zaćma korowa
Zaćma korowa (cataracta corticalis) to rodzaj zaćmy, który charakteryzuje się zmętnieniem kory soczewki oka. Zmętnienia te typowo rozpoczynają się na obwodzie soczewki w postaci klinowatych zmian (tzw. szczelin wodnych), które z czasem mogą rozprzestrzeniać się w kierunku centrum soczewki.
Etiologia zaćmy korowej wiąże się najczęściej z procesem starzenia się organizmu, jednak może być także następstwem urazu, przewlekłego zapalenia błony naczyniowej oka, długotrwałej terapii kortykosteroidami lub powikłaniem chorób ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca. Charakterystycznym objawem dla pacjentów są zaburzenia widzenia przy jasnym oświetleniu (olśnienia), które wynikają z rozpraszania światła przez zmętnienia korowe.
Diagnostyka zaćmy korowej opiera się na badaniu w lampie szczelinowej, które pozwala na uwidocznienie charakterystycznych zmętnień w korze soczewki. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. Zabieg fakoemulsyfikacji jest obecnie standardem postępowania, umożliwiającym szybką rehabilitację wzrokową pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Objawy
Zaćma (katarakta) to przewlekłe, postępujące zmętnienie soczewki oka, prowadzące do stopniowego pogorszenia ostrości widzenia, najczęściej u osób powyżej 40. roku życia, z częstością sięgającą 50% do 75. roku życia i 70% do 80. roku życia. Klinicznie zaćma manifestuje się początkowo subtelnym zamgleniem widzenia, zwiększoną wrażliwością na światło, widzeniem aureoli oraz pogorszeniem widzenia nocnego, które z czasem nasilają się do znacznego upośledzenia widzenia, blaknięcia kolorów, podwójnego widzenia w jednym oku oraz trudności w prowadzeniu pojazdów. Progresja choroby przebiega przez stadia od wczesnej, przez niedojrzałą i dojrzałą, aż do hiperdojrzałej zaćmy, z możliwym białym lub mlecznym zmętnieniem źrenicy i ryzykiem powikłań takich jak jaskra czy przemieszczenie soczewki. Czynniki ryzyka obejmują wiek, cukrzycę, przewlekłe stosowanie kortykosteroidów, urazy oka, ekspozycję na promieniowanie UV, palenie tytoniu oraz niedobory żywieniowe.
aureola wokół światła, badanie okulistyczne, cukrzyca, jaskra, kortykosteroid, olśnienie, operacja zaćmy, ostrość wzroku, podwójne widzenie, promieniowanie UV, soczewka oka, soczewka wewnątrzgałkowa, uraz oka, widzenie nocne, wrażliwość na światło, zaburzenia widzenia, zaćma, zaćma dojrzała, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zamglone widzenie, zmętnienie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Zapobieganie i profilaktyka
Zaćma (katarakta) jest jedną z głównych przyczyn utraty wzroku globalnie, a jej rozwój jest silnie związany z procesem starzenia oraz ekspozycją na promieniowanie UV, które uszkadza białka soczewki, przyczyniając się do zmętnienia. Około 10% zaćm korowych może wynikać z uszkodzeń wywołanych promieniowaniem UV-B. Profilaktyka obejmuje ochronę oczu przed UV (okulary blokujące 100% UVA i UVB, kapelusze z szerokim rondem, unikanie ekspozycji w godzinach 10:00-16:00), a także odpowiednią dietę bogatą w antyoksydanty, w tym witaminę C (300 mg/dzień), witaminę E, luteinę i zeaksantynę (6-20 mg/dzień), kwasy omega-3 oraz warzywa i owoce. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko rozwoju zaćmy 2-3-krotnie, a zaprzestanie palenia może zmniejszyć to ryzyko. Nadmierne spożycie alkoholu powyżej 90 drinków rocznie u mężczyzn i 40 u kobiet podnosi ryzyko zaćmy o 11%, natomiast umiarkowane spożycie może mieć efekt ochronny.
