enzymy UGT

Enzymy UGT (UDP-glukuronozylotransferazy) to grupa enzymów odpowiedzialnych za glukuronidację, czyli proces detoksykacji ksenobiotyków w II fazie metabolizmu wątrobowego. Katalizują przeniesienie kwasu glukuronowego z UDP-glukuronowego na substraty zawierające grupy hydroksylowe, karboksylowe, aminowe lub tiolowe.

W organizmie człowieka zidentyfikowano kilkadziesiąt izoform UGT, które dzielą się na dwie główne rodziny: UGT1 i UGT2. Enzymy te występują głównie w wątrobie, ale można je znaleźć również w przewodzie pokarmowym, nerkach i innych tkankach. Izoformy UGT1A1, UGT1A3, UGT1A4, UGT1A6, UGT1A9, UGT2B7 i UGT2B15 są klinicznie najważniejsze w metabolizmie leków.

Zmienność genetyczna w genach UGT może prowadzić do istotnych różnic w metabolizmie leków i ryzyku wystąpienia działań niepożądanych. Najbardziej znanym przykładem jest zespół Gilberta, związany z obniżoną aktywnością UGT1A1, co prowadzi do łagodnej hiperbilirubinemii. Enzymy UGT uczestniczą w metabolizmie wielu klas leków, w tym opioidów, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, leków przeciwnowotworowych i hormonów steroidowych.

Interakcje lekowe na poziomie enzymów UGT mogą prowadzić do zmian w farmakokinetyce leków, wpływając na ich skuteczność i bezpieczeństwo. Znajomość profilu metabolicznego UGT dla poszczególnych leków jest istotna przy planowaniu terapii, szczególnie u pacjentów z polipragmazją lub z genetycznymi wariantami tych enzymów.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hidrasec 30 mg 30 mg

Racekadotryl, substancja czynna preparatu Hidrasec 30 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym oraz brakiem kumulacji przy wielokrotnym podawaniu co 8 godzin. Maksymalna inhibicja enzymu enkefalinazy w osoczu osiągana jest około 2 godziny po podaniu dawki 1,5 mg/kg, z efektem hamowania na poziomie 90%, trwającym około 8 godzin. Okres półtrwania racekadotrylu wynosi około 3 godziny. Aktywny metabolit tiorfan wykazuje wysokie (około 90%) wiązanie z białkami osocza, głównie albuminami. Względna objętość dystrybucji w osoczu wynosi 66,4 kg, a u dzieci Cmax osiągane jest po około 2,5 godziny od podania. Racekadotryl jest metabolizowany do nieaktywnych metabolitów, które wraz z aktywnym tiorfanem nie wykazują klinicznie istotnej inhibicji ani indukcji głównych izoenzymów cytochromu P450 (CYP 3A4, 2D6, 2C9, 1A2, 2C19) oraz enzymów UGT.
CYP 1A2, CYP 2C19, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzymy UGT, farmakokinetyka pediatryczna, Hidrasec, inhibicja enkefalinazy, kwas 2-metanosulfinylometylopropionowy, kwas 2-metylosulfanylometylopropionowy, maksymalne stężenie leku w osoczu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, racekadotryl, S-metylotiorfan, sulfotlenek S-metylotiorfanu, tiorfan, wiązanie leku z krwinkami, wydalanie nerkowe, zawiesina doustna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Recenum Baby 10 mg

Racekadotryl, substancja czynna preparatu Recenum Baby (10 mg, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym oraz umiarkowaną dystrybucją z objętością dystrybucji w osoczu wynoszącą 66,4 kg. Substancja nie kumuluje się przy wielokrotnym podawaniu w zalecanych odstępach czasowych, co potwierdza porównywalna ekspozycja w stanie równowagi i po pojedynczej dawce. Aktywny metabolit tiorfan wykazuje wysokie (90%) wiązanie z białkami osocza, głównie albuminami. Maksymalna inhibicja enkefalinazy w osoczu osiągana jest około 2 godziny po podaniu dawki 1,5 mg/kg, z efektem utrzymującym się przez około 8 godzin. Okres półtrwania racekadotrylu wynosi około 3 godziny, a substancja ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego tiorfanu, który następnie metabolizowany jest do nieaktywnych metabolitów stanowiących ponad 10% ekspozycji ogólnoustrojowej.
aktywny metabolit, droga eliminacji, dysfagia, ekspozycja ogólnoustrojowa, eliminacja leku, enzymy UGT, farmakokinetyka pediatryczna, farmakokinetyka racekadotrylu, glukuronidacja, hydroliza leku, inhibicja enkefalinazy, izoformy CYP, maksymalne stężenie leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, procesy farmakokinetyczne, Recenum Baby, stężenie w osoczu, stopień wiązania leku, sulfotlenek S-metylotiorfanu, szybkie wchłanianie, tiorfan, wiązanie z albuminami, zahamowanie enzymu
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Absenor 500 mg

Farmakokinetyka sodu walproinianu (Absenor) charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z Tmax dla tabletek o przedłużonym uwalnianiu wynoszącym 8,6 ± 2,0 h. Terapeutyczne stężenia w surowicy mieszczą się w zakresie 50-100 mg/L, a przekroczenie 100 mg/L zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Walproinian wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (90-95%), które może ulegać zmniejszeniu przy wyższych dawkach, u osób starszych oraz przy zaburzeniach czynności nerek i wątroby. Objętość dystrybucji wynosi 0,13-0,23 L/kg, zależnie od wieku pacjenta. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (około 40% dawki) oraz oksydację, z wydalaniem 20% dawki w postaci estru glukuronowego i <5% w formie niezmienionej. Okres półtrwania u zdrowych dorosłych wynosi około 17,3 ± 1,7 h, skracając się do 4-9 h przy jednoczesnym stosowaniu induktorów enzymów wątrobowych. U noworodków i niemowląt do 18. miesiąca życia okres półtrwania jest wydłużony (10-67 h), a klirens zmienny w zależności od wieku.
albumina, bariera łożyskowa, biodostępność, dysfagia, działanie niepożądane, enzymy UGT, ester glukuronowy, hipoproteinemia, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, klirens osoczowy, klirens wątrobowy, kwas 3-keto-walproinowy, kwas walproinowy, lek przeciwpadaczkowy, maksymalne stężenie w osoczu, minimalne stężenie w osoczu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przedawkowanie leku, sodu walproinian, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie w surowicy, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, walproinian, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Hidrasec 10 mg 10 mg

Racekadotryl, substancja czynna preparatu Hidrasec 10 mg, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym po około 2 godzinach (2,5 godziny u dzieci). Lek nie kumuluje się w organizmie przy standardowym dawkowaniu co 8 godzin. Jego aktywny metabolit, tiorfan, wiąże się w 90% z białkami osocza, głównie albuminami, a względna objętość dystrybucji wynosi 66,4 kg. Maksymalna inhibicja enkefalinazy w osoczu wynosi 90% przy dawce 1,5 mg/kg i utrzymuje się około 8 godzin, z okresem półtrwania około 3 godzin. Racekadotryl podlega szybkiej hydrolizie do tiorfanu, który następnie jest metabolizowany do nieaktywnych metabolitów, stanowiących ponad 10% ekspozycji ogólnoustrojowej.
albuminy, białka osocza, biegunka, Cmax, cytochrom P450, dawka wielokrotna, ekspozycja ogólnoustrojowa, elementy morfotyczne krwi, enzymy UGT, granulat do sporządzania zawiesiny doustnej, inhibicja enkefalinazy, izoformy cytochromu, komórki krwi, krew pełna, kumulacja leku, maksymalne stężenie w osoczu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, osocze, racekadotryl, stan równowagi dynamicznej, sulfotlenek S-metylotiorfanu, tiorfan, węgiel 14C
Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Interakcje

Kannabidiol (CBD), składnik leku Sativex (25 mg CBD i 27 mg THC/ml), wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez modulację enzymów cytochromu P450 (CYP), zwłaszcza CYP3A4, 1A2, 2B6, 2C9 i 2C19, oraz enzymów UGT1A9 i UGT2B7. CBD może hamować CYP3A4 nawet przy klinicznie istotnych stężeniach, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym (np. kumaryny, statyny, beta-blokery, kortykosteroidy). Z kolei indukcja CYP1A2, 2B6 i CYP3A4 przez CBD może przyspieszać metabolizm tych leków, zmniejszając ich skuteczność. Hamowanie enzymów UGT przez CBD wymaga ostrożności przy stosowaniu leków metabolizowanych przez te szlaki, takich jak propofol czy niektóre leki przeciwwirusowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami glukuronidacji (np. choroba Gilberta), u których może dojść do podwyższenia stężenia bilirubiny.
antykoncepcja hormonalna, biodostępność, choroba Gilberta, cytochrom P450, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie hamujące, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, enzymy UGT, flukonazol, funkcje poznawcze, indukcja enzymów, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitory enzymatyczne, izoenzymy cytochromu P450, kannabidiol, ketokonazol, kumaryny, lek przeciwspastyczny, lek przeciwwirusowy, leki przeciwpadaczkowe, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, propofol, ryfampicyna, Sativex, substrat CYP3A4
Leksykon substancji czynnych
Zydowudyna – Interakcje

