kwas mlekowy
Kwas mlekowy (kwas 2-hydroksypropionowy, acidum lacticum) to organiczny związek chemiczny będący produktem beztlenowej glikolizy. W organizmie ludzkim powstaje głównie w mięśniach szkieletowych podczas intensywnego wysiłku fizycznego, gdy zapotrzebowanie na tlen przekracza jego dostawę.
W diagnostyce medycznej poziom kwasu mlekowego we krwi (laktemia) stanowi ważny marker metaboliczny. Podwyższone stężenie (powyżej 2 mmol/l) może wskazywać na kwasicę mleczanową – poważne zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej. Stan ten występuje w przebiegu niedotlenienia tkanek, wstrząsu, ciężkich infekcji, niewydolności wątroby, zatruć, niektórych chorób metabolicznych oraz jako skutek uboczny stosowania niektórych leków.
W praktyce klinicznej pomiar stężenia kwasu mlekowego jest wykorzystywany w intensywnej terapii do oceny perfuzji tkankowej, monitorowania stanu pacjentów w stanie krytycznym oraz jako czynnik prognostyczny w sepsie. Istotne znaczenie ma również w medycynie sportowej przy ocenie wydolności organizmu i efektywności treningu.
Kwas mlekowy znajduje także zastosowanie w dermatologii jako składnik preparatów złuszczających (peelingów chemicznych) w stężeniach 5-70%, wykazując działanie keratolityczne, nawilżające i stymulujące odnowę naskórka.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Lactobacillus plantarum – Właściwości farmakodynamiczne
Lactobacillus plantarum to Gram-dodatnia pałeczka kwasu mlekowego, stanowiąca około 96% naturalnej mikroflory pochwy u zdrowych kobiet. Bakteria ta odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy mikrobiologicznej pochwy poprzez przemianę glikogenu nabłonka w kwas mlekowy, co obniża pH pochwy do 3,8–4,4, tworząc środowisko niekorzystne dla patogenów. L. plantarum wykazuje działanie antagonistyczne wobec patogenów układu moczowo-płciowego, takich jak Gardnerella vaginalis, Prevotella bivia, Streptococcus agalactiae, Candida albicans oraz uropatogenny szczep Escherichia coli. Mechanizmy ochronne obejmują produkcję kwasów organicznych (mlekowego i octowego), nadtlenku wodoru (H₂O₂), zdolność do adherencji do nabłonka pochwy oraz konkurencję o składniki odżywcze, co zapobiega kolonizacji przez drobnoustroje chorobotwórcze.
adherencja do nabłonka, ampicylina, antybiotykoterapia, bakterie kwasu mlekowego, bakteryjna waginoza, Candida albicans, chemioterapia, chloramfenikol, działanie antagonistyczne, ekosystem pochwy, Escherichia coli, flora bakteryjna pochwy, Gardnerella vaginalis, gentamycyna, grzybica pochwy, inVag, klindamycyna, kolonizacja przez patogeny, kwas mlekowy, kwas nalidyksowy, kwas organiczny, Lactobacillus plantarum 57B, Lactobacillus plantarum P 17630, mechanizm obronny, metronidazol, mikroflora pochwy, nadtlenek wodoru, nonoksynol-9, norfloksacyna, pałeczka kwasu mlekowego, penicylina, pH pochwy, Prevotella bivia, Protrivagin, radioterapia, Streptococcus agalactiae, sulfametoksazol, szczep uropatogenny, tetracyklina, tlenowe zapalenie pochwy, zakażenie układu moczowo-płciowego, zmiany hormonalne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – inVag nie mniej niż 109 CFU bakterii kwasu mlekowego: 25% Lactobacillus fermentum 57A, 25% Lactobacillus plantarum 57B, 50% Lactobacillus gasseri 57C
Lactobacillus stanowi około 96% mikroflory pochwy, odgrywając kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy mikrobiologicznej układu moczowo-płciowego kobiety. Zaburzenia tej równowagi, wywołane m.in. antybiotykoterapią, chemioterapią, radioterapią, zmianami hormonalnymi czy stresem, mogą prowadzić do infekcji takich jak bakteryjna waginoza, tlenowe zapalenie pochwy, grzybica czy zakażenia bakteriami przewodu pokarmowego. Produkt leczniczy inVag zawiera liofilizowane szczepy Lactobacillus fermentum 57A (25%), Lactobacillus plantarum 57B (25%) oraz Lactobacillus gasseri 57C (50%) w dawce co najmniej 10⁹ CFU na kapsułkę, wspomagając przywrócenie i utrzymanie prawidłowej mikroflory pochwy oraz zapobiegając rozwojowi patogenów. Badania kliniczne potwierdziły zdolność kolonizacji nabłonka pochwy oraz bezpieczeństwo stosowania inVag.
ampicylina, antybiotykoterapia, bakterie kwasu mlekowego, bakteryjna waginoza, Candida albicans, chemioterapia, chloramfenikol, Escherichia coli, fluorochinolon, Gardnerella vaginalis, gentamycyna, grzybica pochwy, klindamycyna, kwas mlekowy, kwas nalidyksowy, Lactobacillus, Lactobacillus fermentum, lactobacillus gasseri, Lactobacillus plantarum, metronidazol, nadtlenek wodoru, nonoksynol-9, norfloksacyna, paciorkowiec grupy B, penicylina, Prevotella bivia, radioterapia, Streptococcus agalactiae, sulfametoksazol, tetracyklina, tlenowe zapalenie pochwy, zakażenie układu moczowego - Leksykon substancji czynnych
Chlorochinaldol – Interakcje
Chlorochinaldol wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza przy miejscowym stosowaniu. Niezgodność z czwartorzędowymi zasadami amoniowymi zwiększa ryzyko reakcji uczuleniowych, co jest szczególnie ważne w przypadku preparatów takich jak Chlorchinaldin (30 mg/g) i Chlorchinaldin H (30 mg + 10 mg/g). Ponadto, związki metali i preparaty zawierające jod osłabiają działanie chlorochinaldolu, prowadząc do zmniejszenia skuteczności terapii. W przypadku Chlorchinaldin H, zawierającego dodatkowo octan hydrokortyzonu, istnieje przeciwwskazanie do wykonywania szczepień podczas terapii ze względu na immunosupresyjne działanie kortykosteroidów.
alkoholizm, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, Chlorchinaldin H, chlorochinaldol, cyklosporyna, czwartorzędowa zasada amoniowa, disulfiram, fluorouracyl, heksokinaza glukozowa, interakcja systemowa, interakcja z alkoholem, kortykosteroid, kwas mlekowy, lit farmakologia, maść Chlorchinaldin, metronidazol, octan hydrokortyzonu, podanie dopochwowe, preparat zawierający jod, reakcja disulfiramowa, reakcja psychotyczna, reakcja uczuleniowa, stan splątania, tabletka dopochwowa, trójgliceryd, warfaryna, właściwość przeciwbakteryjna, właściwość przeciwgrzybicza - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g
Maść na odciski zawiera 400 mg kwasu salicylowego oraz 100 mg kwasu (S)-mlekowego na 1 g preparatu i wykazuje działanie keratolityczne stosowane miejscowo w leczeniu odcisków. Ze względu na potencjalne działanie ogólnoustrojowe kwasu salicylowego przy aplikacji na dużą powierzchnię skóry lub długotrwałym stosowaniu, preparat wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Brak jest odpowiednich badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u tych grup, dlatego zaleca się ograniczenie powierzchni aplikacji do minimum, stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, unikanie długotrwałej terapii oraz nieaplikowanie na uszkodzoną skórę. W okresie laktacji dodatkowo należy unikać aplikacji na okolice piersi, dokładnie myć ręce po użyciu oraz monitorować dziecko pod kątem działań niepożądanych.
bezpieczeństwo leku, dane kliniczne, długotrwała terapia, działanie keratolityczne, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laktacja, mechaniczne usuwanie odcisków, metody niefarmakologiczne, odcisk, przenikanie leku, ryzyko ogólnoustrojowe, stosunek korzyści do ryzyka, uszkodzenie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Xuvelex XR 750 mg
Lek Xuvelex XR, zawierający chlorowodorek metforminy w dawkach 500 mg, 750 mg lub 1000 mg, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują ostre stany kwasicy metabolicznej, takie jak kwasica mleczanowa, cukrzycowa kwasica ketonowa oraz cukrzycowy stan przedśpiączkowy. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (GFR < 30 mL/min) ze względu na ryzyko kumulacji metforminy i rozwoju kwasicy mleczanowej. Przeciwwskazania dotyczą także ostrych stanów mogących zaburzać czynność nerek, takich jak odwodnienie, ciężkie zakażenia i wstrząs, a także chorób prowadzących do niedotlenienia tkanek, w tym niewyrównanej niewydolności serca, niewydolności oddechowej, niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego oraz wstrząsie. Lek jest również przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością wątroby oraz w przypadku ostrego zatrucia alkoholem i alkoholizmu, ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej i hipoglikemii.
alkoholizm, chlorowodorek metforminy, ciała ketonowe, ciężka niewydolność nerek, cukrzycowa kwasica ketonowa, cukrzycowy stan przedśpiączkowy, hipoglikemia, hipoksemia, hipoperfuzja nerek, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, nefropatia kontrastowa, niedobór insuliny, niedotlenienie tkanek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, niewyrównana niewydolność serca, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, ostre zatrucie alkoholem, sepsa, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Metformin Galena 850 mg
Przedawkowanie metforminy chlorowodorku, nawet w dawce do 85 g, nie wywołuje hipoglikemii, co odróżnia ją od innych leków przeciwcukrzycowych. Głównym zagrożeniem jest rozwój kwasicy mleczanowej – stanu zagrażającego życiu, charakteryzującego się zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej i nagromadzeniem kwasu mlekowego. Kwasica ta może pojawić się zarówno po znacznej dawce metforminy, jak i w obecności współistniejących czynników ryzyka, co podkreśla konieczność indywidualnej oceny pacjenta. Objawy przedawkowania obejmują zwiększone stężenie mleczanów we krwi, które wymaga szybkiej interwencji medycznej.
- Leksykon substancji czynnych
Kwas mlekowy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających kwas mlekowy (acidum lacticum) wykazuje, że miejscowe preparaty dermatologiczne, takie jak ABE (89 mg + 89 mg)/g, Brodacid (50,4 mg + 100 mg)/g, Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g oraz Acerin (195 mg + 98 mg)/g, nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Preparaty te, stosowane zgodnie z zaleceniami, charakteryzują się minimalnym wchłanianiem systemowym, co eliminuje ryzyko zaburzeń funkcji poznawczych, koordynacji ruchowej i refleksu. W przypadku roztworu do dezynfekcji sensiva (0,3 g kwasu mlekowego/100 g wraz z 45 g propanolu i 28 g alkoholu izopropylowego/100 g) brak jest danych dotyczących wpływu na zdolności psychomotoryczne, jednak ze względu na miejscowe zastosowanie i niskie wchłanianie systemowe ryzyko jest teoretycznie minimalne.
