encefalopatia o nieznanej etiologii
Encefalopatia o nieznanej etiologii to stan patologiczny ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujący się dysfunkcją mózgu, którego przyczyny pozostają niewyjaśnione pomimo przeprowadzenia standardowej diagnostyki. Jest to rozpoznanie z wykluczenia, stawiane po wyeliminowaniu znanych przyczyn encefalopatii, takich jak zaburzenia metaboliczne, toksyczne, infekcyjne, autoimmunologiczne czy naczyniowe.
Objawy encefalopatii o nieznanej etiologii mogą obejmować zaburzenia świadomości o różnym nasileniu (od łagodnych zaburzeń poznawczych do śpiączki), zmiany zachowania, zaburzenia pamięci, dezorientację, drgawki, mioklonie, ataksję oraz inne objawy neurologiczne. Przebieg może być ostry, podostry lub przewlekły, a rokowanie zależy od czynników takich jak wiek pacjenta, współistniejące choroby oraz czas trwania objawów.
Diagnostyka encefalopatii o nieznanej etiologii wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad, badanie neurologiczne, badania laboratoryjne (w tym płynu mózgowo-rdzeniowego), badania obrazowe (MRI, CT), EEG, a także specjalistyczne testy genetyczne, metaboliczne i immunologiczne. W wybranych przypadkach rozważa się biopsję mózgu. Leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący, a w przypadku identyfikacji przyczyny – przyczynowy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Przeciwwskazania stosowania
Hemaglutynina włókienkowa, kluczowy antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, jest stosowana w preparatach skojarzonych przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis. Główne przeciwwskazania do jej stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki szczepionek, w tym na formaldehyd, glutaraldehyd, neomycynę, streptomycynę, polimyksynę B oraz albuminę surowicy bydlęcej, obecne w różnych preparatach (np. Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim, Tetraxim). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest encefalopatia o nieznanej etiologii występująca w ciągu 7 dni po poprzednim szczepieniu zawierającym antygeny krztuśca, a także postępująca encefalopatia i zagrażające życiu reakcje alergiczne po wcześniejszych dawkach. Szczepionek tych nie należy podawać także pacjentom z przejściową trombocytopenią lub powikłaniami neurologicznymi po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi.
albumina surowicy bydlęcej, błonica tężec krztusiec, drgawki, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, hemofilia, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość na składniki szczepionki, neomycyna, nieżyt górnych dróg oddechowych, odpowiedź immunologiczna, padaczka, polimyksyna B, poliomyelitis, postępująca encefalopatia, powikłanie neurologiczne, profilaktyka przeciwgorączkowa, przejściowa trombocytopenia, streptomycyna, szczepionka przeciwkrztuścowa bezkomórkowa, szczepionka skojarzona, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie odporności - Leksykon substancji czynnych
Polimyksyna – Przeciwwskazania stosowania
Polimyksyna, antybiotyk peptydowy obecny w śladowych ilościach w niektórych szczepionkach, takich jak Boostrix Polio i Infanrix-IPV, stanowi istotne przeciwwskazanie u pacjentów z nadwrażliwością na ten związek lub inne składniki produkcyjne (np. neomycynę, formaldehyd). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także wystąpienie reakcji nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu analogicznych szczepionek przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi lub poliomyelitis. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów, u których w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi wystąpiła encefalopatia o nieznanej etiologii – w takich przypadkach zaleca się rezygnację ze szczepień zawierających komponent krztuścowy i rozważenie preparatów skierowanych jedynie przeciw błonicy, tężcowi i poliomyelitis. Dodatkowo, w przypadku Boostrix Polio przeciwwskazaniem są także przejściowa trombocytopenia oraz powikłania neurologiczne (drgawki, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne) po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi.
antybiotyk peptydowy, antygen krztuśca, choroba przebiegająca z gorączką, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, konsultacja alergologiczna, łagodna infekcja, nadwrażliwość na polimyksynę, nadwrażliwość na składniki, nadwrażliwość na substancje, powikłanie neurologiczne, reakcja alergiczna na antybiotyk, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka Infanrix-IPV, trombocytopenia przejściowa - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus – Przeciwwskazania stosowania
Infanrix-IPV to szczepionka zawierająca inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1 (szczep Mahoney, 40 jednostek antygenu D), 2 (szczep MEF-1, 8 jednostek) oraz 3 (szczep Saukett, 32 jednostki), namnażane w hodowli komórkowej VERO i inaktywowane dla zachowania bezpieczeństwa i immunogenności. Przeciwwskazania do podania obejmują nadwrażliwość na poliowirus, substancje pomocnicze (w tym śladowe ilości formaldehydu, neomycyny i polimyksyny), a także wcześniejsze reakcje alergiczne na składniki szczepionki, w tym antygeny błonicy, tężca i krztuśca. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci z encefalopatią o nieznanej etiologii występującą w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi – w takich przypadkach zaleca się rezygnację ze szczepienia przeciw krztuścowi i stosowanie preparatów bez komponentu krztuścowego.
antygen D, antygen krztuśca, błonica tężec krztusiec, choroba przebiegająca z gorączką, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, hodowla komórkowa VERO, immunizacja, immunolog kliniczny, inaktywowany wirus polio, kwas para-aminobenzoesowy, łagodna infekcja, neomycyna i polimyksyna, poliomyelitis, poliowirus, przeziębienie, specjalista chorób zakaźnych, szczepionka przeciw polio, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix, zawierająca toksoid błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), toksoid tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg), jest adsorbowana na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+). Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jej podania są nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym formaldehyd w śladowych ilościach, oraz reakcje alergiczne po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy, tężcowi lub krztuścowi. Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania neurologiczne, takie jak encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu krztuścowym, drgawki czy epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, które stanowią przeciwwskazanie do podania Boostrix. Również przejściowa trombocytopenia po wcześniejszych szczepieniach jest wskazaniem do rezygnacji z podania preparatu.
antygen Bordetella pertussis, choroba gorączkowa, drgawka, działanie niepożądane szczepionki, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, łagodna infekcja, nadwrażliwość na substancje czynne, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, powikłanie neurologiczne, substancja pomocnicza, szczepionka przeciw błonicy, szczepionka przeciw krztuścowi, szczepionka przeciw tężcowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, trombocytopenia przejściowa, wodorotlenek glinu, zakażenie górnych dróg oddechowych - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Przeciwwskazania stosowania
Poliowirus typ 2, będący składnikiem szczepionki Boostrix Polio (inaktywowany szczep MEF-1, 8 jednostek antygenu D na dawkę 0,5 ml), wymaga szczegółowej oceny stanu pacjenta przed podaniem. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami są: potwierdzona nadwrażliwość na poliowirus lub inne składniki preparatu, w tym neomycynę, polimyksynę i formaldehyd, reakcje nadwrażliwości po wcześniejszych szczepieniach przeciw poliomyelitis, encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi, a także przejściowa trombocytopenia lub powikłania neurologiczne po szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi. Szczepionka jest produkowana na hodowli komórkowej VERO, co może mieć znaczenie przy ocenie nadwrażliwości na składniki podłoża hodowlanego.
antygen D, antygen krztuśca, błonica, encefalopatia o nieznanej etiologii, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, nadwrażliwość na formaldehyd, nadwrażliwość na neomycynę, nadwrażliwość na polimyksynę, nadwrażliwość na substancje, ostra choroba z gorączką, polio, poliowirus typ 2, powikłanie neurologiczne, preparat złożony, przejściowa trombocytopenia, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, serotyp wirusa polio, szczepionka przeciwko poliomyelitis, tężec, trombocytopenia - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie typu 2 i 3 – Przeciwwskazania stosowania
Szczepionka Adacel, będąca bezkomórkowym preparatem przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, zawiera w jednej dawce 0,5 ml 5 µg fimbrii typu 2 i 3, które wraz z innymi antygenami krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg) oraz toksoidami błoniczym (≥2 j.m., 2 Lf) i tężcowym (≥20 j.m., 5 Lf) mają na celu indukcję odporności przeciw krztuścowi. Adjuwantem jest fosforan glinu (1,5 mg, 0,33 mg Al3+). Preparat jest adsorbowany i charakteryzuje się zmniejszoną zawartością antygenów, co ma na celu ograniczenie działań niepożądanych. Szczepionka jest dostępna w formie mętnej, białej zawiesiny do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Podanie powinno być odroczone u pacjentów z ostrą ciężką chorobą przebiegającą z gorączką, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania.
adjuwant, antygen krztuśca, działanie niepożądane, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, fimbria typu 2 i 3, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, nadwrażliwość pacjenta, pertaktyna, podanie parenteralne, reakcja alergiczna, reakcja organizmu, substancja pomocnicza, szczepionka Adacel, szczepionka przeciw błonicy tężcowi i krztuścowi, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Wodorotlenek glinu – Przeciwwskazania stosowania
Wodorotlenek glinu jest stosowany zarówno jako substancja czynna w lekach zobojętniających kwas żołądkowy (np. Maalox w formie tabletek i zawiesiny doustnej), jak i jako adiuwant w szczepionkach (np. D-Szczepionka błonicza adsorbowana, Infanrix-IPV, NeisVac-C, Szczepionka tężcowa adsorbowana). Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających wodorotlenek glinu jest nadwrażliwość na tę substancję lub inne składniki preparatu. W przypadku leków zobojętniających, takich jak Maalox, przeciwwskazaniem jest również ciężka niewydolność nerek ze względu na ryzyko kumulacji glinu i encefalopatii glinowej. W szczepionkach przeciwwskazania obejmują ostre stany chorobowe z gorączką oraz zaostrzenia chorób przewlekłych, które wymagają odroczenia szczepienia do czasu ustabilizowania stanu pacjenta.
adiuwant szczepionkowy, antygen krztuśca, ciężka niewydolność nerek, dawka kortykosteroidu, encefalopatia glinowa, encefalopatia o nieznanej etiologii, kumulacja glinu, lek zobojętniający kwas żołądkowy, nadwrażliwość na formaldehyd, nadwrażliwość na neomycynę, nadwrażliwość na polimyksynę, nadwrażliwość na substancje, nośnik białkowy, odpowiedź immunologiczna, ostry stan chorobowy, polisacharyd Neisseria meningitidis, reakcja poszczepienna, substancja czynna, substancja zobojętniająca kwas żołądkowy, szczepionka z wodorotlenkiem glinu, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, wywiad lekarski, zaostrzenie choroby przewlekłej - Leksykon substancji czynnych
Wirus polio – Przeciwwskazania stosowania
Przeciwwskazania do stosowania szczepionek zawierających inaktywowany wirus polio obejmują przede wszystkim potwierdzoną nadwrażliwość na składniki preparatu, w tym na inaktywowany wirus polio oraz substancje pomocnicze i pozostałości procesu produkcyjnego, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B oraz albumina surowicy bydlęcej. Szczególną uwagę należy zwrócić na reakcje alergiczne po wcześniejszych dawkach szczepionek przeciw poliomyelitis. Encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca stanowi przeciwwskazanie do stosowania szczepionek skojarzonych z wirusem polio, a w przypadku preparatu Tetraxim postępująca encefalopatia jest bezwzględnym przeciwwskazaniem. Ponadto, podanie szczepionek należy odroczyć u pacjentów z ostrą ciężką chorobą przebiegającą z gorączką, choć łagodne infekcje bez gorączki nie wykluczają szczepienia.
albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, choroba neurologiczna, encefalopatia, encefalopatia o nieznanej etiologii, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, komponent krztuścowy, nadwrażliwość na składniki preparatu, neomycyna, niepożądany odczyn poszczepienny, ostra ciężka choroba, polimyksyna B, poliomyelitis, postępująca encefalopatia, reakcja alergiczna, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności - Leksykon substancji czynnych
Fimbrie – Przeciwwskazania stosowania
Fimbrie typu 2 i 3, obecne w szczepionce Adacel Polio w dawce 5 µg na 0,5 ml, stanowią istotny antygen krztuśca w szczepionkach złożonych. Przeciwwskazania do ich stosowania obejmują nadwrażliwość na antygeny krztuśca, w tym fimbrie, oraz na substancje pomocnicze takie jak fosforan glinu, toksoidy błoniczy i tężcowy, inaktywowane wirusy polio, a także pozostałości procesu produkcyjnego (formaldehyd, glutaraldehyd, antybiotyki: streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po poprzednim podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. W takich przypadkach należy odstąpić od podania preparatu i rozważyć alternatywne metody immunizacji.
albumina surowicy bydlęcej, antybiotyk, antygen krztuśca, drgawki, encefalopatia o nieznanej etiologii, encefalopatia poszczepienia, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, komponent krztuścowy, nadwrażliwość na szczepionkę, ostra choroba z gorączką, pertaktyna, powikłanie poszczepienne, reakcja alergiczna, szczepionka przeciw błonicy i tężcowi, szczepionka przeciw krztuścowi, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, zaburzenie świadomości - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Adacel 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Adacel, zawierająca toksoid błoniczy (≥2 j.m.), toksoid tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny krztuśca w formie bezkomórkowej (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typ 2 i 3 po 5 µg), jest przeciwwskazana u pacjentów z potwierdzoną nadwrażliwością na składniki szczepionki, w tym substancje pomocnicze oraz śladowe pozostałości procesu produkcji, takie jak formaldehyd i glutaraldehyd. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest także wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej antygeny krztuśca. W przypadku ostrej ciężkiej choroby z gorączką szczepienie należy odroczyć, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania do podania preparatu.
ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, błonica, encefalopatia o nieznanej etiologii, fimbrie, formaldehyd, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, krztusiec, łagodna infekcja, nadwrażliwość, niepożądany odczyn poszczepienny, odpowiedź immunologiczna, ostra choroba z gorączką, pertaktyna, reakcja alergiczna, substancja pomocnicza, szczepionka Adacel, tężec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Toksoid błoniczy – Przeciwwskazania stosowania
Toksoid błoniczy, będący kluczowym składnikiem szczepionek przeciw błonicy, posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na toksoid błoniczy lub inne składniki szczepionek, w tym substancje pomocnicze i pozostałości procesu produkcji, takie jak formaldehyd, glutaraldehyd, neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B oraz albumina surowicy bydlęcej. Reakcje nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu szczepionek zawierających toksoid błoniczy stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do dalszych dawek. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania neurologiczne, takie jak encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu antygenami krztuśca, postępująca encefalopatia oraz inne choroby neurologiczne o progresywnym przebiegu. Dodatkowo, u pacjentów z przejściową trombocytopenią lub powikłaniami neurologicznymi po wcześniejszych szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi, stosowanie toksoidu błoniczego jest niewskazane.
albumina surowicy bydlęcej, antygeny krztuśca, choroba zakaźna, drgawki gorączkowe, encefalopatia o nieznanej etiologii, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, glutaraldehyd, immunologia kliniczna, immunoprofilaktyka, infekcja górnych dróg oddechowych, krzyk mózgowy, nadwrażliwość na substancję czynną, neomycyna, polimyksyna B, postępująca encefalopatia, powikłania neurologiczne, profilaktyka błonicy, przejściowa trombocytopenia, reakcja nadwrażliwości, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy