gruczolak przysadki wydzielający TSH

Gruczolak przysadki wydzielający TSH (tyreotropinoma) to rzadki guz wywodzący się z komórek tyreotropowych przedniego płata przysadki mózgowej. Stanowi on mniej niż 2% wszystkich gruczolaków przysadki. Charakteryzuje się autonomicznym wydzielaniem hormonu tyreotropowego (TSH), co prowadzi do nadczynności tarczycy wtórnej do hipersekrecji TSH.

Klinicznie tyreotropinoma objawia się objawami nadczynności tarczycy (tachykardia, drżenie rąk, nietolerancja ciepła, nadmierna potliwość, spadek masy ciała) przy jednoczesnym podwyższonym stężeniu TSH i hormonów tarczycy (fT3, fT4) w surowicy. Guz może również powodować objawy wynikające z efektu masy, takie jak bóle głowy, zaburzenia widzenia (szczególnie ubytki pola widzenia) czy hypopituitaryzm.

Diagnostyka obejmuje badania hormonalne (TSH, fT3, fT4, podjednostka alfa), test z TRH, badania obrazowe (MRI przysadki), ocenę pola widzenia oraz diagnostykę różnicową z zespołem oporności na hormony tarczycy. Leczeniem z wyboru jest selektywne usunięcie guza na drodze przezklinowej (najczęściej endoskopowo). W przypadku niepowodzenia leczenia operacyjnego stosuje się analogi somatostatyny (oktreotyd, lanreotyd) oraz radioterapię.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sandostatin LAR 30 mg

Sandostatin LAR to preparat zawierający oktreotyd w postaci octanu, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 30 mg, stosowany w formie zawiesiny do wstrzykiwań. Lek jest wskazany przede wszystkim w leczeniu akromegalii u pacjentów, u których leczenie chirurgiczne jest niewskazane, nieskuteczne lub jako terapia pomostowa przed pełnym efektem radioterapii. Ponadto, Sandostatin LAR znajduje zastosowanie w terapii hormonalnie czynnych guzów żołądka, jelit i trzustki, zwłaszcza rakowiaków z zespołem rakowiaka, gdzie kontroluje objawy takie jak flush, biegunka, skurcz oskrzeli i uszkodzenie zastawek serca. Lek jest również stosowany w zaawansowanych guzach neuroendokrynnych pochodzących ze środkowej części prajelita oraz w leczeniu gruczolaków przysadki wydzielających TSH, szczególnie gdy inne metody terapeutyczne są nieskuteczne lub przeciwwskazane.
akromegalia, analog somatostatyny, biegunka, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, guz przysadki, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz, insulinopodobny czynnik wzrostu, leczenie chirurgiczne, nadczynność tarczycy, napadowe zaczerwienienie skóry, oktreotyd, oktreotyd LAR, prajelito środkowe, radioterapia, rakowiak, skurcz oskrzeli, tyreotropinoma, wydzielanie serotoniny, wydzielanie TSH, zaawansowany guz neuroendokrynny, zaczerwienienie skóry, zespół rakowiaka
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Okteva 30 mg

Oktreotyd, syntetyczny analog somatostatyny (kod ATC: H01CB02), wykazuje silne hamowanie patologicznie zwiększonego wydzielania hormonu wzrostu (GH), glukagonu oraz insuliny, z wyraźną selektywnością wobec GH i glukagonu. Preparat Okteva w formulacji o przedłużonym uwalnianiu, podawany co 4 tygodnie, zapewnia stabilne stężenia terapeutyczne, skutkując normalizacją poziomu IGF-1 oraz znacznym złagodzeniem objawów akromegalii, takich jak bóle głowy, nadmierne pocenie, parestezje, zmęczenie, bóle kości i stawów oraz zespół cieśni nadgarstka. U pacjentów z gruczolakami przysadki wydzielającymi GH obserwuje się redukcję masy guza o ponad 20% u około 50% chorych. Oktreotyd jest również skuteczny w kontroli objawów hormonalnie czynnych guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego, takich jak napadowe zaczerwienienie skóry, biegunka, hipokaliemia w VIPomie, nekrolityczny rumień w glukagonomie oraz biegunka w gastrinomie, poprawiając jakość życia i stabilizując gospodarkę elektrolitową i glikemię u pacjentów z insulinoma.
akromegalia, biegunka wydzielnicza, cukrzyca, czas do progresji guza, gastrinoma, glikemia, glukagon, glukagonoma, gruczolak przysadki, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz hormonalnie czynny, guz neuroendokrynny, hipokaliemia, hormon tyreotropowy, hormon uwalniający tyreotropinę, hormon wzrostu, inhibitor pompy protonowej, insulina, insulinoma, insulinopodobny czynnik wzrostu, lek blokujący receptor H2, lek przeciwcukrzycowy, nadczynność tarczycy, nekrolityczny rumień wędrujący, oktreotyd, populacja intent-to-treat, rakowiak, somatostatyna, układ żołądkowo-jelitowo-trzustkowy, VIPoma, wazoaktywny peptyd jelitowy, zespół cieśni nadgarstka, zespół Zollingera-Ellisona
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sandostatin LAR 10 mg

Sandostatin LAR (oktreotyd octan) dostępny jest w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań, stosowany w długotrwałym hamowaniu wydzielania hormonów. W akromegalii lek jest wskazany, gdy leczenie chirurgiczne jest niewskazane, nieskuteczne lub jako terapia przejściowa przed pełnym efektem radioterapii. Ponadto, Sandostatin LAR jest stosowany w leczeniu objawów hormonalnie czynnych guzów żołądka, jelit i trzustki, zwłaszcza rakowiaków z zespołem rakowiaka, oraz zaawansowanych guzów neuroendokrynnych ze środkowej części prajelita lub o nieznanym ognisku pierwotnym po wykluczeniu innych lokalizacji. Lek znajduje także zastosowanie w terapii gruczolaków przysadki wydzielających TSH (tyreotropinoma) w przypadkach niepowodzenia leczenia chirurgicznego/radioterapii, przeciwwskazań do operacji lub jako terapia przejściowa podczas radioterapii.
5-HIAA, akromegalia, badanie histopatologiczne, badanie obrazowe przysadki, biegunka, chromogranina A, flush, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz hormonalnie czynny, guz neuroendokrynny, hormony tarczycy, IGF-1, leczenie chirurgiczne, markery biochemiczne, oktreotyd, poziom TSH, radioterapia, skurcz oskrzeli, tyreotropinoma, zawiesina do wstrzykiwań, zespół rakowiaka
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Okteva 10 mg

Lek Okteva, zawierający oktreotyd w postaci octanu, dostępny jest w dawkach 10 mg, 20 mg oraz 30 mg jako proszek i rozpuszczalnik do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Wskazania obejmują leczenie akromegalii u pacjentów z przeciwwskazaniami do leczenia chirurgicznego, po nieskutecznym zabiegu operacyjnym lub w okresie przejściowym przed pełnym efektem radioterapii. Ponadto, Okteva jest stosowana w terapii objawowej hormonalnie czynnych guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego, w tym rakowiaków z zespołem rakowiaka oraz zaawansowanych guzów neuroendokrynnych środkowej części prajelita. Wskazaniem jest także leczenie gruczolaków przysadki wydzielających TSH (tyreotropinoma) w sytuacjach, gdy leczenie chirurgiczne i/lub radioterapia nie przyniosły normatyzacji TSH lub gdy operacja jest przeciwwskazana. Decyzja o terapii powinna opierać się na kompleksowej ocenie klinicznej, biochemicznej i obrazowej pacjenta.
5-HIAA, akromegalia, chromogranina A, funkcja tarczycy, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny przewodu pokarmowego, hipertyreoza, hormon tyreotropowy, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz, insulinopodobny czynnik wzrostu, metabolizm glukozy, oktreotyd, prajelito, radioterapia, tyreotropinoma, zaawansowany guz neuroendokrynny, zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, zespół rakowiaka
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sandostatin 50 mcg/ml

