salicylany

Salicylany to grupa związków chemicznych obejmująca pochodne kwasu salicylowego, które posiadają właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Najbardziej znanym przedstawicielem tej grupy jest kwas acetylosalicylowy (aspiryna), który został zsyntetyzowany pod koniec XIX wieku i do dziś pozostaje jednym z najczęściej stosowanych leków na świecie.

Mechanizm działania salicylanów polega głównie na hamowaniu aktywności enzymów cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn i tromboksanów – mediatorów stanu zapalnego i bólu. Poza działaniem przeciwzapalnym, aspiryna w małych dawkach hamuje agregację płytek krwi, co wykorzystuje się w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.

Do najczęstszych działań niepożądanych salicylanów należą dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, w tym krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Mogą one również wywoływać reakcje nadwrażliwości, a w przypadku przedawkowania – zatrucie salicylanami, objawiające się zaburzeniami gospodarki kwasowo-zasadowej, oddychania i funkcji ośrodkowego układu nerwowego.

Salicylany występują również naturalnie w wielu roślinach, gdzie pełnią rolę fitoaleksyn – związków obronnych rośliny. U niektórych osób występuje nadwrażliwość na salicylany, która może manifestować się różnorodnymi objawami, od pokrzywki po astmę aspirynową, będącą częścią triady aspirynowej (astma, polipy nosa, nadwrażliwość na aspirynę).

Powiązane wpisy

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl