podwyższona aktywność transaminaz
Podwyższona aktywność transaminaz to stan wskazujący na uszkodzenie komórek wątrobowych lub mięśni. Główne transaminazy oznaczane w badaniach to aminotransferaza alaninowa (ALT) oraz aminotransferaza asparaginianowa (AST). ALT jest bardziej specyficzna dla wątroby, natomiast AST występuje również w mięśniu sercowym, mięśniach szkieletowych, nerkach i mózgu.
Przyczyny podwyższonej aktywności transaminaz są różnorodne. Obejmują one wirusowe zapalenie wątroby, alkoholową chorobę wątroby, niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, działania niepożądane leków (np. statyny, niektóre antybiotyki), choroby autoimmunologiczne wątroby, a także urazy mięśni (np. po intensywnym wysiłku fizycznym), zawał mięśnia sercowego czy choroby metaboliczne.
Diagnostyka podwyższonej aktywności transaminaz powinna uwzględniać dokładny wywiad (używki, leki, choroby współistniejące), badania obrazowe wątroby (USG, TK, MR), ocenę innych parametrów wątrobowych (bilirubina, fosfataza alkaliczna, GGTP, albuminy, INR), markery wirusowego zapalenia wątroby oraz w wybranych przypadkach specjalistyczne testy w kierunku chorób autoimmunologicznych i metabolicznych.
Postępowanie zależy od przyczyny i stopnia podwyższenia enzymów. Łagodne podwyższenie (do 3 razy powyżej górnej granicy normy) może wymagać jedynie obserwacji i modyfikacji stylu życia, natomiast znaczne podwyższenie (ponad 10-krotne) często wskazuje na ostre uszkodzenie wątroby wymagające pilnej diagnostyki i leczenia. Leczenie obejmuje eliminację czynnika uszkadzającego i terapię choroby podstawowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Piascledine
Produkt leczniczy Piascledine, zawierający 100 mg niezmydlającej się frakcji oleju awokado oraz 200 mg niezmydlającej się frakcji oleju sojowego, jest przeciwwskazany w populacji pediatrycznej z powodu braku danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa. W obserwacjach postmarketingowych odnotowano rzadkie, ale poważne działania niepożądane dotyczące wątroby, takie jak cytoliza wątrobowa, cholestaza, żółtaczka oraz podwyższenie aktywności transaminaz. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, chorobami wątroby lub dróg żółciowych w wywiadzie, a także u osób z ryzykiem kamicy żółciowej i uszkodzenia wątroby. W przypadku wystąpienia nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych lub objawów klinicznych uszkodzenia wątroby, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii.
cholestaza, cytoliza wątrobowa, enzymy wątrobowe, frakcja niezmydlająca oleju awokado, frakcja niezmydlająca oleju sojowego, kamica żółciowa, kapsułka twarda, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, parametr krzepnięcia, plamica, podwyższona aktywność transaminaz, podwyższony poziom bilirubiny, pokrzywka, reakcja alergiczna, skaza krwotoczna, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, wybroczyny, wysypka skórna, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepliwości, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie przepływu żółci, zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zahron Combi 20 mg + 5 mg
Zahron Combi to preparat łączący rozuwastatynę (10-20 mg) i amlodypinę (5-10 mg), stosowany w terapii hipercholesterolemii i nadciśnienia tętniczego. Przeciwwskazania obejmują zarówno indywidualne ograniczenia dla każdej substancji, jak i te dotyczące całego produktu. Rozuwastatyna jest przeciwwskazana u pacjentów z czynną chorobą wątroby, podwyższoną aktywnością transaminaz przekraczającą trzykrotnie górną granicę normy, ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), miopatią, w trakcie leczenia cyklosporyną, w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Amlodypina jest przeciwwskazana u chorych z ciężkim niedociśnieniem, wstrząsem (w tym kardiogennym), zwężeniem drogi odpływu z lewej komory, hemodynamicznie niestabilną niewydolnością serca po zawale oraz u osób z nadwrażliwością na dihydropirydyny. Dodatkowo, nadwrażliwość na substancje pomocnicze wyklucza stosowanie całego preparatu.
amlodypina, amlodypina bezylan, bloker kanałów wapniowych, choroba wątroby, cyklosporyna, dihydropirydyna, działanie hipotensyjne, działanie inotropowo ujemne, hipercholesterolemia, klirens kreatyniny, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niewydolność nerek, niewydolność serca, podwyższona aktywność transaminaz, rozuwastatyna, rozuwastatyna wapniowa, ryzyko sercowo-naczyniowe, statyna, stenoza aortalna, substancja pomocnicza, wstrząs kardiogenny, zawał mięśnia sercowego, zwężenie drogi odpływu - Leksykon leków
Przedawkowanie – Imatinib LEK-AM 400 mg
Przedawkowanie imatynibu, choć rzadko dokumentowane, może prowadzić do różnorodnych objawów toksyczności, których nasilenie koreluje z dawką i czasem ekspozycji. W dawkach 1200-1600 mg/dobę obserwuje się głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), zmiany skórne (wysypka, rumień), obrzęki, zmęczenie, kurcze mięśniowe oraz hematologiczne nieprawidłowości (trombocytopenia, pancytopenia). Przy dawkach 1800-3200 mg/dobę dochodzą dodatkowo mialgia, wzrost stężenia fosfokinazy kreatyny i bilirubiny oraz nasilony ból brzucha. W pojedynczym przypadku jednorazowego podania 6400 mg odnotowano ciężkie objawy, takie jak neutropenia i uszkodzenie wątroby (podwyższone transaminazy). Skrajne dawki 8-10 g wywołują głównie silne wymioty i ból żołądkowo-jelitowy. U dzieci przedawkowanie (400-980 mg) manifestuje się wymiotami, biegunką, brakiem łaknienia oraz leukopenią.
