cykl snu i czuwania

Cykl snu i czuwania, znany również jako rytm okołodobowy snu, to fizjologiczny proces, który reguluje okresy aktywności i odpoczynku organizmu w ciągu doby. Jest to podstawowy mechanizm homeostatyczny kontrolowany przez jądro nadskrzyżowaniowe podwzgórza (SCN), które pełni funkcję zegara biologicznego człowieka.

Prawidłowy cykl snu i czuwania składa się z około 16 godzin czuwania i 8 godzin snu u dorosłego człowieka. W czasie snu występują naprzemienne fazy snu REM (rapid eye movement) charakteryzujące się szybkimi ruchami gałek ocznych i zwiększoną aktywnością mózgu oraz fazy snu NREM (non-rapid eye movement) z wolnofalową aktywnością mózgu i głębokim odpoczynkiem.

Regulacja cyklu snu i czuwania zależy od interakcji między procesem homeostatycznym (narastająca potrzeba snu w miarę wydłużania czuwania) a procesem okołodobowym (regulacja przez zegar biologiczny). Kluczową rolę odgrywa melatonina wydzielana przez szyszynkę w odpowiedzi na zmierzch, która sygnalizuje organizmowi czas przygotowania do snu.

Zaburzenia cyklu snu i czuwania mogą prowadzić do licznych problemów zdrowotnych, w tym bezsenności, nadmiernej senności w ciągu dnia, zespołu opóźnionej lub przyspieszonej fazy snu, oraz zaburzeń rytmu okołodobowego związanych z pracą zmianową czy podróżami przez strefy czasowe (jet lag). Długotrwałe zaburzenia tego cyklu wiążą się ze zwiększonym ryzykiem chorób metabolicznych, sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń nastroju.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl