szczepionka Pandemrix
Szczepionka Pandemrix była preparatem przeciwko grypie pandemicznej A/H1N1, opracowanym przez firmę GlaxoSmithKline i dopuszczonym do obrotu w Unii Europejskiej w 2009 roku podczas pandemii tzw. świńskiej grypy. Zawierała inaktywowane wirusy grypy oraz adiuwant AS03, który miał wzmacniać odpowiedź immunologiczną organizmu.
Preparat ten wzbudził kontrowersje po tym, jak badania epidemiologiczne wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia narkolepsji, szczególnie u dzieci i młodzieży w krajach skandynawskich oraz w Irlandii i Wielkiej Brytanii. Narkolepsja to rzadkie zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się nadmierną sennością w ciągu dnia oraz zaburzeniami fazy REM snu.
W 2015 roku Europejska Agencja Leków (EMA) potwierdziła związek przyczynowy między szczepieniem Pandemriksem a występowaniem narkolepsji u osób z predyspozycją genetyczną. Mechanizm powstawania tego powikłania poszczepiennego związany był prawdopodobnie z mimikrą molekularną między składnikami szczepionki a hipokretynami (oreksynami) – neuroprzekaźnikami regulującymi cykl snu i czuwania.
Doświadczenia z Pandemriksem przyczyniły się do zaostrzenia procedur monitorowania bezpieczeństwa szczepionek i lepszego zrozumienia immunologicznych mechanizmów działania adiuwantów. Szczepionka została wycofana z użycia po zakończeniu pandemii grypy A/H1N1.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Narkolepsja – Epidemiologia
Narkolepsja jest przewlekłym zaburzeniem neurologicznym charakteryzującym się nadmierną sennością dzienną oraz objawami dodatkowymi, takimi jak katapleksja, paraliż przysenny i omamy hipnagogiczne. Chorobowość narkolepsji typu 1 (NT1) w populacjach USA i Europy wynosi od 25 do 50 przypadków na 100 000 osób, natomiast typu 2 (NT2) od 20 do 34 na 100 000. W USA w 2023 roku łączna chorobowość wyniosła 37,7/100 000 (12,6 z katapleksją, 25,1 bez katapleksji), a zapadalność 2,6/100 000. W Niemczech chorobowość szacowana jest na 3,1-9,1/100 000, a zapadalność na 0,83/100 000 osobolat. Występuje bimodalny rozkład wieku zachorowania z szczytami około 15 i 36 roku życia, a rozpoznanie często opóźnia się średnio o 8-22 lata. Narkolepsja jest silnie związana z haplotypem HLA DQB1*0602, zwłaszcza w NT1, oraz może być wywołana przez czynniki środowiskowe u osób genetycznie predysponowanych.
antygen leukocytarny, choroba Parkinsona, choroba tarczycy, cukrzyca typu 1, grypa H1N1, haplotyp HLA, katapleksja, krewny pierwszego stopnia, Międzynarodowa Klasyfikacja Zaburzeń Snu, nadmierna senność dzienna, narkolepsja, narkolepsja typu 1, narkolepsja typu 2, omamy hipnagogiczne, opóźnienie diagnostyczne, osobolata, problem poznawczy, rozkład bimodalny, szczepionka Pandemrix, wirus grypy typu B, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie snu nocnego - Leksykon chorób i schorzeń
Narkolepsja – Etiologia i przyczyny
Narkolepsja typu 1, charakteryzująca się katapleksją, jest przewlekłym zaburzeniem neurologicznym wynikającym z autoimmunologicznej destrukcji neuronów podwzgórza produkujących hipokretynę (oreksynę). Utrata tych neuronów sięga 90-95%, co skutkuje obniżonym poziomem hipokretyny w płynie mózgowo-rdzeniowym i prowadzi do zaburzeń regulacji cyklu sen-czuwanie oraz nieprawidłowej kontroli snu REM. Etiologia obejmuje silny związek genetyczny z allelem HLA-DQB1*06:02, obecnym u 90-98% pacjentów z typem 1, oraz czynniki środowiskowe, takie jak infekcje (np. grypa H1N1), szczepienia (Pandemrix) i stres psychologiczny, które mogą wyzwalać odpowiedź autoimmunologiczną. Obecność autoreaktywnych limfocytów T CD4+ i przeciwciał przeciwko białku Trib 2 potwierdza mechanizm autoimmunologiczny prowadzący do selektywnej utraty neuronów hipokretynowych.
angina paciorkowcowa, atak snu, choroba autoimmunologiczna, cykl sen-czuwanie, dojrzewanie płciowe, grypa H1N1, guz mózgu, katapleksja, menopauza, nadmierna senność dzienna, narkolepsja typu 1, narkolepsja typu 2, neurony hipokretynowe, niedobór hipokretyny, oreksyna, płyn mózgowo-rdzeniowy, podwzgórze, pourazowe uszkodzenie mózgu, sen REM, szczepionka Pandemrix, udar mózgu, układ HLA, uraz mózgu, zapalenie mózgu