zaleceniami dotyczącymi szczepień przeciw grypie. Zalecenia te mogą różnić się w zależności od kraju i obejmują wskazania dotyczące grup wiekowych, grup ryzyka oraz szczególnych populacji pacjentów, dla których szczepienie jest priorytetowe.^{20 21}

Szczególne wskazania dla grup zwiększonego ryzyka

Szczepionki przeciwgrypowe zawierające hemaglutyniny są szczególnie zalecane w następujących grupach pacjentów:

• Osoby w wieku ≥65 lat (lub ≥60 lat w przypadku szczepionki Efluelda Tetra)
• Pacjenci z chorobami przewlekłymi:
  • choroby układu oddechowego (w tym astma)
  • choroby układu krążenia
  • choroby metaboliczne (w tym cukrzyca)
  • choroby nerek
  • choroby wątroby
  • choroby neurologiczne
  • zaburzenia odporności (wrodzone lub nabyte)
• Kobiety w ciąży lub planujące ciążę w sezonie grypowym
• Dzieci i młodzież poddawani długotrwałemu leczeniu salicylanami
• Osoby otyłe (BMI ≥40 kg/m²)
• Mieszkańcy domów opieki i innych placówek opiekuńczo-leczniczych

²²

Wskazania dla personelu medycznego i innych grup zawodowych

Szczepionki przeciwgrypowe zawierające hemaglutyniny są również zalecane dla następujących grup zawodowych:

• Pracownicy ochrony zdrowia mający bezpośredni kontakt z pacjentami
• Personel domów opieki i placówek opiekuńczo-leczniczych
• Opiekunowie osób z grup wysokiego ryzyka
• Pracownicy służb publicznych (policja, straż pożarna, służby ratownicze)
• Pracownicy mający kontakt z drobiem lub dzikimi ptakami (ze względu na ryzyko jednoczesnego zakażenia ludzkimi i ptasimi szczepami wirusa grypy)

Hemaglutyninа w kontekście wytycznych dotyczących szczepień

Hemaglutyninа, jako kluczowy antygen wirusa grypy, stanowi podstawowy składnik wszystkich szczepionek przeciwgrypowych. Zawartość hemaglutyninу w szczepionce determinuje jej immunogenność i skuteczność w zapobieganiu zachorowaniom.²³

W praktyce klinicznej, przy wyborze szczepionki zawierającej hemaglutyniny, należy kierować się:

• Wiekiem pacjenta (niektóre szczepionki są wskazane dla określonych grup wiekowych)
• Obecnością dodatkowych czynników ryzyka ciężkiego przebiegu grypy
• Sezonem epidemicznym (skład szczepionek jest corocznie aktualizowany)
• Oficjalnymi zaleceniami dotyczącymi szczepień przeciwgrypowych

Szczepionki o zwiększonej zawartości hemaglutyninу (60 μg HA/szczep) są szczególnie zalecane dla osób starszych (≥60 lat), ze względu na osłabioną odpowiedź immunologiczną w tej grupie wiekowej. Z kolei standardowe szczepionki (15 μg HA/szczep) są wskazane do stosowania u osób dorosłych i dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia.^{24 25}

Stosowanie szczepionek przeciwgrypowych zawierających hemaglutyniny powinno być zgodne z aktualnie obowiązującymi wytycznymi i zaleceniami w zakresie szczepień przeciwko grypie. Coroczne szczepienie jest rekomendowane ze względu na zmieniającą się cyrkulację szczepów wirusa grypy oraz stopniowy spadek odporności po szczepieniu.²⁶