Sativex
Sativex to farmaceutyczny preparat zawierający standaryzowaną kompozycję dwóch głównych kannabinoidów: delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC) i kannabidiolu (CBD) w stosunku 1:1. Jest to jeden z pierwszych leków na bazie konopi, który uzyskał rejestrację w wielu krajach jako produkt leczniczy.
Lek ten stosowany jest przede wszystkim w leczeniu spastyczności o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (SM), którzy nie reagują odpowiednio na inne leki przeciwspastyczne. W niektórych krajach Sativex został również zatwierdzony do leczenia bólu neuropatycznego związanego z SM oraz bólu nowotworowego.
Sativex podawany jest w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej, co zapewnia szybkie wchłanianie substancji czynnych przez śluzówkę jamy ustnej. Taka droga podania pozwala na ominięcie efektu pierwszego przejścia przez wątrobę i zapewnia lepszą biodostępność kannabinoidów w porównaniu do preparatów doustnych.
W praktyce klinicznej dawkowanie Sativexu jest indywidualizowane i opiera się na stopniowym zwiększaniu liczby rozpyleń w ciągu dnia, aż do osiągnięcia optymalnej równowagi między efektem terapeutycznym a tolerowanymi działaniami niepożądanymi. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zawroty głowy, zmęczenie, senność i reakcje w miejscu podania.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kannabidiolu (CBD) wykazały, że działania niepożądane pojawiają się głównie przy dawkach znacznie przekraczających maksymalną ekspozycję u człowieka, co wskazuje na ograniczone ryzyko kliniczne. W badaniach toksyczności reprodukcyjnej na wyciągach zawierających CBD i THC (preparat Sativex) nie stwierdzono istotnych negatywnych efektów na płodność męską i żeńską, choć zaobserwowano zmniejszenie masy bezwzględnej najądrzy u samców przy dawce 25 mg/kg/dobę (150 mg/m²), która jest powyżej maksymalnej dawki terapeutycznej. Poziom dawki „bez działania szkodliwego” na wczesną przeżywalność zarodków i płodów wynosił około 1 mg/kg/dobę (6 mg/m²), co odpowiada maksymalnej dawce terapeutycznej lub jest od niej niższy. Nie wykazano działania teratogennego nawet przy dawkach przekraczających maksymalną dawkę u człowieka.
badanie niekliniczne, badanie prenatalne, dawka bezpieczeństwa, działanie teratogenne, ekspozycja u człowieka, kannabidiol, lipofilność, najądrze, parametry nasienia, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka, przeżywalność młodych, rozwój embrionalny, ruchliwość plemników, Sativex, tetrahydrokannabinol, toksyczność reprodukcyjna, wskaźnik płodności, wzrost niemowląt - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Sativex (27 mg + 25 mg)/ml
Stosowanie Sativexu, zawierającego 27 mg delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC) oraz 25 mg kannabidiolu (CBD) w 1 ml aerozolu, wiąże się z istotnym ryzykiem upośledzenia zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Preparat może wywoływać działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zawroty głowy, senność oraz zaburzenia koordynacji i funkcji poznawczych, które bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo pacjenta i osób postronnych. Dodatkowo, obecność substancji pomocniczych, takich jak etanol (do 40 mg na 100 μl) i glikol propylenowy (52 mg na 100 μl), może potęgować depresyjny wpływ na OUN. Zgłaszano również przypadki utraty przytomności po zastosowaniu leku, co stanowi poważne zagrożenie podczas prowadzenia pojazdów.
aerozol do stosowania w jamie ustnej, delta-9-tetrahydrokannabinol, depresja ośrodkowego układu nerwowego, depresja OUN, etanol, funkcje poznawcze, glikol propylenowy, kannabidiol, kannabinoid, ośrodkowy układ nerwowy, reakcja psychotyczna, Sativex, senność, utrata przytomności, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia koordynacji, zaburzenia psychomotoryczne, zaburzenia świadomości, zawroty głowy, zdolności psychomotoryczne - Leksykon substancji czynnych
Delta-9-tetrahydrokannabinol – Działania niepożądane
Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC), główny składnik aktywny leku Sativex (27 mg/ml w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej), wykazuje szereg działań niepożądanych, głównie związanych z układem nerwowym i psychicznym. W badaniach klinicznych z udziałem 1500 pacjentów ze stwardnieniem rozsianym najczęściej obserwowano zawroty głowy i zmęczenie, szczególnie w pierwszych 4 tygodniach terapii, zwykle o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, ustępujące samoistnie mimo kontynuacji leczenia. Inne często występujące działania niepożądane to zaburzenia równowagi, suchość w jamie ustnej, splątanie, dezorientacja oraz zaburzenia koncentracji, które mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Rzadziej występowała bezsenność. Działania te wynikają z wpływu THC na receptory kannabinoidowe w ośrodkowym układzie nerwowym i mogą zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami motoryki.
bezsenność, ciśnienie tętnicze, delta-9-tetrahydrokannabinol, dezorientacja, efekt sedatywny, hipotonia ortostatyczna, interakcje lekowe, leki uspokajające, nadciśnienie tętnicze, ośrodkowy układ nerwowy, receptory kannabinoidowe, Sativex, splątanie, stwardnienie rozsiane, suchość jamy ustnej, tachykardia, układ endokannabinoidowy, zaburzenia koncentracji, zaburzenia poznawcze, zaburzenia psychiczne, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Przedawkowanie
Kannabidiol (CBD), główny kannabinoid zawarty w produktach Cannabis sativa, takich jak Sativex (25 mg CBD i 27 mg THC na ml aerozolu), może powodować objawy przedawkowania, zwłaszcza w połączeniu z delta-9-tetrahydrokannabinolem (THC). W badaniu Thorough QT, w którym 257 uczestników otrzymywało dawkę 18 rozpyleń aerozolu w ciągu 20 minut, dwa razy dziennie (wielokrotność dawki terapeutycznej), zaobserwowano objawy neurologiczne (np. zawroty głowy), psychiatryczne (omamy, urojenia, paranoja, przejściowa psychoza toksyczna) oraz sercowo-naczyniowe (tachykardia, bradykardia, niedociśnienie). Szczególnie istotne było wystąpienie przemijającej psychozy toksycznej u 3 z 41 osób przyjmujących najwyższą dawkę, która ustępowała po odstawieniu leku.
antidotum, bradykardia, Cannabis sativa, kannabidiol, kannabinoidy, leczenie objawowe, niedociśnienie, omamy, ostre zatrucie, paranoja, przedawkowanie, psychoza toksyczna, Sativex, tachykardia, tetrahydrokannabinol, urojenia, zaburzenia neurologiczne, zaburzenia psychiczne, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Kannabidiol (CBD), będący składnikiem produktów leczniczych z Cannabis sativa, zwłaszcza w połączeniu z delta-9-tetrahydrokannabinolem (THC), może istotnie wpływać na zdolności psychomotoryczne niezbędne do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Do najczęstszych działań niepożądanych należą zawroty głowy, senność oraz zaburzenia funkcji poznawczych, takich jak koncentracja, podzielność uwagi, szybkie podejmowanie decyzji i koordynacja wzrokowo-ruchowa. W skrajnych przypadkach odnotowano utratę przytomności, co stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ze względu na zróżnicowaną indywidualną reakcję na preparaty zawierające CBD i THC, konieczne jest monitorowanie pacjentów pod kątem wpływu leku na ich funkcje psychomotoryczne przed dopuszczeniem do prowadzenia pojazdów.
Cannabis sativa, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie niepożądane, farmakoterapia, funkcja poznawcza, funkcje psychomotoryczne, kannabidiol, koordynacja wzrokowo-ruchowa, ośrodkowy układ nerwowy, podzielność uwagi, preparat zawierający kannabidiol, produkt leczniczy, Sativex, senność, utrata przytomności, zaburzenia funkcji poznawczych, zawroty głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Delta-9-tetrahydrokannabinol – Wskazania do stosowania
Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC) w preparacie Sativex, zawierającym 27 mg/ml THC oraz 25 mg/ml kannabidiolu (CBD), jest wskazany do leczenia umiarkowanej do ciężkiej spastyczności u dorosłych pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (MS). Preparat dostępny jest w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej, gdzie każde 100 μl zawiera 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD, a także substancje pomocnicze, takie jak etanol (do 40 mg/100 μl) i glikol propylenowy (52 mg/100 μl). Terapia powinna być rozważana wyłącznie u pacjentów, u których standardowe leczenie przeciwspastyczne (baklofen, tizanidyna, dantrolen, benzodiazepiny) okazało się nieskuteczne lub nietolerowane, a także po wykazaniu klinicznie znamiennej poprawy w fazie wstępnej terapii. Ocena nasilenia spastyczności powinna być przeprowadzana za pomocą zwalidowanych skal, np. skali Ashwortha, a leczenie prowadzone przez doświadczonego neurologa.