Zydowudyna jest metabolizowana głównie przez enzymy UGT, co determinuje jej liczne interakcje farmakokinetyczne. Nie jest istotnie metabolizowana przez enzymy cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, CYP2C9 czy CYP2D6. Kluczowe interakcje kliniczne obejmują zwiększenie AUC zydowudyny o 33% przez atowakwon, 74% przez flukonazol, 80% przez kwas walproinowy, 43% przez metadon oraz 106% przez probenecyd, co wymaga monitorowania toksyczności. Ryfampicyna zmniejsza AUC zydowudyny o 48%, co może prowadzić do utraty skuteczności i jest przeciwwskazane. Jednoczesne stosowanie zydowudyny ze stawudyną i kladrybiną (w produktach zawierających lamiwudynę) jest niewskazane ze względu na antagonizm lub hamowanie aktywności leku. Klarytromycyna zmniejsza AUC zydowudyny o 12%, dlatego zaleca się podawanie z odstępem co najmniej 2 godzin.
antagonista receptora histaminowego, atowakwon, cytochrom P450, doksorubicyna, dydanozyna, działanie niepożądane, enzymy UGT, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, flukonazol, glukuronidacja, hepatotoksyczność, inhibitor enzymu, inhibitor proteazy, kladrybina, klarytromycyna, kwas walproinowy, lamiwudyna, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwzakaźny, leukopenia, metadon, mielosupresja, niedokrwistość, parametry hematologiczne, probenecyd, rybawiryna, ryfampicyna, stawudyna, terapia antyretrowirusowa, trimetoprim-sulfametoksazol, trombocytopenia, winblastyna, winkrystyna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Recenum Junior 30 mg

Racekadotryl, substancja czynna produktu Recenum Junior (30 mg), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym oraz brakiem istotnej kumulacji przy dawkowaniu wielokrotnym. Maksymalna inhibicja aktywności enkefalinazy w osoczu (około 90%) osiągana jest po około 2 godzinach od podania dawki 1,5 mg/kg, a czas hamowania enzymu wynosi około 8 godzin. Okres półtrwania leku wynosi około 3 godziny. Aktywny metabolit tiorfan wiąże się w 90% z białkami osocza, głównie albuminami, co może wpływać na biodostępność. Parametry farmakokinetyczne u dzieci i młodzieży są zbliżone do obserwowanych u dorosłych, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 2,5 godzinach od podania oraz brakiem kumulacji po 7-dniowym schemacie dawkowania co 8 godzin.
aktywny metabolit, albumina, Cmax, cytochrom P450, dystrybucja w osoczu, enzymy UGT, inhibicja enkefalinazy, kumulacja leku, kwas 2-metanosulfinylometylopropionowy, kwas 2-metylosulfanylometylopropionowy, kwas glukuronowy, metabolity nieaktywne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, racekadotryl, S-metylotiorfan, sulfotlenek S-metylotiorfanu, szybkie wchłanianie, tiorfan, wiązanie leku z krwinkami, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Racedryl 30 mg

Racekadotryl, substancja czynna leku Racedryl 30 mg, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym oraz umiarkowaną dystrybucję z objętością dystrybucji około 66,4 kg. W stanie stacjonarnym ekspozycja na lek jest porównywalna do pojedynczej dawki, co wskazuje na brak klinicznie istotnej kumulacji. Aktywny metabolit tiorfan wiąże się w około 90% z białkami osocza, głównie albuminami, co może wpływać na czas działania i potencjalne interakcje lekowe. Hamowanie aktywności enkefalinazy osiąga maksymalny poziom (około 90%) po 2 godzinach od podania dawki 1,5 mg/kg i utrzymuje się przez około 8 godzin, a okres półtrwania wynosi około 3 godziny. Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej jest zbliżona do dorosłych, z Cmax osiąganym po 2,5 godzinach i brakiem kumulacji po wielokrotnym podaniu co 8 godzin przez 7 dni.
ADME, albuminy, CYP 1A2, CYP 2C19, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, enkefalinaza, enzymy UGT, interakcja farmakokinetyczna, kwas 2-metanosulfinylometylopropionowy, kwas 2-metylosulfanylometylopropionowy, maksymalne stężenie leku, objętość dystrybucji, racekadotryl, S-metylotiorfan, sulfotlenek S-metylotiorfanu, tiorfan, wiązanie leku, zawiesina doustna, znakowanie radioizotopowe