dehydrogenaza alkoholowa
Dehydrogenaza alkoholowa (ADH) to kluczowy enzym biorący udział w metabolizmie alkoholu etylowego w organizmie. Katalizuje odwracalną reakcję utleniania alkoholi do aldehydów lub ketonów, z jednoczesną redukcją koenzymu NAD+ do NADH. W przypadku etanolu, ADH przekształca go do aldehydu octowego, który jest związkiem bardziej toksycznym.
W organizmie człowieka występuje kilka izoenzymów dehydrogenazy alkoholowej, kodowanych przez różne geny. Są one głównie zlokalizowane w wątrobie, choć występują również w innych tkankach, jak żołądek czy nerki. Aktywność ADH wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą, co wpływa na indywidualną tolerancję alkoholu. Polimorfizmy genów kodujących ADH mogą prowadzić do różnic w tempie metabolizmu etanolu.
W diagnostyce medycznej oznaczanie aktywności dehydrogenazy alkoholowej może być wykorzystywane przy ocenie funkcji wątroby. Wzrost aktywności enzymu w surowicy może świadczyć o uszkodzeniu hepatocytów, występującym m.in. w alkoholowym uszkodzeniu wątroby, wirusowym zapaleniu wątroby czy zatruciu paracetamolem. ADH stanowi również istotny punkt uchwytu dla niektórych leków, jak disulfiram, stosowany w terapii uzależnienia od alkoholu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Flegafortan 1,6 mg/ml
Bromoheksyna, substancja czynna syropu Flegafortan (1,6 mg/ml), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić podczas terapii. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z lekami przeciwkaszlowymi (kodeina, dekstrometorfan, butamirat) ze względu na ryzyko niebezpiecznego nagromadzenia wydzieliny oskrzelowej wskutek osłabienia odruchu kaszlowego. Należy zachować ostrożność przy łączeniu z lekami cholinolitycznymi (np. atropina), które mogą powodować suchość błon śluzowych i zaburzać mukoliptyczne działanie bromoheksyny. Ponadto, bromoheksyna może nasilać drażniące działanie salicylanów i NLPZ na błonę śluzową przewodu pokarmowego, co wymaga monitorowania objawów dyspeptycznych i rozważenia gastroprotekcji. Korzystną interakcją jest zwiększenie stężenia antybiotyków (oksytetracyklina, erytromycyna, ampicylina, doksycyklina, amoksycylina) w miąższu płucnym, co może poprawić skuteczność leczenia infekcji dróg oddechowych.
alkohol benzylowy, alkohol etylowy, amoksycylina, ampicylina, antybiotyk, atropina, bromoheksyna, butamirat, dehydrogenaza alkoholowa, dekstrometorfan, doksycyklina, dyspepsja, działanie cholinolityczne, działanie sedatywne, erytromycyna, gastroprotekcja, glikol propylenowy, infekcja dróg oddechowych, kodeina, lek cholinolityczny, lek przeciwkaszlowy, metylu parahydroksybenzoesan, miąższ płucny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oksytetracyklina, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, salicylany, sorbitol, wydzielina oskrzelowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Hydroxyzinum Adamed 10 mg
Hydroksyzyna, składnik leku Hydroxyzinum Adamed, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o różnym znaczeniu klinicznym, które wymagają szczególnej uwagi podczas terapii. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania hydroksyzyny z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. przeciwarytmiczne klasy IA i III, niektóre przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, przeciwmalaryczne, antybiotyki jak erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna oraz przeciwgrzybicze jak pentamidyna), ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes. Hydroksyzyna antagonizuje działanie betahistyny i inhibitorów cholinoesterazy, co może obniżać ich skuteczność. Ponadto, należy unikać łączenia z inhibitorami MAO z powodu ryzyka nasilenia działań niepożądanych. Przed testami alergicznymi i prowokacją oskrzeli z metacholiną zaleca się przerwanie hydroksyzyny na minimum 5 dni, aby zapobiec fałszywym wynikom diagnostycznym.