antyoksydanty, badanie okulistyczne, detoksykacja, jaskra, karotenoidy, kwasy omega-3, luteina i zeaksantyna, naczynie krwionośne, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVA i UVB, soczewka oka, stres oksydacyjny, utlenianie, utrata wzroku, witamina C, witamina E, wolne rodniki, zaćma, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zaćma pourazowa, zmętnienie soczewki, zwyrodnienie plamki związane z wiekiem - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Diagnostyka i diagnoza
Zaćma (katarakta) to najczęstsza przyczyna odwracalnej ślepoty, charakteryzująca się zmętnieniem soczewki oka, co prowadzi do stopniowego, bezbolesnego pogorszenia ostrości wzroku, zaburzeń widzenia nocnego, zwiększonej wrażliwości na światło i zmiany percepcji kolorów. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu okulistycznym, w tym badaniu ostrości wzroku, ocenie soczewki w lampie szczelinowej, badaniu dna oka po rozszerzeniu źrenic oraz pomiarze ciśnienia wewnątrzgałkowego i testach wrażliwości na kontrast. Kluczowe jest wykluczenie innych schorzeń, takich jak jaskra, AMD czy retinopatia cukrzycowa. Zaćmę klasyfikuje się na podstawie lokalizacji zmętnienia: jądrową, korową, podtorebkową tylną, dojrzałą i przejrzałą. W przypadku zaawansowanej zaćmy, gdy ocena tylnego odcinka oka jest utrudniona, stosuje się ultrasonografię, a rzadziej CT lub MRI.
astygmatyzm, badanie dna oka, chirurg okulistyczny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, czerwony refleks, ekstrakapsularna ekstrakcja zaćmy, fakoemulsyfikacja, jaskra, keratometria, lampa szczelinowa, laser femtosekundowy, obrzęk rogówki, odwarstwienie siatkówki, okulista, ostrość wzroku, pachymetria, podwójne widzenie, retinopatia cukrzycowa, rozszerzenie źrenic, soczewka jednoogniskowa, soczewka toryczna, soczewka wewnątrzgałkowa, soczewka wieloogniskowa, tonometria, topografia rogówki, ultrasonografia oka, wrażliwość na kontrast, zaćma, zaćma dojrzała, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa, zmętnienie soczewki, zmętnienie tylnej torebki soczewki, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Diagnostyka i diagnoza
Zaćma (cataracta) jest najczęstszą przyczyną uleczalnej ślepoty, charakteryzującą się zmętnieniem soczewki oka, co prowadzi do rozproszenia światła i pogorszenia ostrości wzroku. W populacji osób w wieku 65-74 lat w USA zaćma dotyka około 20%, a u osób powyżej 80 lat ponad 50% ma zaćmę lub przeszło jej usunięcie. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad lekarski oraz badania okulistyczne, takie jak ocena ostrości wzroku (np. test Snellena), badanie lampą szczelinową, tonometrię, testy czułości na kontrast i olśnienie, a także badanie po rozszerzeniu źrenic. Kluczowe jest wykluczenie innych schorzeń oczu, które mogą współistnieć z zaćmą, np. jaskry czy zwyrodnienia plamki żółtej. Wczesne wykrycie umożliwia monitorowanie progresji i wprowadzenie modyfikacji stylu życia, takich jak stosowanie okularów przeciwsłonecznych z powłoką antyrefleksyjną oraz odpowiednie oświetlenie.
badanie refrakcji, badanie wzroku, biomikroskopia, ciśnienie wewnątrzgałkowe, czerwony refleks, czułość na kontrast, ekstrakapsularna ekstrakcja zaćmy, fakoemulsyfikacja, jaskra, lampa szczelinowa, nikotynizm, okulista, operacja zaćmy, optometrysta, optyczna koherentna tomografia, retinopatia cukrzycowa, rozszerzenie źrenic, soczewka wewnątrzgałkowa, tablica Snellena, uraz oka, zaćma, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zmętnienie soczewki oka, zmętnienie torebki tylnej, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Patofizjologia i mechanizm
Zaćma to zmętnienie soczewki oka, prowadzące do upośledzenia przejrzystości i utrudniające przechodzenie światła do siatkówki, co skutkuje pogorszeniem widzenia, zwłaszcza u osób po 40-50 roku życia. Patogeneza zaćmy jest wieloczynnikowa i obejmuje stres oksydacyjny, uszkodzenia białek soczewki (krystallin), zaburzenia równowagi jonowej, a także zmiany metaboliczne, takie jak akumulacja sorbitolu w zaćmie cukrzycowej. Wyróżnia się trzy główne typy zaćmy związanej z wiekiem: jądrową, korową i podtorebkową tylną, z różnymi mechanizmami patogenetycznymi i czynnikami ryzyka, takimi jak palenie tytoniu, ekspozycja na promieniowanie UV, cukrzyca czy stosowanie kortykosteroidów. Zaćma pourazowa i powikłania po witrektomii również przyczyniają się do rozwoju zmętnień soczewki, a mechanizmy molekularne obejmują m.in. zaburzenia szlaków ubikwityny i kalpainy oraz aktywację pirotozy w komórkach nabłonka soczewki.