absorpcja systemowa, charakterystyka produktu leczniczego, dezynfekcja skóry, funkcja poznawcza, funkcja poznawcza i motoryczna, hemodializa, hemofiltracja, koordynacja ruchowa, kwas mlekowy, kwas salicylowy, maść, niewydolność nerek, płyn na skórę, preparat miejscowy, procedura dializacyjna, produkt dermatologiczny, produkt leczniczy, roztwór do hemodializy, wchłanianie systemowe, zaburzenie funkcji skóry, zdolność psychomotoryczna - Leksykon chorób i schorzeń
Błoniaste zapalenie jelita grubego – Leczenie
Terapia błoniastego zapalenia jelita grubego (PMC) opiera się na szybkim odstawieniu antybiotyku wywołującego zakażenie Clostridioides difficile oraz wdrożeniu celowanej antybiotykoterapii. W łagodnych i umiarkowanych przypadkach stosuje się fidaksomycynę 200 mg doustnie 2 razy dziennie przez 10 dni lub wankomycynę 125 mg 4 razy dziennie przez 10 dni. W ciężkich przypadkach zalecana jest wankomycyna w dawce 125-500 mg 4 razy dziennie przez 10-14 dni, a w ciężkich powikłanych przebiegach terapię skojarzoną: wankomycynę doustnie lub przez sondę nosowo-żołądkową 500 mg co 6 godzin oraz metronidazol dożylnie 500 mg co 8 godzin, z możliwością dodania wankomycyny doodbytniczo 500 mg co 6 godzin w przypadku niedrożności jelita. Leczenie wspomagające obejmuje nawodnienie, wyrównanie zaburzeń elektrolitowych oraz unikanie leków spowalniających perystaltykę jelit. Nawrót zakażenia występuje u 20-27% pacjentów i wymaga stosowania schematów taperingu lub pulsacyjnych wankomycyny, fidaksomycyny lub przeszczepu mikrobioty kałowej (FMT), który wykazuje skuteczność 85-95% w zapobieganiu kolejnym nawrotom.
bezlotoksumab, błoniaste zapalenie jelita grubego, cholestyramina, Clostridioides difficile, eradykacja Helicobacter pylori, fidaksomycyna, Helicobacter pylori, hipoalbuminemia, kreatynina, kwas 5-aminosalicylowy, kwas mlekowy, leki przeciwgruźlicze, leukocytoza, loperamid, mesalazyna, metronidazol, opioidy, perforacja jelita, przeciwciało monoklonalne, przeszczep mikrobioty kałowej, Saccharomyces boulardii, schemat pulsacyjny, terapia empiryczna, toksyczne rozdęcie okrężnicy, wankomycyna, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie otrzewnej - Leksykon leków
Skład i postać leku – Flegtac Kaszel 1,6 mg/ml
Flegtac Kaszel to syrop o stężeniu 1,6 mg/ml bromoheksyny chlorowodorku, stosowany jako lek mukolityczny. Każdy mililitr zawiera 1,6 mg substancji czynnej. Produkt zawiera również substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak sorbitol ciekły (760 mg/ml), glikol propylenowy (40 mg/ml), metylu parahydroksybenzoesan (0,90 mg/ml) oraz propylu parahydroksybenzoesan (0,10 mg/ml). Syrop charakteryzuje się przezroczystą, bezbarwną konsystencją i wyraźnym aromatem wiśniowym, który jest kompozycją kilku składników aromatycznych i konserwantów, m.in. alkoholu benzylowego i kwasu benzoesowego. Produkt jest dostępny w butelkach o pojemnościach 125 ml, 200 ml oraz 250 ml, z precyzyjną łyżką miarową umożliwiającą dawkowanie od 1,25 ml do 5 ml.
aldehyd anyżowy, alkohol benzylowy, bromoheksyny chlorowodorek, glikol propylenowy, kwas benzoesowy, kwas mlekowy, maltol, metoksyacetofenon, metylu parahydroksybenzoesan, niezgodność farmaceutyczna, propylu parahydroksybenzoesan, regulator kwasowości, sacharyna sodowa, sorbitol ciekły, środek ostrożności, stężenie syropu, substancja pomocnicza, syrop, trietylu cytrynian, wzmacniacz smaku - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Brodacid (50,4 mg + 100 mg)/g
Produkt leczniczy Brodacid, zawierający 50,4 mg kwasu mlekowego oraz 100 mg kwasu salicylowego na gram płynu, jest wskazany do miejscowego leczenia brodawek skórnych. Preparat należy aplikować wyłącznie na czystą i suchą powierzchnię brodawki, dwa razy dziennie, z zachowaniem ostrożności, aby nie dopuścić do kontaktu z otaczającą zdrową skórą, błonami śluzowymi ani oczami. Po aplikacji płyn powinien zaschnąć, tworząc białą błonkę. Terapia powinna trwać kilkanaście dni, maksymalnie do 6-8 tygodni, z regularną oceną skuteczności leczenia. Stosowanie u dzieci poniżej 2 lat jest przeciwwskazane, natomiast u dzieci w wieku 2-12 lat wymaga nadzoru lekarza.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Sitagliptin + Metformin hydrochloride TZF 50 mg + 1000 mg
Przedawkowanie leku Sitagliptin + Metformin hydrochloride TZF stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, głównie z powodu ryzyka rozwoju kwasicy mleczanowej wywołanej metforminą. Doświadczenia kliniczne wskazują, że sytagliptyna wykazuje stosunkowo bezpieczny profil nawet przy dawkach do 800 mg (16-krotność dawki terapeutycznej 50 mg), z minimalnym, klinicznie nieistotnym wydłużeniem odstępu QTc. W badaniach fazy I nie zaobserwowano działań niepożądanych przy dawkach do 600 mg/dobę przez 10 dni oraz 400 mg/dobę przez 28 dni. Natomiast metformina, obecna w dawkach 850 mg lub 1000 mg, przy znacznym przedawkowaniu może prowadzić do zagrażającej życiu kwasicy mleczanowej, objawiającej się hiperwentylacją, bólami brzucha, hipotermią i sennością, wymagającej natychmiastowej hospitalizacji.
dawka terapeutyczna, dializa otrzewnowa, działanie niepożądane, elektrokardiogram, hemodializa, hiperwentylacja, hipoglikemia, hipotermia, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, lek hipoglikemizujący, luka anionowa, odcinek QT, odstęp QTc, pH krwi, postępowanie w zatruciu, profil bezpieczeństwa leku, przedawkowanie leku, śpiączka, stan zagrożenia życia, sytagliptyna i metformina, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Omdlenie – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie u pacjentów z omdleniami jest ściśle zależne od etiologii zdarzenia. Omdlenia kardiogenne cechują się najgorszym rokowaniem, z jednoroczną śmiertelnością sięgającą 45%, a u chorych z zaawansowaną niewydolnością serca (NYHA III/IV) śmiertelność roczna wynosi do 25%. Omdlenia niekardiogenne, w tym wazowagalne, ortostatyczne i sytuacyjne, nie wpływają istotnie na wzrost śmiertelności. Krótkoterminowa śmiertelność po omdleniu wynosi około 0,7% (10 dni) i 1,6% (30 dni), natomiast roczna śmiertelność średnio 8,4%, z jedną trzecią zgonów o etiologii sercowo-naczyniowej. W ocenie ryzyka wykorzystuje się narzędzia prognostyczne takie jak San Francisco Syncope Rule (SFSR) z czułością 96% na 7 dni, Canadian Syncope Risk Score (CSRS) z AUC 0,869 dla 30-dniowej śmiertelności oraz kombinację NEWS2 z prehospitalnym poziomem mleczanów (NEWS2-L), gdzie wynik ≥9,5 wskazuje na wysokie ryzyko zgonu w ciągu 48 godzin (AUC 0,948). Podwyższone stężenia troponiny korelują z ryzykiem poważnych zdarzeń od 0% do 70% w obserwacji miesięcznej i do 85% rocznej.
asystolia, choroba tętnic szyjnych, ciśnienie skurczowe, duszność, hematokryt, hipotonia, klasyfikacja NYHA, kwas mlekowy, niewydolność serca, omdlenie, omdlenie kardiogenne, omdlenie niekardiogenne, omdlenie ortostatyczne, omdlenie sytuacyjne, omdlenie wazowagalne, parametry hemodynamiczne, perfuzja mózgowa, skala prognostyczna, stymulator serca, test pochyleniowy, troponina - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sandostatin 100 mcg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące oktreotydu octanu, substancji czynnej preparatu Sandostatin, nie wykazały istotnego ryzyka toksycznego, genotoksycznego ani rakotwórczego dla ludzi. Badania reprodukcyjne na modelach zwierzęcych, w tym szczurach, nie potwierdziły działania teratogennego ani negatywnego wpływu na zarodek czy płód przy dawkach do 1 mg/kg/dobę. U potomstwa szczurów obserwowano jedynie przejściowe opóźnienia wzrostu i dojrzewania, związane z farmakodynamicznym hamowaniem wydzielania hormonu wzrostu. U samców F1 stwierdzono opóźnione zstąpienie jąder (cryptorchidism), jednak bez wpływu na płodność, co również uznano za efekt przejściowy i związany z działaniem oktreotydu na oś podwzgórze-przysadka-hormon wzrostu.
aktywność farmakodynamiczna, badanie genotoksyczne, badanie na myszach, badanie reprodukcyjne, badanie toksykologiczne, działanie teratogenne, hamowanie wydzielania hormonu wzrostu, kwas mlekowy, mannitol, model zwierzęcy, nośnik leku, octan oktreotydu, opóźnienie wzrostu fizjologicznego, podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia, rozrost włóknistej tkanki łącznej, toksyczność przewlekła, włókniakomięsak, wnętrostwo, zaburzenie reprodukcyjne, zstąpienie jąder - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – ABE (89 mg + 89 mg)/g
Produkt leczniczy ABE (89 mg + 89 mg)/g, płyn na skórę, zawiera kwas mlekowy oraz kwas salicylowy jako substancje czynne, jednakże brak jest dostępnych danych przedklinicznych dotyczących jego bezpieczeństwa stosowania. Nie przeprowadzono badań oceniających toksyczność ostrą i przewlekłą, genotoksyczność, potencjalne działanie rakotwórcze ani wpływ na reprodukcję dla mieszaniny tych kwasów w stężeniach 89 mg/g każdego składnika. Pomimo tego, oba kwasy mają dobrze udokumentowany profil farmakologiczny i są powszechnie stosowane w dermatologii.
- Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza pilaris – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Keratoza pilaris (KP) to powszechne, nieszkodliwe schorzenie skóry, charakteryzujące się obecnością drobnych, szorstkich guzków spowodowanych zatkaniem mieszków włosowych keratyną. Dotyka około 40-70% nastolatków i 40% dorosłych, szczególnie osób z suchą skórą lub atopowym zapaleniem skóry. Zmiany lokalizują się głównie na zewnętrznych powierzchniach ramion, ud i pośladków, a także na twarzy. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i wywiadzie, bez konieczności specjalistycznych testów. Objawy nasilają się zimą i pod wpływem tarcia przez ciasną odzież. Leczenie jest objawowe i skupia się na regularnym nawilżaniu skóry preparatami zawierającymi lanolinę, wazelinę, glicerynę oraz keratolitykami, takimi jak kwas mlekowy, salicylowy, glikolowy i mocznik (np. Carmol 10-40, Urix 40), stosowanymi 1-2 razy dziennie. Zaleca się unikanie agresywnych detergentów, gorących kąpieli oraz intensywnego pocierania skóry.
adapalen, alfa-hydroksykwasy, atopowe zapalenie skóry, badanie fizykalne, biofeedback, depilacja laserowa, doustny retinoid, egzema, immunomodulator, izotretinoina, keratoza pilaris, keratyna, kortykosteroid, kwas glikolowy, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laseroterapia, miejscowy retinoid, mieszki włosowe, mikrodermabrazja, mocznik, peeling chemiczny, pimekrolimus, preparat keratolityczny, stan zapalny, takrolimus, tazaroten, terapia fotodynamiczna, terapia poznawczo-behawioralna, wywiad medyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meladine SR 1000 mg
Meladine SR, zawierający metforminę chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, wykazuje profil działań niepożądanych zbliżony do metforminy o natychmiastowym uwalnianiu. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu żołądkowo-jelitowego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę, ból brzucha oraz utratę apetytu, które występują bardzo często (>1/10) i zwykle ustępują samoistnie w trakcie kontynuacji terapii. Częstość występowania innych działań niepożądanych to: zmniejszenie stężenia lub niedobór witaminy B12 (często, ≥1/100 do <1/10), zaburzenia smaku (często), a także bardzo rzadko (<1/10000) kwasica mleczanowa, nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby, zapalenie wątroby oraz reakcje skórne takie jak rumień, świąd i pokrzywka. Kwasica mleczanowa stanowi poważne powikłanie metaboliczne wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.
adherencja pacjenta, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, Meladine SR, metformina chlorowodorek, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, nieprawidłowa czynność wątroby, pokrzywka, reakcje skórne, rumień, świąd skóry, zaburzenia smaku, zaburzenia wchłaniania, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Brodacid (50,4 mg + 100 mg)/g
Preparat BRODACID zawiera kwas mlekowy (50,4 mg/g w postaci 90% roztworu) oraz kwas salicylowy (100 mg/g) i jest stosowany miejscowo na skórę. Bezwzględne przeciwwskazania do jego stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu, lokalizację zmian w okolicach oczu, na błonach śluzowych, skórze twarzy, brodawkach płaskich, znamionach owłosionych i nieowłosionych, a także na zakażoną lub zapalnie zmienioną skórę. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz u dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na ryzyko zwiększonej absorpcji i potencjalnej toksyczności. Stosowanie BRODACID może prowadzić do podrażnień, kontaktowego zapalenia skóry oraz reakcji alergicznych, a także do powstania blizn i przebarwień w miejscach szczególnie wrażliwych.
absorpcja ogólnoustrojowa, antykoagulant doustny, atopowe zapalenie skóry, błona śluzowa, brodawka płaska, keloid, kontaktowe zapalenie skóry, kwas mlekowy, kwas salicylowy, mieszki włosowe, nadwrażliwość, neuropatia cukrzycowa, płyn na skórę, preparat keratolityczny, przerosła blizna, reakcja alergiczna, reakcja fotouczulająca, transformacja nowotworowa, zaburzenie krążenia obwodowego, zakażenie skóry, zapalenie skóry - Leksykon leków
Skład i postać leku – Haloperidol WZF 5 mg/ml
Haloperidol WZF to roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 5 mg/ml, zawierający 5 mg haloperydolu w 1 ml preparatu. Produkt ma postać przezroczystego, bezbarwnego płynu, co umożliwia łatwą kontrolę jakości przed podaniem. Substancjami pomocniczymi są kwas mlekowy, pełniący funkcję stabilizatora pH, oraz woda do wstrzykiwań jako rozpuszczalnik. Preparat jest przeznaczony do podania parenteralnego, co zapewnia szybki początek działania, istotny w nagłych stanach klinicznych wymagających natychmiastowego efektu terapeutycznego. Opakowanie zawiera 10 ampułek po 1 ml, wykonanych ze szkła bezbarwnego.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Symformin XR 750 mg
Metformina chlorowodorek, składnik Symformin XR, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Spożywanie alkoholu podczas terapii metforminą znacząco zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z głodzeniem, niedożywieniem lub zaburzeniami czynności wątroby, ze względu na zaburzenie metabolizmu kwasu mlekowego i potencjalne nasilenie działania hipoglikemizującego. Przerwanie stosowania metforminy jest obligatoryjne przed i po badaniach z jodowymi środkami kontrastowymi (minimum 48 godzin), aby uniknąć ostrej niewydolności nerek i kumulacji leku. Leki nefrotoksyczne, takie jak NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki pętlowe, wymagają ścisłego monitorowania funkcji nerek podczas jednoczesnej terapii z metforminą ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej.
absorbcja żołądkowo-jelitowa, antagonista receptora angiotensyny II, czynność nerek, diuretyk pętlowy, farmakokinetyka, glikokortykosteroid, hipoglikemia, inhibitor ACE, inhibitor COX-2, jodowy środek kontrastowy, kwas mlekowy, kwasica mleczanowa, lek hiperglikemiczny, lek moczopędny, metformina, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nośnik kationu organicznego, ostra niewydolność nerek, poziom glukozy, sympatykomimetyk, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Alkohol izopropylowy – Właściwości farmakokinetyczne
Alkohol izopropylowy, stosowany jako substancja czynna w preparatach do dezynfekcji skóry, występuje w różnych stężeniach: od 8 g/100 g w Primasept Med, przez 10 g/100 g w Softasept N niezabarwiony, 28 g/100 g w Sensiva, aż do 60 g/100 g w Skinman Soft. Farmakokinetyka alkoholu izopropylowego charakteryzuje się bardzo ograniczonym wchłanianiem przez nieuszkodzoną skórę, co potwierdzono szczególnie dla produktu Skinman Soft, gdzie wchłanianie jest minimalne i nie ma znaczenia klinicznego. Dla pozostałych preparatów (Primasept Med, Sensiva, Softasept N niezabarwiony) brak jest szczegółowych danych farmakokinetycznych, co wskazuje na ograniczoną dokumentację w tym zakresie.
