globulina SHBG
Globulina wiążąca hormony płciowe (Sex Hormone-Binding Globulin, SHBG) to białko transportowe syntetyzowane głównie w wątrobie, które wiąże i transportuje hormony płciowe, przede wszystkim testosteron i estradiol, w krwiobiegu. SHBG reguluje dostępność biologiczną wolnych hormonów płciowych, gdyż tylko niezwiązana frakcja hormonów może wykazywać aktywność biologiczną w tkankach docelowych.
Poziom SHBG we krwi podlega regulacji przez wiele czynników. Stężenie SHBG wzrasta pod wpływem estrogenów, hormonów tarczycy, a także przy niedoczynności przysadki, marskości wątroby czy w podeszłym wieku. Z kolei obniżone stężenie SHBG obserwuje się przy nadmiarze androgenów, otyłości, insulinooporności, zespole policystycznych jajników (PCOS) oraz w przebiegu hiperprolaktynemii.
Oznaczanie stężenia SHBG ma istotne znaczenie diagnostyczne w ocenie zaburzeń endokrynologicznych, szczególnie w diagnostyce hiperandrogenizmu u kobiet, hipogonadyzmu u mężczyzn oraz przy ocenie biodostępności hormonów płciowych. Wartość SHBG służy również do obliczania wskaźnika wolnego testosteronu (Free Testosterone Index, FTI), co pozwala na dokładniejszą ocenę aktywności androgenowej w organizmie.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Testosteron – Właściwości farmakodynamiczne
Testosteron, główny androgen u mężczyzn, syntetyzowany głównie w komórkach Leydiga jąder oraz w mniejszym stopniu w korze nadnerczy, odgrywa kluczową rolę w rozwoju i utrzymaniu męskich cech płciowych oraz funkcji zależnych od androgenów. Jego działanie obejmuje rozwój narządów płciowych, drugorzędowych cech płciowych, takich jak owłosienie, zmiany w głosie, masie mięśniowej i rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej, a także wpływ na spermatogenezę i funkcje seksualne. Testosteron wykazuje także silne działanie anaboliczne, zwiększając masę mięśniową, gęstość mineralną kości oraz stymulując erytropoezę (wzrost stężenia hemoglobiny i hematokrytu). W terapii hipogonadyzmu u mężczyzn podawanie testosteronu przywraca prawidłowe stężenia całkowitego i biodostępnego testosteronu, zwiększa poziomy DHT i estradiolu, a także poprawia libido, funkcje seksualne, nastrój i masę mięśniową. Monitorowanie terapii powinno uwzględniać potencjalny wzrost hemoglobiny, hematokrytu oraz zmiany w poziomie PSA i enzymów wątrobowych.
antygen PSA, dihydrotestosteron, działanie anaboliczne, enantan testosteronu, enzymy wątrobowe, erytropoetyna, gęstość mineralna kości, globulina SHBG, gruczoł krokowy, hematokryt, hematopoeza, hipogonadyzm, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, komórki Leydiga, konwersja obwodowa, kora nadnerczy, maskulinizacja, męskie cechy płciowe, najądrze, oś podwzgórze-przysadka-gonady, owariektomia, pęcherzyki nasienne, przysadka mózgowa, receptory estrogenowe, spermatogeneza, stężenie hemoglobiny, terapia estrogenowa, testosteron endogenny, ujemne sprzężenie zwrotne, układ krwiotwórczy, undecylan testosteronu, zaburzenia erekcji, żel przezskórny