uszkodzenie wątrobowo-komórkowe
Uszkodzenie wątrobowo-komórkowe (hepatocellular injury) to stan patologiczny, w którym dochodzi do destrukcji lub dysfunkcji hepatocytów – podstawowych komórek miąższowych wątroby. Jest to najczęstsza forma uszkodzenia wątroby, charakteryzująca się przeważającym wzrostem aktywności aminotransferaz (ALT, AST) w stosunku do enzymów cholestazy (ALP, GGTP).
W obrazie laboratoryjnym uszkodzenie wątrobowo-komórkowe typowo manifestuje się przez wzrost aktywności ALT przekraczający 2-5 razy górną granicę normy, przy czym stosunek ALT do ALP (wyrażony jako krotność górnej granicy normy) wynosi >5. Wzrost aminotransferazy alaninowej (ALT) jest bardziej specyficzny dla uszkodzenia wątroby niż aminotransferazy asparaginianowej (AST), która występuje również w innych tkankach.
Etiologia uszkodzenia wątrobowo-komórkowego obejmuje czynniki toksyczne (w tym polekowe uszkodzenie wątroby), wirusowe zapalenia wątroby, choroby metaboliczne, autoimmunologiczne oraz niedokrwienne. Najczęstszymi przyczynami są zakażenia wirusami hepatotropowymi (HAV, HBV, HCV, HEV) oraz reakcje idiosynkrazji na leki (np. paracetamol w dawkach toksycznych, statyny, niektóre antybiotyki).
Rozpoznanie uszkodzenia wątrobowo-komórkowego stanowi podstawę do dalszej diagnostyki różnicowej. Kluczowe znaczenie ma identyfikacja czynnika etiologicznego poprzez szczegółowy wywiad (ekspozycja na leki, substancje hepatotoksyczne, wywiad epidemiologiczny), badania serologiczne (markery wirusowe), obrazowe oraz w wybranych przypadkach biopsję wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – ApoZolpin 10 mg
Terapia zolpidemem w dawce 10 mg wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, szczególnie dotyczącymi ośrodkowego układu nerwowego. Do najczęstszych objawów (≥1/100 do <1/10) należą senność, ból głowy, zawroty głowy, biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha, ból pleców, zmęczenie oraz infekcje górnych dróg oddechowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko senności następnego dnia oraz amnezji, które mogą obniżać czujność pacjenta. Zolpidem może wywoływać okresową niepamięć, zwłaszcza przy wyższych dawkach, dlatego zaleca się zapewnienie nieprzerwanego snu przez 8 godzin. U pacjentów w podeszłym wieku częściej obserwuje się reakcje paradoksalne, takie jak pobudzenie, agresja, urojenia, koszmary senne czy nasilenie bezsenności, a także ryzyko upadków i poważnych urazów.
amnezja, ataksja, deficyt uwagi, depresja, depresja oddechowa, diplopia, drżenie, dysfagia, enzymy wątrobowe, euforia, miastenia, omam, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, pobudzenie psychomotoryczne, pokrzywka, reakcja paradoksalna, senność poranna, skurcz mięśniowy, somnambulizm, stan splątania, urojenie, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, uszkodzenie wątroby, uzależnienie fizyczne, zaburzenia naczynioruchowe, zakażenie górnych dróg oddechowych, zespół odstawienia, zjawisko z odbicia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzaran
Olanzapina, stosowana w terapii przeciwpsychotycznej, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga uważnego monitorowania pacjenta pod kątem działań niepożądanych. Szczególnie niezalecana jest u pacjentów z psychozą związaną z otępieniem (śmiertelność 3,5% vs 1,5% placebo przy średniej dawce 4,4 mg/dobę), ryzykiem incydentów naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4% placebo) oraz u chorych z chorobą Parkinsona, gdzie obserwuje się nasilenie parkinsonizmu i omamów bez poprawy skuteczności. Zespół neuroleptycznego złośliwego zespołu (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. W trakcie terapii należy monitorować glikemię (na początku, po 12 tygodniach i co roku), masę ciała (na początku, po 4, 8, 12 tygodniach i co kwartał) oraz profil lipidowy (na początku, po 12 tygodniach i co 5 lat), ze względu na ryzyko hiperglikemii, cukrzycy, dyslipidemii i przyrostu masy ciała.
agonista dopaminy, AlAT, aminotransferaza wątrobowa, AspAT, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, choroba mieloproliferacyjna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dyskineza polekowa, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, fosfokinaza kreatyninowa, hipereozynofilia, hiperglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwasica ketonowa, laktoza bezwodna, mioglobinuria, nagła śmierć sercowa, napad drgawkowy, neutropenia, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność porażenna jelit, nietolerancja galaktozy, odstęp QTc, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, otępienie, parkinsonizm, przerost gruczołu krokowego, przerost mięśnia sercowego, psychoza, udar mózgu, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, zapalenie płuc aspiracyjne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zylena 20 mg
Olanzapina, dostępna w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (produkt leczniczy Zylena), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane (≥1% pacjentów) to senność, przyrost masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia (wzrost cholesterolu, triglicerydów), hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aminotransferaz wątrobowych. Przyrost masy ciała jest szczególnie istotny klinicznie: po 47 dniach terapii 22,2% pacjentów doświadczyło wzrostu masy ciała o ≥7%, a po 48 tygodniach odsetek ten wzrósł do 64,4%. Długotrwałe stosowanie wiąże się także z istotnym pogorszeniem profilu metabolicznego, w tym wzrostem stężenia glukozy na czczo do ≥7 mmol/L oraz lipidów, co wymaga monitorowania parametrów metabolicznych podczas terapii.
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cholesterol, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Parkinsona, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dystonia, dyzartria, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glukoza, indeks masy ciała, kwasica ketonowa, leukopenia, migotanie komór, nadwrażliwość na światło, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, olanzapina, omamy wzrokowe, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil lipidowy, prolaktyna, psychoza polekowa, rabdomioliza, senność, triglicerydy, uszkodzenie wątrobowo-komórkowe, walproinian, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zaburzenia przemiany lipidów, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała