Herpes varicella-zoster

Herpes varicella-zoster (HVZ), znany również jako wirus ospy wietrznej i półpaśca, jest wirusem z rodziny herpeswirusów (Herpesviridae). Jest czynnikiem etiologicznym dwóch klinicznie odmiennych chorób: ospy wietrznej (varicella), występującej zazwyczaj u dzieci podczas pierwotnego zakażenia, oraz półpaśca (herpes zoster), będącego reaktywacją latentnego wirusa, najczęściej u osób starszych lub z obniżoną odpornością.

Ospa wietrzna charakteryzuje się wysypką pęcherzykową, gorączką i ogólnym złym samopoczuciem. Wirus szerzy się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z wykwitami skórnymi. Po pierwotnym zakażeniu, HVZ pozostaje w stanie uśpienia w zwojach nerwowych czuciowych, głównie w zwojach grzbietowych rdzenia kręgowego lub w zwojach nerwów czaszkowych.

Półpasiec powstaje w wyniku reaktywacji latentnego wirusa i objawia się bolesną, pęcherzykową wysypką ograniczoną do obszaru unerwianego przez zajęty zwój nerwowy (dermatomu). Najczęstszym powikłaniem półpaśca jest neuralgia popółpaścowa, charakteryzująca się przewlekłym bólem utrzymującym się miesiącami po ustąpieniu zmian skórnych. Inne powikłania obejmują zapalenie rogówki przy zajęciu nerwu trójdzielnego oraz porażenie nerwu twarzowego.

W diagnostyce HVZ stosuje się badania serologiczne (wykrywanie przeciwciał IgM i IgG), metody molekularne (PCR) oraz hodowlę wirusa. Leczenie obejmuje stosowanie leków przeciwwirusowych (acyklowir, walacyklowir, famcyklowir), które są najbardziej skuteczne, gdy zostaną podane w ciągu 72 godzin od wystąpienia objawów. Dostępne są szczepionki zarówno przeciwko ospie wietrznej, jak i półpaścowi, które znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania i łagodzą przebieg choroby.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl