zaćma urazowa
Zaćma urazowa (cataracta traumatica) to zmętnienie soczewki oka powstające w wyniku urazu mechanicznego, termicznego, chemicznego lub promieniowania. W przeciwieństwie do zaćmy związanej z wiekiem, zaćma urazowa może rozwinąć się w każdym wieku, często jako bezpośredni skutek tępego lub przenikającego urazu gałki ocznej.
Mechanizm powstawania zaćmy urazowej obejmuje uszkodzenie torebki soczewki lub zaburzenia w metabolizmie soczewki prowadzące do zmętnienia jej struktury. Urazy tępe mogą spowodować gwałtowny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i uszkodzenie włókien zonularnych, natomiast urazy przenikające często bezpośrednio uszkadzają torebkę soczewki. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące, promienie podczerwone lub ultrafioletowe również może indukować zmiany zaćmowe.
Diagnostyka zaćmy urazowej opiera się na badaniu w lampie szczelinowej, które pozwala określić lokalizację i stopień zmętnienia. Objawy kliniczne obejmują stopniowe lub nagłe pogorszenie ostrości wzroku, wrażliwość na światło i zniekształcenie obrazu. Leczenie zaćmy urazowej zwykle polega na chirurgicznym usunięciu zmętniałej soczewki i wszczepieniu sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej, choć decyzja o czasie interwencji zależy od nasilenia objawów i współistniejących uszkodzeń oka.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma dziecięca – Patofizjologia i mechanizm
Zaćma dziecięca, obejmująca zarówno formy wrodzone, jak i rozwijające się w okresie dzieciństwa, jest istotną przyczyną odwracalnej ślepoty u dzieci, z częstością około 3-4 na 10 000 noworodków w krajach rozwiniętych. Patogeneza jest wieloczynnikowa, z dominującą rolą czynników genetycznych, które odpowiadają za około 90% przypadków obustronnej zaćmy wrodzonej. Zidentyfikowano około 356 genów związanych z tym schorzeniem, w tym mutacje w genach kodujących krystaliny (stanowiące ponad 90% białek soczewki), białka błonowe (koneksyny, akwaporyny), białka cytoszkieletu (BFSP1, BFSP2, wimentyna) oraz czynniki transkrypcyjne (PAX6, PITX3, FOXE3, MAFA). Mechanizmy molekularne obejmują agregację białek, zaburzenia homeostazy jonowej oraz stres oksydacyjny, co prowadzi do zmętnienia soczewki. Czynniki metaboliczne, takie jak galaktozemia, cukrzyca (z poziomem HbA1c >12% przy rozpoznaniu), hipokalcemia oraz choroba Fabry’ego, również przyczyniają się do kataraktogenezy. Infekcje wewnątrzmaciczne z grupy TORCH oraz czynniki środowiskowe, w tym promieniowanie UV, leki (kortykosteroidy), urazy i niedobory żywieniowe, dodatkowo wpływają na rozwój zaćmy.
agregacja białek, amblyopia, choroba Fabry’ego, cukrzyca typu 1, cytomegalia, czynnik transkrypcyjny, galaktozemia, hipokalcemia, homeostaza jonowa, jaskra, koneksyna, mutacja genetyczna, reduktaza aldozy, różyczka, soczewka wewnątrzgałkowa, stres oksydacyjny, toksoplazmoza, zaćma biegunowa tylna, zaćma dziecięca, zaćma jądrowa, zaćma podtorebkowa tylna, zaćma urazowa, zakażenie wewnątrzmaciczne, zespół Alporta, zespół Downa, zespół Lowe’a, zespół Marfana, zespół Smitha-Lemliego-Opitza, zmętnienie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Zaćma dziecięca – Zapobieganie i profilaktyka
Zaćma dziecięca stanowi istotną przyczynę uleczalnej ślepoty u dzieci, a jej nieleczenie prowadzi do rozwoju amblyopii i trwałego upośledzenia widzenia. Profilaktyka obejmuje przede wszystkim właściwą opiekę prenatalną, w tym szczepienia przeciwko różyczce oraz unikanie infekcji takich jak ospa wietrzna, cytomegalowirus, HIV czy toksoplazmoza. Poradnictwo genetyczne jest wskazane w rodzinach z historią zaćmy wrodzonej. Kluczowe jest wczesne wykrycie zaćmy poprzez badania przesiewowe noworodków (ocena odruchu czerwonego) oraz regularne badania okulistyczne, zwłaszcza u dzieci z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów (JIA). Chirurgiczne usunięcie istotnych zaćm jednostronnych powinno odbyć się między 4. a 6. tygodniem życia, a obustronnych między 6. a 8. tygodniem życia, co jest warunkiem optymalnego rozwoju widzenia.
amblyopia, błąd refrakcji, cytomegalowirus, galaktozemia, jaskra, kortykosteroid miejscowy, leukokoria, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, niedowidzenie, odruch czerwony, okulistyka dziecięca, ospa wietrzna, poradnictwo genetyczne, promieniowanie UV, promieniowanie UVA i UVB, różyczka wrodzona, szczepienie przeciwko odrze, toksoplazmoza, zaćma dziecięca, zaćma nabyta, zaćma obustronna, zaćma urazowa, zaćma wrodzona, zaćma wtórna, zapalenie błony naczyniowej