krwiak nadoponowy
Krwiak nadoponowy (łac. haematoma epidurale) to gromadzenie się krwi między czaszką a twardą oponą mózgu, powstające najczęściej w wyniku uszkodzenia tętnicy oponowej środkowej. Jest to stan nagły wymagający pilnej interwencji neurochirurgicznej.
Typowo krwiak nadoponowy powstaje wskutek urazu głowy z towarzyszącym złamaniem kości skroniowej. Charakterystyczny jest „lucid interval” – okres względnie dobrego stanu neurologicznego po urazie, po którym następuje gwałtowne pogorszenie spowodowane narastającym krwiakiem. W diagnostyce kluczowe znaczenie ma tomografia komputerowa głowy, ukazująca charakterystyczny soczewkowaty obszar hiperdensyjny przylegający do kości czaszki.
Leczenie polega na pilnym zabiegu neurochirurgicznym – kraniotomii z ewakuacją krwiaka i zaopatrzeniem krwawiącego naczynia. Rokowanie zależy od czasu, jaki upłynął od urazu do interwencji chirurgicznej, wielkości krwiaka oraz stanu neurologicznego pacjenta przed operacją. Śmiertelność w przypadku szybkiej interwencji wynosi około 5-10%, natomiast opóźnienie leczenia znacząco pogarsza rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 15 000 j.m. a.Xa/0,6 ml
Fragmin (dalteparyna sodowa) wykazuje profil bezpieczeństwa, w którym działania niepożądane występują u około 3% pacjentów stosujących terapię profilaktyczną. Najczęściej obserwuje się łagodną trombocytopenię typu I (≥1/100 do <1/10), odwracalną bez konieczności przerwania leczenia, oraz immunologiczną małopłytkowość indukowaną heparyną typu II o nieznanej częstości, wymagającą natychmiastowego odstawienia leku z powodu ryzyka powikłań zakrzepowych. Krwawienia, zwłaszcza wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, stanowią poważne powikłania, z ryzykiem zgonu, a ich częstość wzrasta wraz z dawką. Dodatkowo, częstość występowania podskórnych krwiaków i bólu w miejscu podania wynosi ≥1/100 do <1/10. Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz (≥1/100 do <1/10) jest częste, ale zwykle nie wymaga przerwania terapii.
cukrzyca, dalteparyna sodowa, drogi żółciowe, dysfagia, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, łysienie przemijające, małopłytkowość immunologiczna, martwica skóry, nadwrażliwość, ośrodkowy układ nerwowy, osteoporoza, podwyższone transaminazy, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, terapia profilaktyczna, tkanka podskórna, trombocytopenia typu I, układ chłonny, układ immunologiczny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fragmin
Stosowanie dalteparyny sodowej (Fragmin) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z małopłytkowością, zaburzeniami czynności płytek krwi, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym nadciśnieniem tętniczym oraz retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową, ze względu na zwiększone ryzyko krwawień i kumulacji leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów po zabiegach chirurgicznych oraz tych, u których planowane jest znieczulenie rdzeniowe (zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe), gdyż stosowanie dalteparyny zwiększa ryzyko powstania krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, co może prowadzić do trwałego porażenia. Ryzyko to wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu NLPZ, leków hamujących czynność płytek, innych leków przeciwzakrzepowych oraz przy powtarzanych lub urazowych nakłuciach.
dalteparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nakłucie lędźwiowe, niestabilna choroba wieńcowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, powikłanie krwotoczne, proteza zastawki serca, retinopatia cukrzycowa, retinopatia nadciśnieniowa, ucisk rdzenia kręgowego, zaburzenie czynności płytek krwi, zakrzepica zastawki, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 5000 j.m. a.Xa/0,2 ml
Stosowanie dalteparyny sodowej (Fragmin) wiąże się z występowaniem działań niepożądanych u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie. Najczęściej obserwuje się łagodną trombocytopenię typu I (≥1/100 do <1/10), przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz, krwawienia o różnym nasileniu oraz miejscowe reakcje w miejscu podania, takie jak podskórny krwiak i ból. Rzadziej występują martwica skóry i przemijające łysienie (≥1/10 000 do <1/1 000). Do poważnych, choć rzadkich działań należą immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną typu II, reakcje anafilaktyczne, krwawienia wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko krwawień jest zależne od dawki leku, a u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą należy monitorować stężenie potasu ze względu na możliwość hiperkaliemii wywołanej hipoaldosteronizmem.
dalteparyna sodowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak okołordzeniowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, nadwrażliwość, osteoporoza, podwyższone transaminazy, potas w osoczu, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, transaminaza, trombocytopenia typu I - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 12 500 j.m. a.Xa/0,5 ml
Fragmin (dalteparyna sodowa) stosowany w profilaktyce wykazuje działania niepożądane u około 3% pacjentów. Najczęściej obserwuje się trombocytopenię typu I (≥1/100 do <1/10), która jest łagodna i odwracalna, oraz immunologiczną trombocytopenię typu II o nieznanej częstości, mogącą prowadzić do powikłań zakrzepowych. Reakcje nadwrażliwości występują niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), a reakcje anafilaktyczne o nieznanej częstości wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Krwotoki są częste (≥1/100 do <1/10), z ryzykiem ciężkich krwawień, w tym wewnątrzczaszkowych i do przestrzeni zaotrzewnowej, które mogą być śmiertelne. Przejściowe podwyższenie aktywności transaminaz wątrobowych obserwuje się często (≥1/100 do <1/10) i zwykle nie wymaga przerwania leczenia.