adrenalina, antybiotyk makrolidowy, beta-adrenolityk, betahistyna, bradykardia, cymetydyna, CYP2D6, CYP3A4/5, dehydrogenaza alkoholowa, disulfiram, działanie przeciwcholinergiczne, działanie sedacyjne, fenytoina, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, metronidazol, odstęp QT, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, SSRI, test alergiczny, test prowokacji oskrzeli, tiazydowy lek moczopędny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie oddychania - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Digoxin WZF
Digoxin WZF, zawierający 0,25 mg/ml digoksyny w roztworze do wstrzykiwań, wymaga ścisłego monitorowania stężenia leku w osoczu (optymalny zakres 0,5–1,0 ng/ml, tj. 0,64–1,28 nmol/l), oznaczanego metodami radioimmunologicznymi po co najmniej 6 godzinach od podania dawki. Należy regularnie kontrolować elektrolity (szczególnie potas), czynność nerek (kreatynina) oraz stan tarczycy, gdyż hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia, niedoczynność lub nadczynność tarczycy znacząco wpływają na toksyczność i skuteczność digoksyny. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami przewodzenia serca (np. blokiem przedsionkowo-komorowym), po zawale mięśnia sercowego, z zespołem chorego węzła zatokowego, skrobiawicą serca, zapaleniem mięśnia sercowego oraz u osób z zespołem złego wchłaniania. W przypadku planowanej kardiowersji elektrycznej digoksynę należy odstawić co najmniej 24 godziny wcześniej ze względu na ryzyko groźnych arytmii.
blok przedsionkowo-komorowy, blok zatokowo-przedsionkowy, bradykardia zatokowa, choroba beri-beri, częstoskurcz przedsionkowy, dehydrogenaza alkoholowa, elektrolity w surowicy, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipoksja, hipomagnezemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiowersja prądem stałym, klirens nerkowy, kreatynina w surowicy, martwica kanalików nerkowych, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niewydolność oddechowa, ostra niewydolność nerek, przewlekła zastoinowa niewydolność serca, rytm zatokowy, skrobiawica serca, stężenie digoksyny, toksyczność digoksyny, zaburzenia czynności skurczowej, zaburzenia czynności wątroby, zaciskające zapalenie osierdzia, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Interakcje leku – Budesonide Easyhaler 400 mcg/dawkę
Budezonid, stosowany w dawce 400 μg/dawkę w preparacie Budesonide Easyhaler, jest metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450, co determinuje jego potencjalne interakcje farmakokinetyczne. Inhibitory CYP3A4, takie jak itrakonazol, ketokonazol, rytonawir, nelfinawir, cyklosporyna, etynyloestradiol, kobicystat oraz troleandomycyna, mogą powodować wielokrotny wzrost stężenia budezonidu w osoczu (np. itrakonazol 200 mg/dobę zwiększa stężenie budezonidu wziewnego 1000 μg około 4-krotnie), co zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów. W przypadku krótkotrwałej terapii (1-2 tygodnie) interakcje te mają ograniczone znaczenie kliniczne, natomiast przy długotrwałym stosowaniu konieczne jest unikanie jednoczesnego podawania lub ścisłe monitorowanie pacjenta oraz rozważenie zmniejszenia dawki budezonidu. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu kobicystatu ze względu na wysokie ryzyko działań niepożądanych.
azolowy lek przeciwgrzybiczny, budezonid wziewny, dehydrogenaza alkoholowa, długotrwała terapia, doustny środek antykoncepcyjny, estrogen, glikokortykosteroid, hamowanie CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitory CYP3A4, inhibitory proteazy HIV, interakcja budezonidu z alkoholem, izoenzym CYP3A4, kobicystat, krótkotrwałe leczenie, leki przeciwgrzybicze, niedoczynność przysadki, test stymulacji ACTH, tłumienie czynności nadnerczy, wzmacniacz farmakokinetyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Robitussin Expectorans 100 mg/5 ml
Produkt leczniczy Robitussin Expectorans, zawierający gwajafenezynę w dawce 100 mg/5 ml, nie posiada udokumentowanych interakcji z innymi lekami według oficjalnej charakterystyki produktu. Niemniej jednak, ze względu na potencjalny wpływ gwajafenezyny na wchłanianie leków doustnych oraz obecność substancji pomocniczych takich jak etanol (114 mg/5 ml), sorbitol (1047 mg/5 ml), maltitol (242 mg/5 ml), glikol propylenowy (7,9 mg/5 ml) i sód (11,1 mg/5 ml), zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi preparatami. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu oraz leków o podobnym działaniu, mimo braku formalnych danych potwierdzających takie interakcje.
charakterystyka produktu leczniczego, dehydrogenaza alkoholowa, dieta niskosodowa, dysfagia, działanie depresyjne na OUN, działanie wykrztuśne, efekt przeczyszczający, etanol, glikol propylenowy, gwajafenezyna, interakcja lekowa, leki działające depresyjnie, maltitol, nietolerancja fruktozy, ośrodkowy układ nerwowy, pH przewodu pokarmowego, Robitussin Expectorans, sorbitol - Leksykon leków
Interakcje leku – Ambroxol Aflofarm 15 mg/5 ml
Ambroksol, jako substancja czynna produktu Ambroxol Aflofarm, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie ambroksolu z lekami przeciwkaszlowymi (np. kodeina, dekstrometorfan) ze względu na ryzyko zalegania rozrzedzonej wydzieliny w drogach oddechowych, co może pogorszyć stan pacjenta. Ambroksol wykazuje korzystną interakcję farmakokinetyczną z antybiotykami takimi jak amoksycylina, erytromycyna, ampicylina, doksycyklina oraz cefuroksym, zwiększając ich przenikanie do tkanki płucnej i wzmacniając efekt terapeutyczny. W przypadku teofiliny obserwuje się wzajemne nasilanie działania, co wymaga monitorowania pacjenta i ewentualnej korekty dawkowania. Produkt zawiera śladowe ilości etanolu (0,02 μg), sorbitolu (2500 mg/5 ml), glikolu propylenowego (152 mg/5 ml) oraz glicerolu, co może mieć znaczenie u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nietolerancją fruktozy.
ambroksol, ambroksol chlorowodorek, amoksycyklina, ampicylina, antybiotyk, cefuroksym, dehydrogenaza alkoholowa, dekstrometorfan, doksycyklina, drogi oddechowe, działanie bronchodylatacyjne, działanie mukolityczne, erytromycyna, glikol propylenowy, infekcja dróg oddechowych, interakcja farmakokinetyczna, kodeina, lek przeciwkaszlowy, nietolerancja fruktozy, niewydolność wątroby, odruch kaszlowy, przenikanie antybiotyków do tkanki płucnej, sorbitol, teofilina, zaleganie wydzieliny - Leksykon leków
Interakcje leku – Sidarso 8 mg
Sylodosyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, dehydrogenazę alkoholową oraz UGT2B7, a także jest substratem glikoproteiny P, co czyni ją podatną na istotne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg), itrakonazol, rytonawir i cyklosporyna, powodują znaczące zwiększenie maksymalnego stężenia sylodosyny (Cmax wzrost 3,7-krotny) oraz ekspozycji ogólnoustrojowej (AUC wzrost 3,1-krotny), co wyklucza ich jednoczesne stosowanie. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, np. diltiazem, zwiększają AUC sylodosyny o około 30% bez wpływu na Cmax i okres półtrwania, co nie wymaga modyfikacji dawkowania. Równoczesne stosowanie sylodosyny z innymi antagonistami receptorów α-adrenergicznych jest niewskazane ze względu na brak danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo oraz ryzyko nasilenia działań hipotensyjnych. W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnych interakcji farmakokinetycznych z digoksyną, substratem glikoproteiny P, co eliminuje konieczność zmiany dawki tego leku.