antidotum, bilirubina, ból brzucha, ból mięśniowy, ból żołądkowo-jelitowy, brak apetytu, brak łaknienia, fosfokinaza kreatyny, granulocyt obojętnochłonny, imatynib, kurcz mięśniowy, leczenie objawowe, leukopenia, mialgia, morfologia krwi, neutropenia, nieprawidłowość hematologiczna, obrzęk, obrzęk twarzy, pancytopenia, parametr nerkowy, parametr wątrobowy, podwyższona aktywność transaminaz, przedawkowanie, rumień, toksyczność, trombocytopenia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zmiana skórna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Darunavir Accord
Podczas terapii produktem Darunavir Accord, zawierającym darunawir w skojarzeniu z rytonawirem, konieczna jest regularna ocena odpowiedzi wirologicznej, a w przypadku braku lub utraty odpowiedzi zaleca się badania oporności. Schemat z darunawirem i rytonawirem podawany raz na dobę nie jest zalecany u pacjentów z mutacjami DRV-RAM, wiremią HIV-1 RNA ≥100 000 kopii/mL lub liczbą komórek CD4+ <100 x 10⁶/L. U dzieci poniżej 3 lat lub o masie ciała <15 kg stosowanie jest niewskazane ze względu na brak danych. W ciąży darunawir z rytonawirem stosuje się tylko, gdy korzyści przewyższają ryzyko, z uwzględnieniem interakcji z innymi lekami. U osób powyżej 65. roku życia zaleca się ostrożność ze względu na częstsze współistniejące choroby i obniżoną czynność wątroby. W trakcie terapii obserwowano ciężkie reakcje skórne (0,4%), w tym zespół DRESS i Stevensa-Johnsona (<0,1%), które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergią na sulfonamidy, gdyż darunawir zawiera ugrupowanie sulfonamidowe.
alergia na sulfonamidy, AspAT AlAT, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa-Basedowa, ciężka reakcja skórna, cytolityczne zapalenie wątroby, cytomegalowirusowe zapalenie siatkówki, czynnik VIII, darunawir, dehydrogenaza alkoholowa, glikoproteina p, hemofilia, hiperlipidemia, inhibitor CYP3A, inhibitor proteazy, komórki CD4, lek przeciwretrowirusowy, marskość wątroby, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mutacja DRV-RAM, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, odpowiedź wirologiczna, oporność na darunawir, ostra uogólniona osutka krostkowa, podwyższona aktywność transaminaz, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, reaktywacja wirusa opryszczki, rytonawir, terapia przeciwretrowirusowa, ugrupowanie sulfonamidowe, wiremia HIV-1, wylew śródskórny, wysypka polekowa, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie płuc Pneumocystis, zapalenie wątroby indukowane lekiem, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pravator 20 mg
Pravastatyna w dawce 40 mg, oceniana w siedmiu randomizowanych badaniach klinicznych obejmujących ponad 21 000 pacjentów i ponad 47 000 pacjento-lat ekspozycji, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa. Częstość działań niepożądanych nie przekraczała 0,3% w porównaniu do placebo. W zakresie układu mięśniowo-szkieletowego częstość bólów mięśni wynosiła 1,4% zarówno w grupie leczonej, jak i placebo, a podwyższenie aktywności kinazy kreatynowej (>3× i >10× GGN) było porównywalne (1,6% vs 1,6% i 1,0% vs 1,0%). Podwyższenie transaminaz (ALT, AST >3× GGN) występowało u ≤1,2% pacjentów, bez istotnej różnicy względem placebo. Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano dodatkowe działania niepożądane, w tym rzadkie immunozależne miopatie martwicze, rozpad mięśni prążkowanych, zapalenie mięśni, zapalenie ścięgien oraz zaburzenia metaboliczne jak cukrzyca, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka (glukoza na czczo ≥5,6 mmol/l, BMI >30 kg/m², nadciśnienie, hipertrójglicerydemia).
anafilaksja, badanie z podwójnie ślepą próbą, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, ból mięśniowo-szkieletowy, ból stawów, cukrzyca, depresja, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, koszmar senny, łysienie, mioglobinuria, miopatia, nadwrażliwość na światło, niestrawność, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, nudność, obrzęk naczynioruchowy, osłabienie mięśni, ostra niewydolność nerek, parestezja, piorunująca martwica wątroby, podwójne widzenie, podwyższona aktywność transaminaz, pokrzywka, polineuropatia obwodowa, reakcja nadwrażliwości, rozpad mięśni prążkowanych, skurcz mięśni, sól sodowa prawastatyny, śródmiąższowa choroba płuc, świąd, transaminazy, układ mięśniowo-szkieletowy, utrata pamięci, wymioty, wysypka, wysypka liszajowata, wzdęcie, zaburzenie snu, zaburzenie widzenia, zapalenie mięśni, zapalenie ścięgien, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie wielomięśniowe, zaparcie, zawroty głowy, zespół toczeniopodobny, zgaga, żółtaczka