Produkt leczniczy Sandostatin, zawierający oktreotyd w postaci octanu, dostępny jest jako roztwór do wstrzykiwań w dawkach 50 µg/ml oraz 100 µg/ml, przeznaczony do podawania pozajelitowego. Lek znajduje zastosowanie w leczeniu objawowym akromegalii, gdzie skutecznie obniża stężenia hormonu wzrostu (GH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1) w osoczu. Wskazania obejmują pacjentów po nieudanym leczeniu chirurgicznym lub radioterapii, przeciwwskazaniach do zabiegu operacyjnego, odmowie leczenia chirurgicznego oraz okres przejściowy przed pełnym efektem radioterapii. Ponadto, Sandostatin jest stosowany w terapii hormonalnie czynnych guzów gastro-entero-pancreaticznych (GEP), zwłaszcza rakowiaków, gdzie kontroluje objawy związane z nadmierną sekrecją hormonów, poprawiając jakość życia, choć nie wykazuje działania przeciwnowotworowego.
akromegalia, ciśnienie wrotne, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, hormon wzrostu, IGF-1, marskość wątroby, nadczynność przysadki, oktreotyd, oktreotyd octan, pankreatoduodenektomia, powikłania pooperacyjne trzustki, przetoka trzustkowa, radioterapia, skleroterapia żylaków, zespół rakowiaka, żylaki żołądkowo-przełykowe
Leksykon substancji czynnych
Oktreotyd – Dawkowanie i sposób podawania

Oktreotyd wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od wskazania klinicznego, postaci farmaceutycznej oraz odpowiedzi pacjenta. W leczeniu akromegalii stosuje się zarówno formy krótkodziałające (Sandostatin 0,05-0,1 mg s.c. co 8-12 h, dawka podtrzymująca typowo 0,3 mg/dobę, max. 1,5 mg/dobę), jak i preparaty o przedłużonym uwalnianiu (Sandostatin LAR, Okteva 20 mg i.m. co 4 tygodnie, z możliwością modyfikacji dawki do 10-40 mg na podstawie stężeń GH <2,5 μg/l i IGF-1 w normie). W terapii hormonalnie czynnych guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego i trzustki dawki początkowe to 0,05 mg s.c. 1-2 razy/dobę lub 20 mg i.m. co 4 tygodnie, z dostosowaniem do odpowiedzi klinicznej i hormonalnej. W zaawansowanych guzach neuroendokrynnych stosuje się 30 mg i.m. co 4 tygodnie, a w gruczolakach przysadki wydzielających TSH – 100 μg s.c. 3 razy/dobę lub 20 mg i.m. co 4 tygodnie. W powikłaniach po operacjach trzustki podaje się 0,1 mg s.c. 3 razy/dobę przez 7 dni, a w krwawieniach z żylaków żołądkowo-przełykowych – infuzję dożylną 25-50 μg/godzinę przez 5 dni. Preparat radiofarmaceutyczny 99mTc-Tektrotyd stosowany jest jednorazowo dożylnie w dawce 370-925 MBq (maksymalnie do 2200 MBq) w diagnostyce guzów neuroendokrynnych.
akromegalia, diagnostyka izotopowa, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny trzustki, hormonalnie czynny guz żołądka, infuzja dożylna, kwas 5-hydroksyindolooctowy, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odpowiedź biochemiczna, oktreotyd o przedłużonym uwalnianiu, preparat o przedłużonym uwalnianiu, preparat radiofarmaceutyczny, rakowiak, stężenie hormonu wzrostu, stężenie TSH, stłuszczenie wątroby, Tektrotyd, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, żylaki żołądkowo-przełykowe
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sandostatin 50 mcg/ml

Sandostatin (oktreotyd octan) dostępny jest w roztworze do wstrzykiwań/infuzji w dawkach 50 μg/ml oraz 100 μg/ml. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wskazania klinicznego, odpowiedzi pacjenta oraz tolerancji leku. W akromegalii początkowa dawka wynosi 0,05-0,1 mg s.c. co 8-12 godzin, z docelową dawką około 0,3 mg/dobę (maksymalnie 1,5 mg/dobę). Monitorowanie skuteczności terapii opiera się na comiesięcznym oznaczaniu stężenia GH (docelowo <2,5 ng/ml) i IGF-1 w zakresie fizjologicznym, a następnie co 6 miesięcy. Brak istotnej poprawy po 3 miesiącach leczenia jest wskazaniem do przerwania terapii. W hormonalnie czynnych guzach przewodu pokarmowego dawka początkowa to 0,05 mg 1-2 razy/dobę, z możliwością zwiększenia do 0,1-0,2 mg 3 razy/dobę, dostosowywana do odpowiedzi klinicznej i hormonalnej (np. 5-HIAA w rakowiakach). W powikłaniach po operacjach trzustki stosuje się 0,1 mg s.c. 3 razy/dobę przez 7 dni, rozpoczynając terapię co najmniej godzinę przed zabiegiem.
akromegalia, gruczolak przysadki wydzielający TSH, hormon tarczycy, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz, infuzja dożylna, insulinopodobny czynnik wzrostu, kwas 5-hydroksyindolooctowy, laparotomia, marskość wątroby, okres półtrwania leku, oktreotyd, rakowiak, roztwór soli fizjologicznej, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, żylaki żołądkowo-przełykowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sandostatin 100 mcg/ml

Sandostatin (oktreotyd octan) jest syntetycznym analogiem somatostatyny dostępnym w stężeniach 50 µg/ml oraz 100 µg/ml, stosowanym w leczeniu akromegalii, gdy standardowe metody (chirurgia, radioterapia) są niewystarczające lub przeciwwskazane. Lek redukuje stężenia hormonu wzrostu (GH) oraz insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1). Ponadto, Sandostatin łagodzi objawy hormonalnie czynnych guzów gastro-entero-pancreaticznych (GEP), zwłaszcza rakowiaków, poprzez kontrolę nadmiernego wydzielania hormonów, nie wykazując działania przeciwnowotworowego. W profilaktyce powikłań pooperacyjnych w obrębie trzustki zmniejsza ryzyko przetok trzustkowych, a w leczeniu krwawień z żylaków żołądkowo-przełykowych w marskości wątroby działa poprzez redukcję przepływu krwi w układzie wrotnym, stosowany jest łącznie z endoskopową skleroterapią.
akromegalia, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu, leczenie chirurgiczne, marskość wątroby, oktreotyd, przetoka trzustkowa, radioterapia, skleroterapia żylaków, tyreotropina, układ wrotny, wstrzyknięcie podskórne, zespół rakowiaka, żylaki żołądkowo-przełykowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Okteva 20 mg

Okteva (oktreotyd octan) to preparat do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, dostępny w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg, stosowany w leczeniu akromegalii, hormonalnie czynnych guzów neuroendokrynnych (w tym rakowiaków) oraz gruczolaków przysadki wydzielających tyreotropinę (TSH). W akromegalii lek jest wskazany u pacjentów, u których leczenie chirurgiczne jest przeciwwskazane, nieskuteczne lub w okresie przejściowym przed pełnym efektem radioterapii. W terapii guzów neuroendokrynnych, zwłaszcza pochodzących ze środkowej części prajelita lub o nieznanym ognisku pierwotnym, oktreotyd kontroluje objawy i hamuje progresję nowotworu. W przypadku gruczolaków TSH, Okteva umożliwia normalizację stężeń TSH i hormonów tarczycy oraz redukcję masy guza, szczególnie gdy chirurgia lub radioterapia są niewystarczające lub niemożliwe do zastosowania.
akromegalia, analog somatostatyny, choroba endokrynologiczna, gruczolak przysadki wydzielający TSH, guz neuroendokrynny, guz przysadki, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz żołądka, hormony tarczycy, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, jelit i trzustki, nadczynność tarczycy, oktreotyd, prajelito, radioterapia, tyreotoksykoza, tyreotropina, wydzielanie serotoniny, zawiesina do wstrzykiwań, zespół rakowiaka