alfa-adrenolityk, alfuzosyna, antagonista receptora α-adrenergicznego, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, cyklosporyna, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, diltiazem, doksazosyna, działanie hipotensyjne, fenytoina, glikoproteina p, hipotensja ortostatyczna, induktor CYP3A4, inhibitor ACE, inhibitor CYP3A4, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, inhibitor PDE-5, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, niedociśnienie ortostatyczne, ryfampicyna, rytonawir, syldenafil, sylodosyna, tadalafil, tamsulosyna, UGT2B7, układ renina-angiotensyna - Leksykon substancji czynnych
Octany – Interakcje
Preparaty do żywienia pozajelitowego zawierające octany, takie jak Olimel N9E, wykazują liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne podawanie tych preparatów z krwią przez tę samą linię infuzyjną ze względu na ryzyko pseudoaglutynacji i powikłań mikrokrążeniowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z ceftriaksonem, gdzie podanie jednoczesne z roztworami zawierającymi wapń może prowadzić do wytrącenia osadów soli wapniowej ceftriaksonu, co niesie ryzyko zatorów i niedrożności cewnika. W przypadku konieczności sekwencyjnego podania obu preparatów, wymagana jest dokładna płukanka linii infuzyjnej. Preparaty te zawierają również witaminę K, co może wpływać na działanie pochodnych kumaryny, dlatego zaleca się monitorowanie INR. Ze względu na obecność potasu, stosowanie octanów u pacjentów przyjmujących diuretyki oszczędzające potas, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz leki immunosupresyjne wymaga ścisłego monitorowania stężenia potasu w surowicy, aby zapobiec hiperkaliemii.
antagonista receptora angiotensyny II, antagonista witaminy K, badanie laboratoryjne, bilirubina, ceftriakson, cyklosporyna, dehydrogenaza aldehydowa, dehydrogenaza alkoholowa, dehydrogenaza mleczanowa, diuretyk oszczędzający potas, emulsja lipidowa, gospodarka kwasowo-zasadowa, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, jon wapniowy, klirens triglicerydów, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, lipaza lipoproteinowa, lipoliza osoczowa, octan, parametr koagulologiczny, pochodna kumaryny, pseudoaglutynacja, saturacja tlenem, sól wapniowa ceftriaksonu, takrolimus, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zatrucie alkoholowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Entus Max 30 mg/5 ml
Ambroksol chlorowodorek, substancja czynna leku Entus Max, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii skojarzonej. Ambroksol zwiększa przenikanie do tkanki płucnej antybiotyków takich jak amoksycyklina, erytromycyna, ampicylina, doksycyklina oraz cefuroksym, co prowadzi do nasilenia ich działania przeciwbakteryjnego (poziom istotności: wysoki). Jednoczesne stosowanie z teofiliną może nasilać efekt mukolityczny ambroksolu (poziom istotności: średni), natomiast kojarzenie z lekami przeciwkaszlowymi jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko zalegania wydzieliny w drogach oddechowych (poziom istotności: wysoki). Ponadto, obecność alkoholu etylowego w preparacie (1,68 mg/5 ml) wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką lub uzależnionych od alkoholu, gdyż alkohol może nasilać działania niepożądane i wpływać na metabolizm ambroksolu (poziom istotności: średni).
ambroksol chlorowodorek, amoksycyklina, ampicylina, biodostępność ambroksolu, cefuroksym, dehydrogenaza alkoholowa, doksycyklina, działanie mukolityczne, działanie przeczyszczające, efekt mukolityczny, erytromycyna, farmaceuta kliniczny, glikol propylenowy, interakcja lekowa, kwas benzoesowy, lek przeciwkaszlowy, odruch kaszlowy, przenikanie antybiotyków, sorbitol, substancja mukolityczna, teofilina, zaleganie wydzieliny, żółtaczka noworodkowa - Leksykon leków
Interakcje leku – HeliPico 27,78 mg/5 ml
Preparat HeliPico w formie syropu zawiera wyciąg suchy z liści bluszczu (Hedera helix L.) w dawce 27,78 mg/5 ml i nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji farmakodynamicznych ani farmakokinetycznych z innymi lekami. Produkt zawiera śladowe ilości etanolu (0,7 mg/5 ml), co nie powinno powodować znaczących efektów farmakologicznych, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z chorobami wątroby lub uzależnionych od alkoholu. Substancje pomocnicze takie jak sorbitol (3024 mg/5 ml), glikol propylenowy (150,6 mg/5 ml) oraz makrogologlicerolu hydroksystearynian (25 mg/5 ml) mogą teoretycznie wpływać na biodostępność i metabolizm niektórych leków, choć nie odnotowano takich interakcji klinicznych.
biodostępność leku, bluszcz pospolity, choroba wątroby, dehydrogenaza alkoholowa, etanol, glikol propylenowy, indeks terapeutyczny, interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, makrogologlicerolu hydroksystearynian, sorbitol, substancja pomocnicza, terapia skojarzona, uzależnienie od alkoholu, wyciąg z bluszczu pospolitego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ornispar
Produkt leczniczy Ornispar (6 g/10 g, granulat do sporządzania roztworu doustnego) zawiera substancje pomocnicze, takie jak sorbitol (720 mg/saszetka), izomalt (2140,50 mg/saszetka) oraz glikol propylenowy (1% preparatu), które wymagają szczególnej uwagi podczas terapii. Sorbitol i izomalt, będące pochodnymi cukrów, stanowią przeciwwskazanie u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją fruktozy ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Sorbitol może również wpływać na biodostępność innych doustnie podawanych leków, co może modyfikować ich skuteczność terapeutyczną. Dodatkowo, glikol propylenowy wykazuje potencjalne interakcje z substratami dehydrogenazy alkoholowej, takimi jak etanol, co szczególnie u noworodków może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vitaminum A Medana
Preparat Vitaminum A Medana w postaci płynu doustnego zawiera retynolu palmitynian w stężeniu 50 000 IU/ml, gdzie każda kropla dostarcza około 1 670 IU witaminy A. Stosowanie dużych dawek jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym, chorobami nerek, wątroby, chorobą alkoholową, jaskrą oraz miastenią ze względu na ryzyko nasilenia objawów lub zaburzeń metabolizmu witaminy A. W okresie ciąży i laktacji dawka nie powinna przekraczać 6 000 IU/dobę z uwagi na potencjalne działanie teratogenne. Należy również unikać kumulacji witaminy A z innymi suplementami, aby zapobiec przedawkowaniu.
Preparat zawiera substancje pomocnicze, które mogą wywoływać działania niepożądane: 320 mg makrogologlicerolu rycynooleinianu/ml (może powodować niestrawność i biegunkę), 150 mg sacharozy/ml (przeciwwskazany u pacjentów z nietolerancją fruktozy i innymi zaburzeniami wchłaniania cukrów), 5 mg sodu benzoesanu/ml (zwiększa ryzyko żółtaczki u noworodków do 4 tygodnia życia), 6 mg glikolu propylenowego/ml (może powodować ciężkie działania niepożądane u noworodków przy jednoczesnym podawaniu z innymi substratami dehydrogenazy alkoholowej) oraz 6 mg etanolu/ml (ilość niepowodująca istotnych skutków, ale wymaga uwagi u pacjentów z chorobą alkoholową). Preparat jest „wolny od sodu” (<23 mg Na/ml), co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej.
choroba alkoholowa, choroba nerek, choroba wątroby, dehydrogenaza alkoholowa, dieta niskosodowa, dolegliwości przewodu pokarmowego, działanie teratogenne, jaskra, makrogologlicerolu rycynooleinian, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, przedawkowanie witaminy A, retynolu palmitynian, Vitaminum A, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka, żółtaczka noworodkowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Glenmark
Darunavir Glenmark, stosowany w terapii przeciwretrowirusowej zakażenia HIV, wymaga podawania doustnego w połączeniu z rytonawirem jako wzmacniaczem farmakokinetycznym oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z mutacjami oporności na darunawir, wiremią ≥100 000 kopii/ml lub liczbą CD4+ <100 x 10⁶/l, a także u dzieci poniżej 3 lat lub o masie ciała <15 kg. W trakcie terapii należy monitorować odpowiedź wirologiczną i wykonywać badania oporności w przypadku jej utraty. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z przewlekłym zapaleniem typu B lub C, konieczne jest częstsze monitorowanie AspAT/AlAT, a w przypadku ciężkich zaburzeń wątroby darunavir jest przeciwwskazany. U osób starszych (≥65 lat) zaleca się ostrożność ze względu na możliwe współistniejące choroby i zmniejszoną funkcję wątroby. Nie wymaga się zmiany dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, a leki są słabo usuwane podczas dializy.
