wypieranie z białek osocza

Wypieranie z białek osocza to zjawisko zachodzące w farmakokinetyce leków, polegające na konkurencyjnym wiązaniu się różnych substancji z białkami transportowymi krwi, głównie z albuminami. Leki silnie wiążące się z białkami osocza (>90%) mogą zostać wyparte z tych połączeń przez inne substancje o większym powinowactwie, co prowadzi do wzrostu frakcji wolnej leku w osoczu.

Mechanizm ten jest istotny klinicznie, ponieważ tylko wolna, niezwiązana frakcja leku wykazuje aktywność farmakologiczną i podlega metabolizmowi oraz wydalaniu. Wypieranie z białek osocza może prowadzić do zwiększenia stężenia wolnej frakcji leku w osoczu, co w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym może skutkować wystąpieniem działań niepożądanych lub toksycznych.

Klasycznymi przykładami interakcji opartych na wypieraniu z białek osocza są oddziaływania warfaryny z sulfonamidami, fenytoiny z kwasem walproinowym czy doustnych leków przeciwcukrzycowych z salicylanami. W praktyce klinicznej zjawisko to wymaga monitorowania i potencjalnej modyfikacji dawkowania, szczególnie w przypadku politerapii u pacjentów przyjmujących leki o wysokim stopniu wiązania z białkami osocza.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Xanax SR 0,5 mg

Alprazolam, substancja czynna Xanax SR, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpłynąć na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami o działaniu sedatywnym i depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), takimi jak benzodiazepiny, opioidy, neuroleptyki, leki przeciwdepresyjne oraz przeciwhistaminowe I generacji, które mogą powodować addytywne nasilenie sedacji i ryzyko depresji oddechowej. Alkohol jest bezwzględnie przeciwwskazany ze względu na ryzyko ciężkiej depresji OUN, zaburzeń koordynacji, a nawet zatrzymania oddechu i śpiączki. Interakcje farmakokinetyczne najczęściej dotyczą metabolizmu przez CYP3A4 – inhibitory tego enzymu (np. ketokonazol, erytromycyna, diltiazem) mogą zwiększać stężenie alprazolamu w osoczu nawet o 50-75%, co wymaga redukcji dawki, natomiast induktory (np. ryfampicyna, karbamazepina) obniżają stężenie leku, co może wymagać zwiększenia dawki i monitorowania efektu terapeutycznego.
alprazolam, barbiturany, benzodiazepiny, cymetydyna, CYP3A4, cytochrom P450, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, digoksyna, diltiazem, doustne leki antykoncepcyjne, działanie addytywne, dziurawiec, erytromycyna, fentanyl, fenytoina, flukonazol, hipotensja, hydroksyzyna, induktory enzymatyczne, indynawir, inhibitory CYP3A4, inhibitory proteazy HIV, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klemastyna, kodeina, leki przeciwdepresyjne sedatywne, leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji, morfina, neuroleptyki, oksykodon, opioidy, receptory GABA-ergiczne, ryfampicyna, rytonawir, SNRI, SSRI, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tramadol, werapamil, wolna frakcja leku, wypieranie z białek osocza, zaburzenia oddychania, zolpidem, zopiklon
Leksykon leków
Interakcje leku – Levirox 150 mcg

Lewotyroksyna sodowa, substancja czynna leku Levirox, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mogą wpływać na jej biodostępność, metabolizm oraz działanie kliniczne. Substancje takie jak żywice jonowymienne (cholestyramina, kolestypol), preparaty zawierające glin, żelazo i węglan wapnia znacząco hamują wchłanianie lewotyroksyny, co wymaga zachowania odstępów czasowych od 2 do 5 godzin między podawaniem leków. Inhibitory enzymów wątrobowych (barbiturany, karbamazepina) oraz leki indukujące metabolizm (fenytoina) mogą zwiększać klirens lewotyroksyny, co skutkuje koniecznością monitorowania stężeń hormonów tarczycy i ewentualnej korekty dawki. Ponadto, leki takie jak warfaryna mogą być wypierane z wiązań z białkami osocza przez lewotyroksynę, zwiększając ryzyko krwawień i wymagając regularnej kontroli INR.
amiodaron, antykoncepcja hormonalna, barbiturany, beta-blokery, biodostępność lewotyroksyny, chlorochina, cholestyramina, czynność tarczycy, dikumarol, dysfagia, działanie hipoglikemizujące, działanie przeciwzakrzepowe, estrogeny, etanol, fenytoina, frakcja fT4 i fT3, furosemid, glikokortykosteroidy, hamowanie wchłaniania, hormonalna terapia zastępcza, imatynib, induktory enzymów wątrobowych, indynawir, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor proteazy, interakcje lekowe, karbamazepina, klirens wątrobowy, klofibrat, kolestypol, konwersja T4 do T3, leki hipoglikemizujące, leki przeciwcukrzycowe, lewotyroksyna sodowa, lopinawir, metabolizm węglowodanów, monitorowanie glikemii, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, orlistat, parametry krzepnięcia, pochodne kumaryny, preparaty glinu, preparaty żelaza, proguanil, propylotiouracyl, rytonawir, salicylany, sertralina, sewelamer, środki kontrastowe jodowe, sukralfat, sunitynib, warfaryna, węglan wapnia, wole guzkowe, wypieranie z białek osocza, żywica jonowymienna

wypieranie z białek osocza

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Xanax SR 0,5 mg

Interakcje leku – Levirox 150 mcg