2-difenylol, absorpcja do krwiobiegu, alkohol izopropylowy, charakterystyka produktu leczniczego, chlorek benzalkoniowy, dezynfekcja skóry, działanie ogólnoustrojowe, działanie przeciwdrobnoustrojowe, etanol, formulacja farmaceutyczna, kwas mlekowy, kwas undecylenowy, propanol, substancja czynna, wchłanianie przez skórę, wchłanianie systemowe, właściwości farmakokinetyczne, znaczenie kliniczne - Leksykon substancji czynnych
Kwas mlekowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas mlekowy, obecny w wielu preparatach dermatologicznych (np. ABE – 89 mg/g, Brodacid – 50,4 mg/g, Maść na odciski Aflofarm – 100 mg/g wraz z 400 mg/g kwasu salicylowego) oraz w roztworach do hemodializy/hemofiltracji (Hemosol BO – 5,4 g/1000 ml, Prismasol), nie posiada wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Preparaty dermatologiczne zawierające kwas mlekowy są przeciwwskazane w tych okresach ze względu na brak badań oraz potencjalne ryzyko, zwłaszcza w przypadku Maści na odciski Aflofarm, gdzie obecność kwasu salicylowego może prowadzić do przenikania substancji przez łożysko. Lekarze powinni informować pacjentki o braku danych i przeciwwskazaniach do stosowania tych preparatów w ciąży i laktacji.
bezpieczeństwo farmakoterapii, ciąża, dane kliniczne, hemodializa, hemofiltracja, karmienie piersią, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laktacja, leczenie nerkozastępcze, ostre uszkodzenie nerek, płodność, preparat dermatologiczny, przeciwwskazanie, przenikanie przez łożysko, roztwór do hemodializy, stosunek korzyści do ryzyka, wchłanianie leku, wchłanianie przezskórne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Maść na odciski (400 mg + 100 mg)/g
Maść na odciski to preparat dermatologiczny o działaniu keratolitycznym, zawierający kwas salicylowy w stężeniu 40% (400 mg/g) oraz kwas (S)-mlekowy 10% (100 mg/g). Kwas salicylowy działa poprzez rozrywanie wiązań międzykomórkowych w warstwie rogowej naskórka, co prowadzi do zmiękczenia, rozpulchnienia i ułatwienia złuszczania zrogowaciałego naskórka. Kwas (S)-mlekowy uzupełnia ten efekt, dodatkowo nawilżając otaczające tkanki i wspomagając prawidłowe nawodnienie naskórka. Preparat zawiera także substancje pomocnicze: plaster nostrzykowy o działaniu rozmiękczającym i przeciwzapalnym oraz bezwodną lanolinę, która zapewnia odpowiednią konsystencję i wydłuża czas kontaktu substancji czynnych z miejscem aplikacji.
- Leksykon chorób i schorzeń
Modzele i pęcherze – Leczenie
Modzele i pęcherze to obszary zgrubiałej, stwardniałej skóry powstające na skutek powtarzającego się tarcia lub nacisku, które mogą powodować ból i dyskomfort, szczególnie podczas chodzenia. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, z wykluczeniem innych zmian, takich jak brodawki (obecność krwawiącej skóry lub czarnych punktów wskazuje na brodawkę). Leczenie obejmuje redukcję zrogowaceń poprzez mechaniczne usuwanie (skalpel, pumeks po namoczeniu stóp 5-10 minut), stosowanie preparatów keratolitycznych, m.in. plastrów z 40% kwasem salicylowym, kremów z mocznikiem oraz żeli i płynów zawierających kwas salicylowy. W przypadku zaawansowanych zmian stosuje się iniekcje kortykosteroidów, elektrokoagulację, terapię laserową (CO₂, erbowy 2,940 nm) oraz krioterapię. Korekcja deformacji stopy za pomocą ortez lub chirurgii (artroplastyka, syndaktylizacja) jest wskazana przy nawracających modzelach i pęcherzach.
artrodeza, artroplastyka, choroba naczyń obwodowych, debridement, deformacja palca stopy, elektrokoagulacja, hallux valgus, iniekcja kortykosteroidu, krioterapia, kwas glikolowy, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laser CO2, leczenie chirurgiczne, modzel i pęcherz, nagniotek, neuropatia obwodowa, orteza, owrzodzenie, palec młotkowaty, paluch koślawy, preparat keratolityczny, terapia laserowa, zgrubiała skóra - Leksykon substancji czynnych
Bakterie kwasu mlekowego – Właściwości farmakodynamiczne
Bakterie kwasu mlekowego, zwłaszcza Lactobacillus acidophilus, odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu fizjologicznej mikroflory pochwy u zdrowych kobiet. Ich główny mechanizm działania polega na fermentacji glikogenu nabłonka pochwy do kwasu mlekowego, co skutkuje utrzymaniem kwaśnego pH w zakresie 3,8-4,5, stanowiącego barierę ochronną przed patogenami. Dodatkowo, pałeczki te produkują nadtlenek wodoru i bakteriocyny, które wzmacniają efekt przeciwbakteryjny. Stan nabłonka pochwowego, magazynującego glikogen, jest kluczowy dla prawidłowego funkcjonowania tych bakterii, a jego zaburzenia, np. w wyniku zmian hormonalnych lub infekcji, prowadzą do osłabienia naturalnej bariery ochronnej i zwiększonej podatności na infekcje.