alergia na sulfonamidy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, badanie oporności, brak laktazy, choroba Gravesa-Basedowa, ciężka reakcja skórna, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, dehydrogenaza alkoholowa, głęboka immunosupresja, glikoproteina p, hemofilia, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy, komórki CD4, kwaśna α1-glikoproteina, lek przeciwretrowirusowy, marskość wątroby, martwica kości, mutacja oporności na darunawir, nietolerancja galaktozy, odpowiedź wirologiczna, ostra uogólniona osutka krostkowa, Pneumocystis jirovecii, półpasiec, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, reaktywacja wirusa opryszczki, supresja wirusa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wiremia HIV-1 RNA, wzmacniacz farmakokinetyczny, zaburzenie gospodarki tłuszczowej, zakażenie HIV, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złożona terapia przeciwretrowirusowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Davoster 0,5 mg
Dutasteryd, metabolizowany głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP3A5, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami tych enzymów. Silne inhibitory CYP3A4 (np. rytonawir, indynawir, ketokonazol, itrakonazol, nefazodon) mogą znacząco zwiększać stężenie dutasterydu w surowicy, co wymaga rozważenia zmniejszenia częstości podawania leku w przypadku działań niepożądanych. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 i P-glikoproteiny, takie jak werapamil i diltiazem, podnoszą stężenie dutasterydu o 1,6-1,8 raza. Wydłużenie okresu półtrwania dutasterydu może przekroczyć 6 miesięcy, co wpływa na czas osiągnięcia stanu stacjonarnego. Nie stwierdzono istotnych interakcji z lekami wiążącymi kwasy żółciowe (np. cholestyraminą) ani wpływu dutasterydu na metabolizm innych leków metabolizowanych przez CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4. Ponadto, dutasteryd nie wpływa na farmakokinetykę tamsulozyny i terazosyny, co umożliwia bezpieczne łączenie terapii u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego.
5α-reduktaza, antagonista receptorów α-adrenergicznych, cholestyramina, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, CYP3A5, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, diltiazem, dutasteryd, glikol propylenowy, indynawir, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, łagodny rozrost gruczołu krokowego, nefazodon, P-glikoproteina, rak gruczołu krokowego, rytonawir, swoisty antygen sterczowy, tamsulozyna, terazosyna, warfaryna, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Xifaxan 400 mg 400 mg
Ryfaksymina, antybiotyk z grupy ryfamycyn stosowany w dawce 400 mg w formie tabletek powlekanych, charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem ogólnoustrojowym i działaniem miejscowym w przewodzie pokarmowym. Badania in vitro wykazały, że ryfaksymina nie hamuje głównych enzymów cytochromu P450 (CYP1A2, 2A6, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1, 3A4), jest słabym induktorem CYP3A4, a jej metabolizm odbywa się częściowo przez CYP3A4. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby możliwe jest obniżenie ekspozycji na substraty CYP3A4 (np. warfaryna, leki przeciwpadaczkowe, przeciwarytmiczne). Ryfaksymina jest umiarkowanym substratem glikoproteiny P (P-gp), a jednoczesne podanie z silnym inhibitorem P-gp, cyklosporyną (600 mg), powoduje znaczący wzrost stężenia Cmax (83-krotny) i AUC (124-krotny) ryfaksyminy, co wymaga monitorowania potencjalnych działań niepożądanych. Interakcje na poziomie transporterów (MRP2, MRP4, BCRP, BSEP) są mało prawdopodobne. W przypadku stosowania węgla aktywowanego zaleca się zachowanie co najmniej 2-godzinnego odstępu przed podaniem ryfaksyminy.
