zaburzenie apetytu
Zaburzenie apetytu to grupa zaburzeń charakteryzujących się nieprawidłowym stosunkiem do jedzenia, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Najczęściej diagnozowane zaburzenia to jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa), bulimia oraz zespół kompulsywnego objadania się (BED – Binge Eating Disorder).
W praktyce klinicznej obserwuje się dwa główne typy zaburzeń apetytu: jego patologiczne zmniejszenie (hiporeksja) lub zwiększenie (hipereksja). Zaburzenia te mogą wynikać z podłoża psychicznego, neurologicznego, endokrynologicznego lub być objawem innych chorób. Istotne jest różnicowanie między pierwotnym zaburzeniem psychicznym a wtórną zmianą apetytu wynikającą z innej patologii.
Diagnostyka zaburzeń apetytu obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne, ocenę stanu odżywienia (BMI, skład ciała), badania laboratoryjne oraz ewentualnie obrazowe w celu wykluczenia organicznych przyczyn zaburzeń. Kryteria diagnostyczne dla poszczególnych zaburzeń odżywiania zawarte są w klasyfikacjach ICD-11 oraz DSM-5.
Leczenie zaburzeń apetytu wymaga podejścia interdyscyplinarnego, obejmującego interwencje psychoterapeutyczne (zwłaszcza terapię poznawczo-behawioralną), farmakoterapię, edukację żywieniową oraz wsparcie dietetyczne. W ciężkich przypadkach, szczególnie przy znacznym niedożywieniu, może być konieczna hospitalizacja i intensywna opieka medyczna.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Efectin ER 37,5 37,5 mg
Lek Efectin ER, zawierający wenlafaksynę chlorowodorek w dawkach odpowiadających 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg wenlafaksyny w postaci wolnej zasady, jest wskazany przede wszystkim w leczeniu epizodów dużej depresji (MDD). Mechanizm działania opiera się na zwiększeniu stężenia serotoniny i noradrenaliny w przestrzeni synaptycznej, co skutkuje redukcją objawów takich jak obniżenie nastroju, anhedonia, zaburzenia snu, apetytu, koncentracji oraz myśli samobójcze. Ponadto, Efectin ER jest stosowany w terapii podtrzymującej zapobiegającej nawrotom MDD, co jest szczególnie istotne u pacjentów z nawracającymi epizodami depresyjnymi. Lek znajduje także zastosowanie w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych (GAD), fobii społecznej (SAD) oraz lęku napadowego z agorafobią lub bez, poprawiając funkcjonowanie pacjentów poprzez łagodzenie objawów lękowych i somatycznych.
atak paniki, epizod dużej depresji, fobia społeczna, leczenie podtrzymujące, lęk napadowy z agorafobią, myśl samobójcza, napięcie mięśniowe, nawracający epizod depresyjny, neuroprzekaźnik, objaw odstawienny, przedłużone uwalnianie, remisja objawów, serotonina i noradrenalina, uogólnione zaburzenie lękowe, utrata zainteresowań, wenlafaksyna, współpraca pacjenta, zaburzenie apetytu, zaburzenie koncentracji, zaburzenie lękowe, zaburzenie snu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lafactin 37,5 mg
Lafactin, zawierający wenlafaksynę chlorowodorek w dawkach 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, jest wskazany do leczenia ciężkich epizodów depresyjnych, profilaktyki nawrotów tych epizodów, uogólnionych zaburzeń lękowych (GAD), fobii społecznej oraz zespołu lęku panicznego z lub bez agorafobii. Wenlafaksyna skutecznie redukuje objawy depresji (obniżenie nastroju, anhedonia, zaburzenia snu i apetytu, spadek energii, myśli samobójcze) oraz objawy lękowe (nadmierny lęk, napięcie mięśniowe, drażliwość, trudności z koncentracją, zaburzenia snu). Kapsułki o przedłużonym uwalnianiu umożliwiają stabilne stężenie leku i wygodne dawkowanie raz na dobę, co sprzyja adherencji terapeutycznej. Dawkowanie należy indywidualizować w zależności od wskazania i odpowiedzi pacjenta, a rozpoznanie musi być potwierdzone zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostycznymi.
agorafobia, anhedonia, chlorowodorek, ciężki epizod depresyjny, drżenie ciała, duszność, fobia społeczna, kapsułka o przedłużonym uwalnianiu, kołatanie serca, lęk napadowy, myśl samobójcza, napad paniki, napięcie mięśniowe, nawracający epizod depresji, obniżenie nastroju, profilaktyka nawrotu, remisja objawów depresyjnych, trudność z koncentracją, uogólnione zaburzenie lękowe, wenlafaksyna, zaburzenie apetytu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie lęku społecznego, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zawrót głowy, zespół lęku panicznego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluxemed 20 mg
Fluxemed, zawierający chlorowodorek fluoksetyny w dawce odpowiadającej 20 mg fluoksetyny, jest wskazany do leczenia epizodów dużej depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych oraz żarłoczności psychicznej (bulimia nervosa) u dorosłych. W przypadku bulimii lek stosowany jest jako uzupełnienie psychoterapii, mając na celu redukcję napadów objadania się oraz ograniczenie zachowań przeczyszczających. U dzieci i młodzieży powyżej 8 roku życia Fluxemed jest wskazany w leczeniu epizodów depresji o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, pod warunkiem braku poprawy po 4-6 sesjach psychoterapii. W tej grupie wiekowej farmakoterapia fluoksetyną musi być prowadzona wyłącznie równolegle z terapią psychologiczną, nigdy jako monoterapia.
bulimia nervosa, chlorowodorek fluoksetyny, czynność przymusowa, diagnoza różnicowa, działanie niepożądane, epizod depresji, epizod dużej depresji, farmakoterapia, fluoksetyna, lek przeciwdepresyjny, napad żarłoczności, natręctwo, obsesja i kompulsja, środek przeczyszczający, terapia psychologiczna, wywoływanie wymiotów, zaburzenie apetytu, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie snu, żarłoczność psychiczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Onirex 10 mg
Zolpidem w dawce 10 mg, stosowany w postaci tabletek powlekanych (Onirex), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie dotyczących ośrodkowego układu nerwowego, które są zależne od dawki i najczęściej pojawiają się na początku terapii. Do najczęstszych objawów należą senność dzienna, zobojętnienie emocjonalne, ból i zawroty głowy, zaburzenia poznawcze (w tym niepamięć następcza), a także zaburzenia psychiczne takie jak omamy, pobudzenie, koszmary senne, pogorszenie bezsenności i depresja. Rzadziej obserwuje się stany splątania, agresję, somnambulizm oraz zmiany libido. Zolpidem może również powodować działania niepożądane ze strony układu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha), mięśniowo-szkieletowego (ból pleców, mialgie, skurcze mięśni), skóry (wysypka, świąd, pokrzywka) oraz układu oddechowego, gdzie bardzo rzadko występuje depresja oddechowa stanowiąca zagrożenie życia. Warto zwrócić uwagę na ryzyko rozwoju tolerancji, uzależnienia oraz nadużywania leku, a także na możliwość uszkodzenia wątroby, manifestującego się podwyższoną aktywnością enzymów wątrobowych i rzadkimi przypadkami uszkodzenia wątrobowokomórkowego lub cholestatycznego.
artralgia, ataksja, depresja, depresja oddechowa, diplopia, koszmar senny, mialgia, nadużywanie leków, niepamięć następcza, obrzęk naczynioruchowy, omam, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, reakcja paradoksalna, somnambulizm, splątanie, stan splątania, tolerancja lekowa, urojenie, uszkodzenie cholestatyczne wątroby, uszkodzenie wątrobowokomórkowe, winian zolpidemu, zaburzenie apetytu, zaburzenie libido, zaburzenie świadomości, zobojętnienie emocjonalne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ulipristal Aristo 30 mg
Octan uliprystalu w dawce 30 mg, stosowany u kobiet, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych fazy III obejmujących 2637 pacjentek. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy, nudności, bóle brzucha oraz bolesne miesiączkowanie. Wpływ leku na cykl miesiączkowy jest istotny: u 74,6% kobiet krwawienie wystąpiło w przewidywanym terminie lub z odchyleniem do 7 dni, podczas gdy u 18,5% nastąpiło opóźnienie powyżej 7 dni, a u 4% opóźnienie przekroczyło 20 dni. Krwawienia międzymiesiączkowe występowały u 8,7% pacjentek, głównie o charakterze skąpym (88,2%). Profil bezpieczeństwa pozostaje spójny także przy wielokrotnym podaniu leku oraz u pacjentek poniżej 18. roku życia. Nie zaobserwowano nowych istotnych sygnałów bezpieczeństwa w okresie porejestracyjnym.
bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból miednicy, bolesne miesiączkowanie, dyspareunia, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie miesiączkowe, migrena, nasilone krwawienie miesiączkowe, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, octan uliprystalu, omdlenie, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, światłowstręt, tabletka powlekana, tkliwość piersi, torbiel jajnika, trądzik, uderzenie gorąca, upławy, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie apetytu, zaburzenie nastroju, zaburzenie wzroku, zapalenie pochwy, zawrót głowy błędnikowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego - Leksykon substancji czynnych
Melisa – Wskazania do stosowania
Melissa officinalis L. wykazuje szerokie spektrum działania terapeutycznego, szczególnie w łagodzeniu stanów napięcia nerwowego oraz zaburzeń snu, zwłaszcza u pacjentów powyżej 12 roku życia. Preparaty zawierające wyciągi z melisy, takie jak Intractum Melissae Phytopharm (etanolowy wyciąg ze świeżego ziela) czy Melis-Tonic, stosowane są w monoterapii lub w połączeniu z innymi roślinnymi składnikami (kozłek, lawenda, chmiel), co potęguje efekt uspokajający i ułatwia zasypianie. Melisa jest również wykorzystywana w leczeniu łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych (wzdęcia, nadmierne gromadzenie gazów) oraz zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, np. dyspepsji czynnościowej i zespołu jelita nadwrażliwego, gdzie preparaty takie jak Iberogast zawierają melisę w kompleksowej kompozycji roślinnej.
ból brzucha, brak łaknienia, dolegliwość sercowo-naczyniowa, dolegliwość skurczowa, dolegliwość trawienna, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, dyspepsja czynnościowa, melisa lekarska, Melissa officinalis, menopauza, nudność, problem z zasypianiem, stan napięcia nerwowego, substancja czynna, układ pokarmowy, wyciąg etanolowy, wzdęcie, zaburzenie apetytu, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie nerwowe, zaburzenie pracy serca, zaburzenie snu, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zespół jelita nadwrażliwego, zgaga - Leksykon leków
Przedawkowanie – Duracef 250 mg/5 ml
Przedawkowanie cefadroksylu (Duracef) u dzieci poniżej 6. roku życia, nawet do dawki 250 mg/kg masy ciała (5-10-krotność dawki terapeutycznej), zwykle przebiega bezobjawowo lub z łagodnymi objawami, takimi jak przejściowe zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha) oraz reakcje skórne w postaci wysypki. W takich przypadkach standardowe postępowanie polega na 72-godzinnej obserwacji klinicznej bez konieczności wdrażania specyficznego leczenia. Objawy te ustępują samoistnie i nie stanowią bezpośredniego zagrożenia życia.
biegunka, ból brzucha, cefadroksyl, cefalosporyna, charakterystyka produktu leczniczego, dawka terapeutyczna, dawkowanie terapeutyczne, Duracef, eliminacja leku, hemodializa, nudność, obserwacja pacjenta, opróżnienie żołądka, płukanie żołądka, przedawkowanie leku, reakcja alergiczna, reakcja skórna, wymioty, wysypka, wywoływanie wymiotów, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaburzenie apetytu, zaburzenie czynności nerek, zawiesina doustna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ziele Krwawnika
Ziele krwawnika (Achillea millefolium L., herba) w postaci ziół do zaparzania (1 g/g) jest tradycyjnym produktem leczniczym roślinnym, stosowanym w terapii zaburzeń apetytu, dyspepsji czynnościowej, zespołu jelita drażliwego z dominującym wzdęciem i nadmiernym oddawaniem gazów oraz bolesnego miesiączkowania o charakterze skurczowym. Preparat wykazuje właściwości stymulujące wydzielanie soków trawiennych, rozkurczowe i wiatropędne, co przekłada się na łagodzenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych oraz poprawę komfortu pacjentów z dyspepsją i zespołem jelita drażliwego. Ponadto, ziele krwawnika może być stosowane miejscowo w leczeniu drobnych urazów skóry, takich jak zadrapania i otarcia, dzięki działaniu przeciwzapalnemu i przyspieszającemu gojenie.
achillea millefolium, brak łaknienia, dolegliwości menstruacyjne, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, dysmenorrhea, dyspepsja czynnościowa, produkt leczniczy roślinny, uszkodzenia skóry, właściwości przeciwzapalne, właściwości rozkurczowe, wzdęcia, zaburzenie apetytu, zespół jelita drażliwego, ziele krwawnika - Leksykon substancji czynnych
Octan uliprystalu – Działania niepożądane
Octan uliprystalu w dawce 30 mg, stosowany jako antykoncepcja awaryjna (produkty: Eginilla, Misstala, Ulipristal Aristo), został oceniony pod kątem bezpieczeństwa w badaniach klinicznych fazy III na 2637 kobietach oraz w szerokich obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu (łącznie 4718 pacjentek). Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są bóle głowy (częstość ≥1/100 do <1/10), nudności, bóle brzucha i bolesne miesiączkowanie. Inne objawy, takie jak zawroty głowy, senność, migrena, wymioty, biegunka czy zaburzenia miesiączkowania, występują rzadziej. Profil bezpieczeństwa jest podobny u młodszych pacjentek (<18 lat) i dorosłych. W badaniach wielokrotnego stosowania (do 3 dawek) nie zaobserwowano istotnych różnic w zakresie działań niepożądanych ani wpływu na cykl miesiączkowy.
antykoncepcja awaryjna, badania kliniczne fazy III, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból miednicy, bolesne miesiączkowanie, cykl miesiączkowy, dyspareunia, działanie niepożądane, górne drogi oddechowe, klasyfikacja MedDRA, krwawienie do jamy otrzewnej, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie miesiączkowe, migrena, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, octan uliprystalu, omdlenie, pęknięcie torbieli jajnika, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, światłowstręt, trądzik, wstrząs, wymioty, zaburzenie apetytu, zaburzenie nastroju, zaburzenie wzroku, zapalenie pochwy, zawrót głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Misstala 30 mg
Octan uliprystalu, substancja czynna leku Misstala, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na 4718 kobietach, w tym 2637 w fazie III. Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy, nudności, bóle brzucha oraz bolesne miesiączkowanie. Reakcje niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów z określoną częstością: bardzo często (>1/10), często (>1/100 do <1/10), niezbyt często (>1/1000 do <1/100) oraz rzadko (>1/10 000 do <1/1000). Wśród nich występują m.in. reakcje nadwrażliwości, zaburzenia nastroju, zawroty głowy, suchość w gardle, nudności i wymioty, trądzik, bóle mięśniowe oraz zmiany w cyklu menstruacyjnym, takie jak opóźnienia menstruacji przekraczające 7 dni u 18,5% pacjentek, a u 4% opóźnienia powyżej 20 dni. Krwawienia międzymiesiączkowe występowały u 8,7% kobiet, trwały średnio 2,4 dnia i były przeważnie skąpe (88,2%).
ból brzucha, ból głowy, ból miednicy, bolesne miesiączkowanie, cykl menstruacyjny, diagnostyka różnicowa, dyspareunia, krwawienie międzymiesiączkowe, nudności, obrzęk naczynioruchowy, octan uliprystalu, pęknięcie torbieli jajnika, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, skąpa miesiączka, światłowstręt, tkliwość piersi, uderzenie gorąca, upławy, zaburzenie apetytu, zaburzenie emocjonalne, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie nastroju, zaburzenie smaku, zaburzenie wzrokowe, zaburzenie żołądka i jelit, zapalenie pochwy, zawroty głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, zmiana libido