aerozol do jamy ustnej, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie niepożądane, glikol propylenowy, kannabidiol, konopie indyjskie, korzyść terapeutyczna, neurolog, ocena skuteczności leku, postać farmaceutyczna, postępowanie terapeutyczne, Sativex, skala Ashwortha, śluzówka jamy ustnej, spastyczność, stwardnienie rozsiane, substancja czynna, substancja pomocnicza - Leksykon substancji czynnych
Delta-9-tetrahydrokannabinol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC), będący głównym składnikiem aktywnym preparatu Sativex (27 mg THC oraz 25 mg CBD na ml), wykazuje w badaniach przedklinicznych działania niepożądane jedynie przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawki terapeutyczne u ludzi. Badania toksyczności reprodukcyjnej nie wykazały istotnych negatywnych efektów na płodność męską i żeńską, choć odnotowano zmniejszenie masy bezwzględnej najądrzy przy dawce 25 mg/kg/dobę (150 mg/m²). W modelach zwierzęcych dawka około 1 mg/kg/dobę (6 mg/m²) nie wywoływała szkodliwego wpływu na przeżywalność zarodków i płodów, a brak działania teratogennego potwierdzono u szczurów i królików nawet przy dawkach przekraczających maksymalną ekspozycję u ludzi. Jednakże ekspozycja okołoporodowa na dawki 2-4 mg/kg/dobę (12-24 mg/m²) wiązała się z obniżoną przeżywalnością młodych i pogorszeniem jakości opieki, co wskazuje na potencjalne ryzyko w tym okresie.
badanie prenatalne i postnatalne, badanie przedkliniczne, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie niepożądane, działanie teratogenne, ekspozycja u człowieka, kannabidiol, kannabinoidy, karmienie piersią, lipofilność, najądrze, osocze, płodność męska, płodność żeńska, przeżywalność młodych, przeżywalność zarodków, ruchliwość plemników, Sativex, stężenie, toksyczność ogólna, toksyczność reprodukcyjna, wzrost niemowląt - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Interakcje
Kannabidiol (CBD), składnik leku Sativex (25 mg CBD i 27 mg THC/ml), wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez modulację enzymów cytochromu P450 (CYP), zwłaszcza CYP3A4, 1A2, 2B6, 2C9 i 2C19, oraz enzymów UGT1A9 i UGT2B7. CBD może hamować CYP3A4 nawet przy klinicznie istotnych stężeniach, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym (np. kumaryny, statyny, beta-blokery, kortykosteroidy). Z kolei indukcja CYP1A2, 2B6 i CYP3A4 przez CBD może przyspieszać metabolizm tych leków, zmniejszając ich skuteczność. Hamowanie enzymów UGT przez CBD wymaga ostrożności przy stosowaniu leków metabolizowanych przez te szlaki, takich jak propofol czy niektóre leki przeciwwirusowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami glukuronidacji (np. choroba Gilberta), u których może dojść do podwyższenia stężenia bilirubiny.