antykoagulant, białko transportowe, cyklosporyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, glikoproteina p, inhibitor glikoproteiny p, INR, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpadaczkowy, mikroflora jelitowa, ryfaksymina, ryfamycyna, substrat CYP3A4, warfaryna, węgiel aktywowany, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie bakteryjne - Leksykon leków
Interakcje leku – Ritonavir Aurovitas 100 mg
Rytonawir (Ritonavir Aurovitas) wykazuje silne hamowanie izoenzymów cytochromu P450, głównie CYP3A4 oraz CYP2D6, co prowadzi do istotnych klinicznie zmian stężeń leków metabolizowanych przez te enzymy. Dodatkowo rytonawir hamuje glikoproteinę P oraz indukuje enzymy sprzęgające z kwasem glukuronowym i izoenzymy CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C19, co może skutkować zmniejszeniem stężeń niektórych leków. W praktyce klinicznej obserwuje się m.in. 64% wzrost AUC amprenawiru i 5-krotny wzrost Cmin przy jednoczesnym stosowaniu amprenawiru 600 mg 2x/dobę z rytonawirem 100 mg 2x/dobę. Interakcje z lekami takimi jak alprazolam, digoksyna czy feksofenadyna wymagają monitorowania stężeń i dostosowania dawek, zwłaszcza że efekt hamowania CYP3A4 i glikoproteiny P może ulegać osłabieniu w czasie. Rytonawir jest także podatny na indukcję metabolizmu przez leki takie jak delawirdyna, efawirenz, fenytoina, ryfampicyna oraz preparaty z dziurawca zwyczajnego, co może znacząco obniżać jego stężenie w surowicy i wymagać modyfikacji terapii.
alprazolam, amprenawir, benzodiazepina, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C8, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, delawirdyna, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, feksofenadyna, fenytoina, glikoproteina p, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP3A4, hepatotoksyczność, Hypericum perforatum, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym, kwas glukuronowy, lek przeciwretrowirusowy, ryfampicyna, rytonawir, terapia HIV, toksyczność alkoholu, zawroty głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Dasatinib Krka 140 mg
Dazatynib jest substratem enzymu CYP3A4, co determinuje jego liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna, klarytromycyna, rytonawir, telitromycyna oraz sok grejpfrutowy, znacząco zwiększają ekspozycję na dazatynib, co podnosi ryzyko działań niepożądanych i dlatego ich jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Z kolei silne induktory CYP3A4, w tym ryfampicyna (600 mg/dobę), fenytoina, karbamazepina, fenobarbital oraz ziele dziurawca, mogą obniżyć AUC dazatynibu nawet o 82%, co może skutkować utratą skuteczności terapeutycznej. Słaby induktor, deksametazon, zmniejsza AUC dazatynibu o około 25%, co jest klinicznie akceptowalne. Ponadto, dazatynib wykazuje wysokie (96%) wiązanie z białkami osocza, co może wpływać na farmakokinetykę innych leków silnie wiążących się z białkami. Rozpuszczalność dazatynibu jest pH-zależna, a stosowanie antagonistów receptora H2 (famotydyna) i inhibitorów pompy protonowej (omeprazol 40 mg) obniża jego ekspozycję odpowiednio o 61% i 43% (AUC), co wymaga rozważenia alternatywnych leków zobojętniających sok żołądkowy lub odpowiedniego odstępu czasowego podawania (min. 2 godziny). Leki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu/magnezu zmniejszają AUC dazatynibu o 55% i Cmax o 58% przy jednoczesnym podaniu, ale nie wpływają istotnie na farmakokinetykę, gdy są podawane z co najmniej 2-godzinnym odstępem.
alkaloid sporyszu, antagonista receptora H2, antybiotyk makrolidowy, biodostępność leku, dazatynib, dehydrogenaza alkoholowa, działanie niepożądane, dziurawiec, farmakokinetyka i farmakodynamika, glikokortykosteroid, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, kwasowość żołądka, lek prokinetyczny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwirusowy, lek zobojętniający sok żołądkowy, rozpuszczalność leku, sedacja, silny inhibitor CYP3A4, substrat CYP3A4, wąski indeks terapeutyczny, wiązanie z białkami osocza, wodorotlenek glinu - Leksykon leków
Interakcje leku – Pantoprazole Reig Jofre 40 mg
Pantoprazol REIG JOFRE w dawce 40 mg, podawany dożylnie, jako inhibitor pompy protonowej wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez podwyższenie pH żołądkowego oraz metabolizm przez enzymy cytochromu P-450 (głównie CYP2C19 i CYP3A4). Istotne klinicznie jest zmniejszenie biodostępności leków o pH-zależnym wchłanianiu, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), erlotynib oraz leki przeciwretrowirusowe (zwłaszcza atazanawir), co może prowadzić do obniżenia ich skuteczności terapeutycznej. Jednoczesne stosowanie pantoprazolu z atazanawirem jest przeciwwskazane. Ponadto, u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (fenprokumon, warfaryna) zaleca się monitorowanie INR podczas rozpoczynania, zakończenia lub nieregularnego stosowania pantoprazolu ze względu na ryzyko zmian wartości protrombinowego wskaźnika znormalizowanego.