ciało szkliste, gradient osmotyczny, kaspaza-1, peroksydacja lipidów, reaktywne formy tlenu, reduktaza aldozy, stres oksydacyjny, szlak kalpainy, szlak poliolowy, szlak sorbitolowy, tamponada, torebka soczewki, witrektomia, zaćma, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zaćma pourazowa, zaćma wrodzona, zmętnienie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Patofizjologia i mechanizm
Zaćma (cataracta senilis) to postępujące zmętnienie soczewki oka, prowadzące do zaburzenia przejrzystości i upośledzenia widzenia, szczególnie u osób po 40-50 roku życia. Patogeneza zaćmy związanej z wiekiem obejmuje zmiany strukturalne i biochemiczne soczewki, takie jak stwardnienie jądrowe, agregacja zmodyfikowanych białek krystalinowych, pigmentacja oraz zaburzenia homeostazy jonowej, zwłaszcza wapnia. Kluczową rolę odgrywa stres oksydacyjny, powodujący utlenianie białek, peroksydację lipidów i uszkodzenia DNA, przy jednoczesnym spadku poziomu antyoksydantów (np. glutationu, dysmutazy ponadtlenkowej). Wyróżnia się trzy główne typy zaćmy: jądrową, korową i podtorebkową tylną, zróżnicowane pod względem lokalizacji zmętnień i czynników ryzyka, takich jak ekspozycja na UV, cukrzyca, palenie tytoniu, otyłość oraz stosowanie kortykosteroidów. Warto podkreślić, że szlak poliolowy i akumulacja sorbitolu odgrywają istotną rolę w patogenezie zaćmy cukrzycowej i częściowo zaćmy starczej.
deamidacja, dojrzała zaćma, dysmutaza ponadtlenkowa, glutation, homeostaza jonowa, karbamylacja, krystaliny, peroksydacja lipidów, reaktywne formy tlenu, reduktaza aldozy, siatkówka oka, soczewka wewnątrzgałkowa, stres oksydacyjny, stwardnienie jądra soczewki, szlak kalpainy, szlak poliolowy, zaćma, zaćma cukrzycowa, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zaćma starcza, zaćma wrodzona, zmętnienie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Diagnostyka i diagnoza
Neurofibromatoza typu 2 (NF2), obecnie określana jako NF2-related schwannomatosis (NF2-SWN), to genetyczne schorzenie charakteryzujące się rozwojem mnogich guzów ośrodkowego układu nerwowego, w tym schwannoma nerwu przedsionkowego, oponiaków i wyściółczaków. Diagnostyka opiera się na zaktualizowanych kryteriach, które uwzględniają obecność obustronnych schwannoma nerwu przedsionkowego, identycznej mutacji NF2 w co najmniej dwóch guzach lub kombinacji kryteriów większych i mniejszych (np. jednostronny schwannoma, krewny z NF2, mnogie oponiaki, mnogie schwannoma, wyściółczak, młodzieńcza zaćma). Podstawowe badania diagnostyczne obejmują MRI mózgowia i kręgosłupa z kontrastem, audiometrię, BAER, badania okulistyczne oraz testy genetyczne (NGS, MLPA, sekwencjonowanie Sangera), które wykrywają mutacje NF2 u 72% przypadków sporadycznych i 93% rodzinnych. Szczególną uwagę zwraca się na mozaicyzm, który może powodować fałszywie negatywne wyniki w badaniach genetycznych z krwi obwodowej, co wymaga analizy tkanki guza.