antykoncepcja hormonalna, biodostępność, choroba Gilberta, cytochrom P450, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie hamujące, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, enzymy UGT, flukonazol, funkcje poznawcze, indukcja enzymów, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitory enzymatyczne, izoenzymy cytochromu P450, kannabidiol, ketokonazol, kumaryny, lek przeciwspastyczny, lek przeciwwirusowy, leki przeciwpadaczkowe, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, propofol, ryfampicyna, Sativex, substrat CYP3A4 - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sativex (27 mg + 25 mg)/ml
Przedawkowanie Sativexu, zawierającego delta-9-tetrahydrokannabinol (THC) i kannabidiol (CBD), może prowadzić do poważnych objawów klinicznych, w tym neurologicznych (zawroty głowy, zaburzenia równowagi), psychiatrycznych (omamy, urojenia, paranoja) oraz kardiologicznych (tachykardia lub bradykardia z niedociśnieniem). W badaniu Thorough QT, w którym 257 osób przyjmowało dawkę 18 rozpyleń aerozolu (każde 100 µl zawiera 2,7 mg THC i 2,5 mg CBD) dwukrotnie na dobę, u 3 z 41 uczestników wystąpiła przejściowa psychoza toksyczna, ustępująca po zaprzestaniu leczenia. Pomimo poważnych objawów, 22 uczestników pomyślnie zakończyło pięciodniowy okres badania, co wskazuje na stosunkowo korzystny profil bezpieczeństwa nawet przy znacznym przekroczeniu dawek terapeutycznych.
delta-9-tetrahydrokannabinol, etanol, glikol propylenowy, kannabidiol, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek wazopresyjny, niedociśnienie, omamy, paranoja, płynoterapia, psychoza toksyczna, reakcja psychotyczna, receptor CB1, Sativex, urojenia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Przeciwwskazania stosowania
Kannabidiol (CBD) w preparacie Sativex występuje w stężeniu 25 mg/ml, co odpowiada 2,5 mg CBD na dawkę 100 μl aerozolu, który zawiera również THC oraz substancje pomocnicze: etanol (do 40 mg/100 μl) i glikol propylenowy (52 mg/100 μl). Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do stosowania CBD są nadwrażliwość na kannabinoidy lub składniki preparatu, obecność ciężkich zaburzeń psychicznych (w tym schizofrenii, psychoz, ciężkich zaburzeń osobowości) w wywiadzie osobistym lub rodzinnym oraz okres laktacji, ze względu na przenikanie kannabinoidów do mleka matki i potencjalne ryzyko neurotoksycznego wpływu na rozwój niemowlęcia. Preparat jest podawany w formie żółto-brązowego roztworu aerozolowego do stosowania w jamie ustnej, uzyskanego ekstrakcją CO2 z Cannabis sativa.
aerozol do jamy ustnej, Cannabis sativa, delta-9-tetrahydrokannabinol, dwutlenek węgla, epizod psychotyczny, glikol propylenowy, kannabidiol, laktacja, nadwrażliwość na kannabinoidy, profil farmakologiczny, przenikanie do mleka matki, reakcja alergiczna, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, rozwój układu nerwowego, Sativex, schizofrenia, wyciąg z liści, wywiad psychiatryczny, zaburzenie osobowości, zaburzenie psychotyczne - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Dawkowanie i sposób podawania
Kannabidiol (CBD) w formie produktu leczniczego Sativex stosowany jest jako leczenie dodatkowe u pacjentów ze spastycznością o przebiegu umiarkowanym do ciężkiego, u których inne leki przeciwspastyczne okazały się nieskuteczne. Podawanie odbywa się na śluzówkę jamy ustnej, z zaleceniem zmiany miejsca aplikacji przy każdym użyciu. Dawkowanie rozpoczyna się od 1 rozpylania (2,5 mg CBD) dziennie, stopniowo zwiększając do maksymalnie 12 rozpyleń (30 mg CBD) na dobę w ciągu 14 dni. Mediana dawki w badaniach klinicznych u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym wynosi 8 rozpyleń (20 mg CBD) na dobę. Optymalna dawka ustalana jest indywidualnie, z zachowaniem co najmniej 15-minutowych odstępów między rozpylaniami oraz uwzględnieniem spożycia pokarmów dla minimalizacji zmienności biodostępności. Leczenie powinno być prowadzone i monitorowane przez lekarza specjalistę, z oceną skuteczności po 4 tygodniach, definiowaną jako co najmniej 20% poprawa w skali numerycznej 0-10; brak poprawy jest wskazaniem do przerwania terapii.
