afty nawracające

Afty nawracające (recurrent aphthous stomatitis, RAS) to jedno z najczęstszych schorzeń jamy ustnej, charakteryzujące się okresowym pojawianiem się bolesnych owrzodzeń na błonie śluzowej. Szacuje się, że problem ten dotyka około 5-25% populacji ogólnej, ze szczególną predylekcją do występowania u osób młodych i w średnim wieku.

Etiologia aft nawracających pozostaje wieloczynnikowa i nie do końca wyjaśniona. Wśród potencjalnych czynników wymienia się predyspozycje genetyczne, zaburzenia immunologiczne, niedobory witamin (szczególnie B12, kwasu foliowego, żelaza), stres, urazy mechaniczne oraz czynniki hormonalne. W niektórych przypadkach afty mogą być manifestacją choroby ogólnoustrojowej, takiej jak choroba Crohna, celiakia czy choroba Behçeta.

Klinicznie wyróżnia się trzy główne postacie aft nawracających: małe (minor), duże (major) oraz opryszczkowate (herpetiformne). Afty minor stanowią 80-90% przypadków, mają średnicę do 10 mm i goją się samoistnie w ciągu 7-14 dni bez pozostawienia blizny. Afty major są większe, głębsze i mogą goją się nawet przez 6 tygodni, pozostawiając blizny. Afty herpetiformne występują najrzadziej i charakteryzują się licznymi, drobnymi owrzodzeniami.

Leczenie aft nawracających jest głównie objawowe i ma na celu łagodzenie dolegliwości bólowych, przyspieszenie gojenia oraz wydłużenie okresów remisji. W terapii miejscowej stosuje się preparaty przeciwbólowe, przeciwzapalne (kortykosteroidy), środki antyseptyczne oraz preparaty przyspieszające regenerację błony śluzowej. W ciężkich przypadkach rozważa się leczenie ogólnoustrojowe z zastosowaniem kortykosteroidów, leków immunomodulujących lub kolchicyny. Istotna jest również identyfikacja i eliminacja potencjalnych czynników wywołujących.