audiometria, badanie audiologiczne, badanie obrazowe, badanie w lampie szczelinowej, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, MRI kręgosłupa, MRI mózgowia, mutacja genu NF2, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, NGS, oponiak, ośrodkowy układ nerwowy, plamy café-au-lait, przerzut nowotworowy, rezonans magnetyczny, sarkoidoza, schwannoma nerwu przedsionkowego, schwannoma przedsionkowy, schwannomatosis, sekwencjonowanie nowej generacji, sekwencjonowanie Sangera, utrata heterozygotyczności, VEGF, wyściółczak, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Nadwzroczność – Epidemiologia
Nadwzroczność (hyperopia) jest powszechną wadą refrakcji, występującą u około 10% populacji ogólnej, z różnicami w rozpowszechnieniu zależnymi od wieku, rasy i środowiska. Najczęstszą formą jest nadwzroczność osiowa, obecna od urodzenia, z wysokim odsetkiem u niemowląt, który spada do poniżej 4% w wieku 1 roku. U dzieci w wieku 6 lat umiarkowana nadwzroczność (> +2 dioptrii) występuje u około 13%, a u 12-latków u 5%. W populacji dorosłych w USA nadwzroczność dotyczy 8,4% osób powyżej 40 roku życia (około 14,2 mln), a u osób 60-letnich jest najczęstszym błędem refrakcji, często współistniejącym z astygmatyzmem. Występują istotne różnice etniczne – wyższe rozpowszechnienie u białych i Latynosów, niższe u Afroamerykanów i Azjatów. Czynniki ryzyka obejmują historię rodzinną, palenie tytoniu w ciąży, wcześniactwo i niską masę urodzeniową. Nadwzroczność wiąże się z ryzykiem rozwoju akomodacyjnego zeza zbieżnego, jaskry z zamkniętym kątem oraz zaćmy jądrowej i korowej, a także może wpływać na funkcje poznawcze i wyniki edukacyjne u dzieci.
astygmatyzm, badanie wzroku, błąd refrakcji, chirurgia refrakcyjna, ekwiwalent sferyczny, gałka oczna, jaskra, jaskra zamkniętego kąta, krótkowzroczność, LASIK, nadwzroczność, nadwzroczność osiowa, retinopatia cukrzycowa, rogówka, siatkówka, soczewka kontaktowa, starczowzroczność, upośledzenie wzroku, wszczepienie soczewki, zaćma, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zez, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma – Epidemiologia
Zaćma pozostaje główną przyczyną ślepoty na świecie, odpowiadając za około 51% przypadków globalnej ślepoty, co przekłada się na około 20 milionów osób. W 2019 roku około 94 miliony osób cierpiało na zaćmę, a liczba lat życia skorygowanych niepełnosprawnością (DALYs) z powodu zaćmy wzrosła z 3,49 mln w 1990 do 6,68 mln w 2019 roku. Wiek jest kluczowym czynnikiem ryzyka, z częstością występowania zaćmy rosnącą znacząco po 40. roku życia, osiągającą niemal powszechność u osób powyżej 90 lat. Zaćma wrodzona i dziecięca stanowi istotny problem zdrowotny, odpowiadając za około jedną trzecią przypadków ślepoty u niemowląt, z częstością występowania od 1 do 15 na 10 000 dzieci. Ponadto, zaćma jest częstsza u kobiet niż u mężczyzn, a jej obciążenie jest wyższe w regionach o niższym statusie socjoekonomicznym, szczególnie w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie UV-B, cukrzycę, stosowanie niektórych leków (inhibitory ACE, fibraty, inhibitory alfa-glukozydazy, insulina) oraz czynniki środowiskowe, takie jak zmiany klimatyczne i wysokie temperatury.
BMI, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, DALY, demencja, dokumentacja medyczna, fibrat, hiperlipidemia, inhibitor ACE, inhibitor alfa-glukozydazy, klinicysta szpitalny, nadciśnienie, operacja zaćmy, opieka okulistyczna, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UV, promieniowanie UVB, śmiertelność, światło słoneczne, upośledzenie wzroku, uraz oka, usunięcie zaćmy, utrata wzroku, YLD, zaćma, zaćma dziecięca, zaćma korowa, zaćma pourazowa, zaćma starcza, zaćma wrodzona, zapalenie spojówek, zmętnienie soczewki