dalteparyna sodowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, krwotok, łysienie, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, nadwrażliwość, ośrodkowy układ nerwowy, osteoporoza, podmiot odpowiedzialny, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, transaminaza wątrobowa, trombocytopenia, układ chłonny, wysypka skórna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 10 000 j.m. a.Xa/0,4 ml
Dalteparyna sodowa (Fragmin) jest heparyną drobnocząsteczkową, której działanie mierzone jest w międzynarodowych jednostkach anty-Xa. Profilaktyczne stosowanie leku wiąże się z wystąpieniem działań niepożądanych u około 3% pacjentów. Najczęściej obserwuje się łagodną trombocytopenię typu I, która jest zwykle odwracalna, oraz krwawienia o różnym nasileniu, w tym krwawienia wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, które w niektórych przypadkach prowadziły do zgonu. Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II) stanowi poważne powikłanie, choć jej częstość występowania nie jest dokładnie znana. Dodatkowo, dalteparyna może powodować hipoaldosteronizm z ryzykiem hiperkaliemii, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą. Długotrwałe stosowanie nie wykazało jednoznacznego ryzyka osteoporozy, jednak nie można go całkowicie wykluczyć.
dalteparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, jednostka anty-Xa, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, łysienie polekowe, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, osteoporoza, podwyższone transaminazy, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, trombocytopenia typu I - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 18 000 j.m. a.Xa/0,72 ml
Podczas stosowania dalteparyny sodowej (Fragmin) działania niepożądane występują u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie. Najpoważniejszymi powikłaniami są krwawienia o różnym nasileniu, w tym krwawienia wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko krwawień jest zależne od dawki leku. Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II) stanowi rzadkie, ale groźne powikłanie, często wymagające natychmiastowego odstawienia leku. Reakcje anafilaktyczne, choć rzadkie, są stanem nagłego zagrożenia życia. Często obserwuje się łagodną trombocytopenię (typu I), przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz oraz miejscowe reakcje w miejscu podania, takie jak podskórny krwiak i ból. Dodatkowo, dalteparyna może indukować hipoaldosteronizm z hiperkaliemią, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą. Długotrwałe stosowanie heparyn wiąże się z ryzykiem osteoporozy, choć nie zaobserwowano tego efektu przy dalteparynie.
cukrzyca, dalteparyna sodowa, funkcja wątroby, heparyna, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, łysienie polekowe, małopłytkowość immunologiczna, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, morfologia krwi, nadwrażliwość, osteoporoza, płytki krwi, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, transaminazy, trombocytopenia - Leksykon substancji czynnych
Dalteparyna sodowa – Działania niepożądane
Dalteparyna sodowa, substancja czynna preparatu Fragmin, wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla heparyn drobnocząsteczkowych, z częstością występowania działań niepożądanych około 3% w badaniach klinicznych. Najczęstsze powikłania obejmują łagodną trombocytopenię (typ I), która jest zwykle odwracalna, oraz krwawienia, których ryzyko jest zależne od dawki i może prowadzić do ciężkich incydentów, w tym zgonów. Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typ II) występuje z nieznaną częstością i może wiązać się z powikłaniami zakrzepowymi. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne, występują niezbyt często lub z nieznaną częstością i wymagają natychmiastowej interwencji. Powikłania neurologiczne, takie jak krwawienia wewnątrzczaszkowe oraz krwiaki podpajęczynówkowe lub nadoponowe, są rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne, szczególnie u pacjentów poddawanych inwazyjnym procedurom w obrębie rdzenia kręgowego.
dalteparyna sodowa, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, łysienie polekowe, małopłytkowość immunologiczna, martwica skóry, osteoporoza, podwyższone transaminazy, powikłanie krwotoczne, powikłanie zakrzepowe, preparat Fragmin, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, trombocytopenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fragmin 7 500 j.m. a.Xa/0,3 ml
Fragmin (dalteparyna sodowa), heparyna drobnocząsteczkowa, wykazuje działanie anty-Xa, a działania niepożądane obserwuje się u około 3% pacjentów stosujących lek profilaktycznie. Najistotniejsze powikłania hematologiczne to trombocytopenia typu I (często ≥1/100 do <1/10, zwykle łagodna i odwracalna) oraz immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną typu II (częstość nieznana), która może przebiegać z powikłaniami zakrzepowymi. Krwotoki, występujące często (≥1/100 do <1/10), są najpoważniejszym ryzykiem, w tym krwawienia wewnątrzczaszkowe i do przestrzeni zaotrzewnowej, które mogą prowadzić do zgonu. Dodatkowo, rzadko obserwuje się hiperkaliemię wtórną do hipoaldosteronizmu, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą, oraz potencjalne reakcje anafilaktyczne o nieznanej częstości, które mogą zagrażać życiu.
dalteparyna sodowa, Fragmin, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkaliemia, hipoaldosteronizm, jednostka anty-Xa, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie zaotrzewnowe, krwiak nadoponowy, krwiak podpajęczynówkowy, krwiak podskórny, krwotok, łysienie przemijające, małopłytkowość, małopłytkowość indukowana heparyną, martwica skóry, osteoporoza, podwyższone transaminazy, powikłanie zakrzepowe, przewlekła niewydolność nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, trombocytopenia