fazy metabolizmu leku
Metabolizm leków to wieloetapowy proces biochemiczny, który zachodzi głównie w wątrobie i ma na celu przekształcenie substancji leczniczych w formy łatwiejsze do wydalenia z organizmu. Proces ten dzieli się na dwie zasadnicze fazy.
Faza I metabolizmu leków obejmuje reakcje oksydacji, redukcji i hydrolizy, których głównym celem jest wprowadzenie do cząsteczki leku grup funkcyjnych (-OH, -NH2, -SH, -COOH). Najważniejszymi enzymami tej fazy są cytochromy P450 (CYP450), zlokalizowane głównie w mikrosomach wątroby. Produkty fazy I mogą być biologicznie aktywne, czasem nawet bardziej niż lek macierzysty.
Faza II metabolizmu leków, zwana również koniugacją, polega na przyłączaniu do produktów fazy I (lub bezpośrednio do leków) endogennych substancji, takich jak kwas glukuronowy, siarkowy, octowy, aminokwasy czy glutation. W wyniku tych reakcji powstają metabolity o zwiększonej hydrofilności, co ułatwia ich wydalanie przez nerki. Najważniejsze enzymy fazy II to transferazy, w tym UDP-glukuronylotransferazy (UGT), sulfotransferazy (SULT) i N-acetylotransferazy (NAT).
Warto zauważyć, że niektóre leki mogą omijać fazę I i bezpośrednio ulegać reakcjom fazy II. Ponadto czynniki takie jak polimorfizmy genetyczne, wiek, płeć, choroby współistniejące oraz interakcje międzylekowe mogą znacząco wpływać na szybkość i efektywność metabolizmu leków, co ma istotne znaczenie kliniczne w personalizacji farmakoterapii.