biodostępność, Cannabis sativa, dawka optymalna, działanie niepożądane, kannabidiol, kannabinoidy, lek przeciwspastyczny, ocena kliniczna, ośrodkowy układ nerwowy, porażenie mózgowe, randomizowane badanie kliniczne, Sativex, śluzówka jamy ustnej, spastyczność, stwardnienie rozsiane, uraz ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Wskazania do stosowania
Kannabidiol (CBD) w preparacie Sativex jest stosowany w terapii spastyczności o umiarkowanym do ciężkiego nasileniu u dorosłych pacjentów ze stwardnieniem rozsianym (MS), u których standardowe leczenie przeciwspastyczne okazało się nieskuteczne. Produkt zawiera 25 mg CBD oraz 27 mg delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC) na ml roztworu, podawany w formie aerozolu do jamy ustnej, co ułatwia aplikację u pacjentów z trudnościami w połykaniu. Wstępna ocena skuteczności terapii jest kluczowa – tylko pacjenci wykazujący klinicznie znamienną poprawę w fazie próbnej powinni kontynuować leczenie. Sativex jest zatem lekiem drugiego rzutu, stosowanym po wyczerpaniu innych opcji terapeutycznych.
- Leksykon substancji czynnych
Delta-9-tetrahydrokannabinol – Dawkowanie i sposób podawania
Preparat Sativex zawiera 27 mg delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC) oraz 25 mg kannabidiolu (CBD) w każdym mililitrze aerozolu do stosowania na śluzówkę jamy ustnej i jest wskazany jako terapia dodatkowa u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym z umiarkowaną do ciężkiej spastycznością oporną na standardowe leczenie. Leczenie powinno być rozpoczęte i monitorowane przez specjalistę, z uwzględnieniem dokładnej oceny nasilenia spastyczności oraz odpowiedzi na wcześniejsze leki. Dawkowanie obejmuje fazę ustalania dawki trwającą do 14 dni, podczas której liczba rozpyleń stopniowo wzrasta do maksymalnie 12 na dobę (co odpowiada 32,4 mg THC), a następnie fazę utrzymania dawki. Zaleca się rotację miejsc aplikacji w jamie ustnej oraz ujednolicenie podawania względem posiłków, aby zoptymalizować biodostępność i zmniejszyć ryzyko podrażnień. W trakcie terapii należy monitorować działania niepożądane, najczęściej łagodne zawroty głowy, i dostosowywać dawkę w zależności od tolerancji pacjenta.
aerozol do jamy ustnej, biodostępność, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie niepożądane, etanol, glikol propylenowy, kannabidiol, lek przeciwspastyczny, porażenie mózgowe, rozpylenie aerozolu, Sativex, skala numeryczna, śluzówka jamy ustnej, spastyczność, stwardnienie rozsiane, terapia dodatkowa, uraz ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Działania niepożądane
Kannabidiol (CBD) w preparacie leczniczym Sativex występuje w stężeniu 25 mg/ml (2,5 mg na 100 µl aerozolu) i jest stosowany łącznie z delta-9-tetrahydrokannabinolem (THC) w stężeniu 27 mg/ml (2,7 mg na 100 µl). Profil bezpieczeństwa CBD został potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących około 1500 pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, z dawkowaniem sięgającym do 48 rozpyleń dziennie. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są zawroty głowy i zmęczenie, występujące głównie w początkowej fazie leczenia i o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, które ustępują samoistnie mimo kontynuacji terapii. Preparat zawiera także substancje pomocnicze, takie jak etanol (do 40 mg) i glikol propylenowy (52 mg) na 100 µl aerozolu, które mogą wpływać na profil działań niepożądanych.
Cannabis sativa, delta-9-tetrahydrokannabinol, dezorientacja, farmakokinetyka i farmakodynamika, interakcje lekowe, kannabidiol, kannabinoidy, leki sedatywne, nadmierna sedacja, objawy psychiatryczne, reakcje miejscowe, ryzyko upadków, Sativex, stwardnienie rozsiane, zaburzenia nastroju, zaburzenia pamięci, zaburzenia poznawcze, zaburzenia psychiczne, zaburzenia równowagi, zawroty głowy, zmęczenie