bakteria kwasu mlekowego, bakteriocyna, działanie farmakodynamiczne, estriol, fermentacja glikogenu, funkcja ochronna, infekcja pochwy, kwas mlekowy, Lactobacillus acidophilus, lek przeciwinfekcyjny, mikroflora pochwy, modulator układu płciowego, nabłonek pochwowy, nadtlenek wodoru, pałeczka kwasu mlekowego, równowaga mikrobiologiczna, zaburzenie hormonalne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Acerin (195 mg + 98 mg)/g
Produkt leczniczy ACERIN w postaci płynu na skórę zawiera kwas salicylowy (195 mg/g) oraz kwas mlekowy (98 mg/g) jako substancje czynne. W dokumentacji brak jest danych dotyczących farmakokinetyki tych składników po miejscowej aplikacji, w tym informacji o wchłanianiu przezskórnym, dystrybucji, metabolizmie oraz wydalaniu. Nie określono również stopnia penetracji substancji czynnych przez warstwę rogową naskórka do głębszych warstw skóry, co ogranicza możliwość precyzyjnej oceny ich biodostępności ogólnoustrojowej.
Ze względu na formę farmaceutyczną oraz miejscowe zastosowanie preparatu, zakłada się ograniczone wchłanianie substancji czynnych do krążenia ogólnoustrojowego, jednak brak jest potwierdzenia tych przypuszczeń w badaniach klinicznych. W dokumentacji ACERIN nie uwzględniono kluczowych parametrów farmakokinetycznych, takich jak Tmax, Cmax, AUC, t½, Vd czy klirens, co utrudnia pełną ocenę profilu farmakokinetycznego i potencjalnych interakcji systemowych.
biodostępność ogólnoustrojowa, farmakokinetyka, klirens ogólnoustrojowy, kwas mlekowy, kwas salicylowy, maksymalne stężenie we krwi, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn na skórę, pole pod krzywą stężenia, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie do krwiobiegu, wchłanianie przezskórne, zastosowanie miejscowe - Leksykon substancji czynnych
Lactobacillus gasseri – Właściwości farmakodynamiczne
Lactobacillus gasseri, stanowiący około 96% fizjologicznej mikroflory pochwy, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy mikrobiologicznej układu moczowo-płciowego oraz zapobieganiu infekcjom ginekologicznym, takim jak bakteryjna waginoza, kandydoza czy zakażenia uropatogenne. Mechanizmy działania tego gatunku obejmują produkcję kwasów organicznych (głównie kwasu mlekowego i octowego), które utrzymują pH pochwy w zakresie 3,8-4,2, produkcję nadtlenku wodoru (H₂O₂) o silnym działaniu bakteriobójczym, a także zdolność do adherencji do nabłonka pochwy, co zapobiega kolonizacji przez patogeny. Szczepy Lactobacillus gasseri, takie jak 57C (inVag, 50% składu bakteryjnego, ≥10⁹ CFU) oraz DSM 14869 (Lakcid Intima, ≥10⁸ CFU), wykazują silne właściwości adhezyjne, konkurencję o składniki odżywcze oraz działanie antagonistyczne wobec patogenów, w tym Gardnerella vaginalis, Prevotella bivia, Streptococcus agalactiae, Candida albicans oraz uropatogennych szczepów Escherichia coli.
adherencja do nabłonka, aminoglikozyd, ampicylina, antybiotyk i chemioterapeutyk, antybiotyk β-laktamowy, antybiotykoterapia, bakteria probiotyczna, bakteryjna waginoza, Candida albicans, chemioterapia, chinolon, chloramfenikol, działanie plemnikobójcze, Escherichia coli, fluorochinolon, Gardnerella vaginalis, gentamycyna, grzybica pochwy, homeostaza mikrobiologiczna, kandydoza pochwy, klindamycyna, kwas mlekowy, kwas nalidyksowy, kwas octowy, linkozamid, metronidazol, mikroflora pochwy, nadtlenek wodoru, nonoksynol-9, norfloksacyna, paciorkowiec β-hemolizujący, pałeczka gram-dodatnia, penicylina, pH pochwy, preparat probiotyczny, Prevotella bivia, radioterapia, Streptococcus agalactiae, szczep uropatogenny, tetracyklina, tlenowe zapalenie pochwy, układ moczowo-płciowy, zakażenie układu moczowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Maść na odciski
Maść na odciski zawiera wysokie stężenia kwasu salicylowego (400 mg/g) oraz kwasu (S)-mlekowego (100 mg/g), co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. Preparat należy aplikować wyłącznie na zmienioną chorobowo tkankę – odcisk, unikając kontaktu z błonami śluzowymi, oczami, zdrową oraz uszkodzoną skórą, aby zapobiec podrażnieniom i nadmiernej absorpcji substancji czynnych. Charakterystyczna żółta lub zielonkawa barwa maści oraz jej specyficzny zapach ułatwiają identyfikację produktu i minimalizują ryzyko błędów aplikacyjnych. W przypadku wystąpienia objawów podrażnienia lub reakcji uczuleniowych leczenie należy natychmiast przerwać.
absorpcja substancji czynnych, aplikacja preparatu, błony śluzowe, działanie drażniące, działanie keratolityczne, działanie ogólnoustrojowe, kwas mlekowy, kwas salicylowy, maść na odciski, nadwrażliwość, podrażnienie skóry, reakcja uczuleniowa, równowaga kwasowo-zasadowa, szumy uszne, uszkodzenie skóry, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon substancji czynnych
Mleczan – Dawkowanie i sposób podawania
Mleczan jest kluczowym składnikiem buforującym w roztworach do dializy otrzewnowej (CADO, ADO) oraz hemodializy/hemofiltracji (CRRT). W dializie otrzewnowej stosuje się mleczan w stężeniu 35 mmol/l (sód (S)-mleczan) w roztworach serii balance, co przy standardowym schemacie 4 wymian po 2000 ml/dobę daje dawkę około 280 mmol mleczanu na dobę. W automatycznej dializie otrzewnowej dawka mleczanu waha się od 350 do 630 mmol na noc, zależnie od objętości płynu (10-18 l). W hemodializie/hemofiltracji z użyciem Prismasol, mleczan występuje w stężeniu 3 mmol/l (kwas (S)-mlekowy), a typowa podaż wynosi 144-180 mmol/dobę przy przepływie 2000-2500 ml/h. Dawkowanie jest dostosowywane do masy ciała, resztkowej funkcji nerek oraz tolerancji pacjenta, a u dzieci uwzględnia powierzchnię ciała i wiek, z objętościami wymian od 600 do 1400 ml/m² i dawkami do 490 mmol/m² na dobę.