amoksycylina, antybiotyk, atazanawir, azole przeciwgrzybicze, choroba wątroby, choroba wrzodowa, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dehydrogenaza alkoholowa, diazepam, digoksyna, diklofenak, doustny środek antykoncepcyjny, eradykacja Helicobacter pylori, erlotynib, etynyloestriadol, fenprokumon, glibenklamid, glikoproteina p, inhibitor pompy protonowej, INR, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lewonorgestrel, metoprolol, metronidazol, naproksen, nifedypina, pH żołądkowe, piroksykam, pochodna kumaryny, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, środek zobojętniający kwas żołądkowy, teofilina, warfaryna, zakażenie HIV, zapalenie błony śluzowej żołądka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Aurovitas
Darunavir Aurovitas w dawce 600 mg, podawany doustnie w skojarzeniu z rytonawirem jako wzmacniaczem farmakokinetycznym oraz innymi lekami przeciwretrowirusowymi, wymaga ścisłego monitorowania odpowiedzi wirologicznej i badań oporności w przypadku utraty skuteczności terapii. Nie zaleca się stosowania schematu dawkowania raz na dobę u pacjentów z mutacjami oporności DRV-RAM, wiremią HIV-1 RNA ≥ 100 000 kopii/ml lub liczbą CD4+ < 100 × 10⁶/L. Lek jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 3 lat lub o masie ciała < 15 kg oraz u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. U kobiet w ciąży darunavir z rytonawirem stosuje się tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko. W populacji osób starszych (≥ 65 lat) zaleca się ostrożność ze względu na częstsze współistniejące schorzenia i polipragmazję.
AspAT AlAT, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, darunawir, dehydrogenaza alkoholowa, eozynofilia, glikoproteina p, hemofilia, immunosupresja, inhibitor CYP3A, kobicystat, komórki CD4, kwaśna glikoproteina α1, lek przeciwretrowirusowy, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, ostra uogólniona osutka krostkowa, Pneumocystis jirovecii, polipragmazja, półpasiec, raltegrawir, reaktywacja immunologiczna, reaktywacja wirusa opryszczki, rytonawir, terapia przeciwretrowirusowa, wiremia HIV-1 RNA, wylew śródskórny, zakażenie prątkami, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lorazepam TZF
Lorazepam TZF w postaci roztworu do wstrzykiwań (2 mg/mL i 4 mg/mL) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu z opioidami, co może prowadzić do sedacji, depresji oddechowej, śpiączki, a nawet zgonu. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki i jak najkrótszego czasu terapii, z monitorowaniem objawów depresji oddechowej i sedacji. Dotętnicze podanie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka skurczu tętnic i zgorzeli. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z miastenią, ataksją, ostrym zatruciem alkoholem lub lekami działającymi hamująco na OUN, zespołem bezdechu sennego, ciężką niewydolnością oddechową, a także u osób w podeszłym wieku, z zaburzeniami układu krążenia, nerek i wątroby oraz u pacjentów z ryzykiem uzależnienia. Długotrwałe stosowanie (powyżej 2-4 tygodni) nie jest zalecane ze względu na wysokie ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego, nawet przy dawkach terapeutycznych.
ataksja rdzeniowo-móżdżkowa, benzodiazepiny, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, dehydrogenaza alkoholowa, depresja endogenna, depresja oddechowa, disulfiram, długotrwałe stosowanie benzodiazepin, glikol propylenowy, jaskra z zamkniętym kątem, leczenie doraźne, lorazepam, makrogol 400, martwica kanalików nerkowych, metronidazol, miastenia, morfologia krwi, niewydolność nerek, obniżony nastrój, obrzęk naczynioruchowy, obturacyjna choroba płuc, osłabienie mięśniowe, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, sedacja, stan padaczkowy, zaburzenia czynności wątroby, zespół bezdechu sennego, zespół Lennoxa-Gastauta