toksyczność atropiny
Atropina to alkaloid o działaniu antycholinergicznym, blokujący receptory muskarynowe, wykorzystywany w anestezjologii, okulistyce i toksykologii. Toksyczność atropiny wynika z jej zdolności do blokowania przekaźnictwa cholinergicznego w układzie przywspółczulnym, co prowadzi do charakterystycznego zespołu objawów antycholinergicznych.
Objawy zatrucia atropiną obejmują suchość błon śluzowych, rozszerzenie źrenic (mydriasis), tachykardię, hipertermię, zatrzymanie moczu, zaparcia oraz objawy neurologiczne – splątanie, pobudzenie psychoruchowe, halucynacje, a w ciężkich przypadkach drgawki i śpiączkę. Charakterystyczne jest również zaczerwienienie skóry („czerwony jak burak”) oraz hipertermia wynikająca z zahamowania pocenia.
Dawki toksyczne atropiny wynoszą zwykle powyżej 10 mg u dorosłych, ale dzieci są szczególnie wrażliwe na jej działanie. Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym i wywiadzie. W leczeniu zatrucia stosuje się fizostygminę jako antidotum (inhibitor acetylocholinoesterazy), jednak jej podanie jest zarezerwowane dla ciężkich przypadków. Postępowanie obejmuje głównie leczenie objawowe i podtrzymujące – monitorowanie funkcji życiowych, ochładzanie ciała przy hipertermii, nawadnianie oraz podawanie benzodiazepin w przypadku pobudzenia i drgawek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Reasec 2,5 mg + 25 mcg
Reasec, zawierający difenoksylat chlorowodorek (2,5 mg) i atropiny siarczan (0,025 mg), jest wskazany w leczeniu ostrej i przewlekłej biegunki. Dawkowanie u dorosłych w ostrej biegunce wynosi standardowo 1-2 tabletki trzy razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 2 tabletek cztery razy na dobę (maksymalnie 20 mg difenoksylatu i 0,2 mg atropiny na dobę) w ciężkich przypadkach. W łagodnej biegunce zaleca się 1 tabletkę dwa razy na dobę (5 mg difenoksylatu i 0,05 mg atropiny). W biegunce przewlekłej u dorosłych stosuje się 1 tabletkę dwa razy na dobę, a brak poprawy po 10 dniach terapii maksymalną dawką wskazuje na nieskuteczność leczenia. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do wieku, z przeciwwskazaniem do stosowania poniżej 4 lat ze względu na ryzyko toksyczności atropiny.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Reasec 2,5 mg + 25 mcg
Przedawkowanie leku Reasec, zawierającego 2,5 mg difenoksylatu chlorowodorku oraz 0,025 mg atropiny siarczanu, prowadzi do dwufazowej toksyczności. W pierwszej fazie dominują objawy toksycznego działania atropiny, takie jak suchość skóry i błon śluzowych, rozszerzenie źrenic, niewyraźne widzenie, zatrzymanie moczu, nerwowość, uderzenia gorąca, hipertermia, tachykardia oraz przyspieszony oddech. Po kilku godzinach pojawiają się objawy przedawkowania difenoksylatu chlorowodorku, w tym zwężenie źrenic, senność, hipodynamia, zaparcia, ból brzucha, wymioty, hipotermia oraz najpoważniejsze powikłania, takie jak zatrzymanie oddechu i śpiączka, które mogą wystąpić z opóźnieniem 12-30 godzin i nawracać pomimo leczenia. Ze względu na ryzyko opóźnionego zatrzymania oddechu, konieczna jest przedłużona obserwacja pacjenta przez co najmniej 48 godzin po przedawkowaniu.
antidotum, atropina siarczan, dekontaminacja przewodu pokarmowego, difenoksylat chlorowodorek, drożność dróg oddechowych, działanie antycholinergiczne, efekt opioidowy, hipertermia, hipodynamia, hipotermia, nalokson chlorowodorek, niewyraźne widzenie, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, przyspieszony oddech, Reasec, receptory muskarynowe, rozszerzenie źrenic, śpiączka, suchość błon śluzowych, sztuczne oddychanie, tachykardia, toksyczność atropiny, uderzenia gorąca, węgiel aktywny, wstrzyknięcie dożylne, zaparcia, zatrzymanie moczu, zatrzymanie oddechu, zwężenie źrenic - Leksykon substancji czynnych
Atropina – Przedawkowanie
Atropina, będąca alkaloidem tropanowym o działaniu przeciwcholinergicznym, może wywołać poważne zatrucie przy przedawkowaniu, z dawkami śmiertelnymi wynoszącymi około 100 mg u dorosłych oraz 10 mg, a nawet 2 mg u dzieci. Objawy zatrucia obejmują zarówno efekty obwodowe, takie jak suchość błon śluzowych, tachykardia, nadciśnienie, rozszerzenie źrenic (mydriasis), hipertermię i zatrzymanie moczu, jak i objawy ośrodkowego układu nerwowego (OUN), począwszy od pobudzenia (nerwowość, omamy, delirium) do depresji (senność, drgawki, śpiączka, niewydolność oddechowa i krążeniowa). Charakterystyczna jest duża zmienność indywidualna w odpowiedzi na atropinę, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej, zwłaszcza u dzieci i w przypadku preparatów okulistycznych, gdzie przedawkowanie może nastąpić przez nadmierne wchłonięcie do krążenia ogólnego lub przypadkowe spożycie.
alkaloid tropanowy, ataksja, atropinum sulfuricum, delirium, diplopia, drgawki, dysfagia, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwcholinergiczne, fizostygmina, fotofobia, hipertermia, inhibitor cholinoesterazy, mydriasis, neostygmina, niewydolność oddechowa, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie psychoruchowe, przedawkowanie atropiny, retencja moczu, siarczan atropiny, śpiączka, tachykardia, toksyczność atropiny, węgiel aktywowany