automatyczna dializa otrzewnowa, cewnik otrzewnowy, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, ciągła hemodializa, ciągłe leczenie nerkozastępcze, cykler, dializa otrzewnowa, dializat, hemodiafiltr, hemodiafiltracja, hemodializa, hemofiltr, jama otrzewnowa, kwas mlekowy, leczenie nerkozastępcze, postdylucja, powierzchnia ciała, predylucja, resztkowa czynność nerek, resztkowa funkcja nerek, równoważenie otrzewnowe, roztwór dializacyjny, sód mleczan, substancja buforująca, ultrafiltracja - Leksykon leków
Przedawkowanie – Formetic SR 500 mg
Formetic SR zawiera metforminę chlorowodorek w dawce 500 mg (odpowiadającej 390 mg metforminy) w formie tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Przedawkowanie tego leku może prowadzić do poważnych powikłań, z których najistotniejszą jest kwasica mleczanowa – stan zagrażający życiu, charakteryzujący się akumulacją kwasu mlekowego i zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej. W literaturze opisano przypadki przedawkowania metforminy nawet do 85 g, które nie wywołały hipoglikemii, ale skutkowały rozwojem kwasicy mleczanowej. Hipoglikemia nie jest typowym objawem przedawkowania metforminy, co podkreśla specyficzny profil toksyczności tego leku.
- Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza pilaris – Objawy
Keratoza pilaris (KP) to przewlekła, genetycznie uwarunkowana dermatoza charakteryzująca się obecnością drobnych, szorstkich guzków wokół mieszków włosowych, najczęściej lokalizujących się na tylnej powierzchni górnych ramion (92%), przedniej powierzchni ud (59%), pośladkach (30%) oraz policzkach u dzieci. Zmiany mają różnorodną pigmentację zależną od fototypu skóry: od koloru skóry, przez biało-czerwone i różowo-fioletowe na jasnej skórze, po brązowo-czarne u osób o ciemniejszej karnacji. Objawy są zwykle bezbolesne, choć mogą towarzyszyć im łagodne świąd i zaczerwienienie, szczególnie w postaci zapalnej keratosis pilaris rubra (KPR). Nasilenie KP wykazuje sezonową zmienność – pogorszenie zimą i w suchym klimacie oraz poprawę latem i w warunkach wilgotnych. Zaostrzenia obserwuje się także w okresach zmian hormonalnych, takich jak dojrzewanie, ciąża i połóg. Choroba często pojawia się przed 2. rokiem życia, nasila w okresie dojrzewania i ulega poprawie lub ustępuje do 30. roku życia, choć u 22% pacjentów może się pogarszać lub utrzymywać przez całe życie.
alfa-hydroksykwasy, choroba genetyczna skóry, emolient, gęsia skórka, keratosis pilaris atrophicans faciei, keratosis pilaris rubra, keratoza pilaris, kwas mlekowy, kwas salicylowy, laseroterapia, mieszki włosowe, mikrodermabrazja, mocznik, okres dojrzewania, peeling chemiczny, retinoid, skóra kurczaka, zaczerwienienie skóry, zaostrzenie i remisja, zmiany hormonalne, zmienność sezonowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Cetraxal 2 mg/ml
Cetraxal to sterylny, przejrzysty roztwór wodny do stosowania miejscowego w postaci kropli do uszu, zawierający 2 mg/ml cyprofloksacyny (chlorowodorku). Każda ampułka o objętości 0,25 ml dostarcza 0,50 mg cyprofloksacyny. Preparat nie zawiera konserwantów, a jego skład uzupełniają substancje pomocnicze takie jak powidon K-90-F, glicerol, woda oczyszczona, sodu wodorotlenek oraz kwas mlekowy, które stabilizują pH i poprawiają lepkość oraz konsystencję roztworu. Produkt jest konfekcjonowany w jednorazowych ampułkach z polietylenu o małej gęstości, pakowanych w saszetki z folii aluminiowej, po 15 sztuk w opakowaniu handlowym.
chlorowodorek cyprofloksacyny, cyprofloksacyna, glicerol, krople do uszu, kwas mlekowy, niezgodność farmaceutyczna, polietylen małej gęstości, postać farmaceutyczna, powidon, regulator pH, sterylny roztwór wodny, substancja nawilżająca, substancja pomocnicza, substancja zwiększająca lepkość, woda oczyszczona, wodorotlenek sodu - Leksykon leków
Przedawkowanie – ABE (89 mg + 89 mg)/g
Produkt leczniczy ABE w postaci płynu na skórę zawiera kwas mlekowy oraz kwas salicylowy, każdy w stężeniu 89 mg/g. Dotychczas nie odnotowano przypadków przedawkowania tego preparatu, a literatura medyczna nie opisuje objawów klinicznych związanych z jego nadmiernym stosowaniem. Ze względu na miejscowe zastosowanie leku ryzyko przedawkowania systemowego jest minimalne, jednak teoretycznie nadmierna aplikacja lub przypadkowe spożycie mogą prowadzić do działań niepożądanych charakterystycznych dla obu kwasów.