polio
Polio (choroba Heinego-Medina, poliomyelitis) to ostra choroba zakaźna wywoływana przez poliowirusy, należące do rodziny Picornaviridae. Patogen atakuje głównie neurony ruchowe rdzenia kręgowego, prowadząc do uszkodzenia układu nerwowego i potencjalnie nieodwracalnych porażeń mięśni, szczególnie kończyn dolnych.
Zakażenie szerzy się drogą pokarmową (fekalno-oralną) lub kropelkową. Większość infekcji (72-95%) przebiega bezobjawowo, jednak w przypadkach objawowych możliwe są trzy postacie: poronna (objawy grypopodobne), nieparaliżowa (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych) oraz najcięższa – porażenna, która może prowadzić do trwałego kalectwa i niewydolności oddechowej.
Dzięki globalnym programom szczepień prowadzonym od lat 50. XX wieku, zachorowalność na polio drastycznie spadła. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) prowadzi kampanię całkowitej eradykacji wirusa – obecnie dzika postać wirusa występuje endemicznie jedynie w Afganistanie i Pakistanie. Szczepienia przeciwko polio są obowiązkowym elementem kalendarza szczepień dzieci w większości krajów świata.
W leczeniu polio stosuje się głównie postępowanie objawowe, a w fazie ostrej choroby kluczowe jest zapewnienie wsparcia oddechowego. Pacjenci z przetrwałymi porażeniami wymagają długotrwałej rehabilitacji i często korzystania z zaopatrzenia ortopedycznego. U części ozdrowieńców po latach może wystąpić zespół post-polio, charakteryzujący się nasileniem objawów neurologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ostra miękka mielopatia – Objawy
Ostre nagłe porażenie wiotkie (AFM) to rzadka, ale poważna choroba neurologiczna, charakteryzująca się nagłym osłabieniem mięśniowym, utratą napięcia i odruchów, głównie u dzieci w wieku około 5-6 lat. Objawy pojawiają się zwykle po infekcji dróg oddechowych i obejmują asymetryczne, wiotkie osłabienie kończyn, częściej proksymalnych, bez zaburzeń czucia. U około 30% pacjentów dochodzi do zajęcia pnia mózgu, manifestującego się dysfunkcją nerwów czaszkowych, co skutkuje m.in. opadaniem powiek, osłabieniem mięśni twarzy, trudnościami w połykaniu i mowie. Ból kończyn, karku lub pleców jest częstym wczesnym objawem. W ciężkich przypadkach może wystąpić niewydolność oddechowa wymagająca wsparcia wentylacyjnego (około 20% przypadków) oraz zaburzenia autonomiczne, takie jak niestabilność ciśnienia tętniczego i zaburzenia rytmu serca.
choroba Heinego-Medina, dożylne immunoglobuliny, dysfagia, dyzartria, fizjoterapia, infekcja dróg oddechowych, kortykosteroidy, mięśnie dystalne, mięśnie proksymalne, nerwy czaszkowe, niewydolność oddechowa, objawy grypopodobne, opadanie powiek, osłabienie mięśni twarzy, osłabienie mięśniowe, plazmafereza, polio, terapia logopedyczna, terapia zajęciowa, tlenoterapia, transfer nerwów, uszkodzenie pnia mózgu, utrata napięcia mięśniowego, utrata odruchów, zaburzenia autonomiczne, zaburzenia rytmu serca, zanik mięśni - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Przeciwwskazania stosowania
Poliowirus typ 2, będący składnikiem szczepionki Boostrix Polio (inaktywowany szczep MEF-1, 8 jednostek antygenu D na dawkę 0,5 ml), wymaga szczegółowej oceny stanu pacjenta przed podaniem. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami są: potwierdzona nadwrażliwość na poliowirus lub inne składniki preparatu, w tym neomycynę, polimyksynę i formaldehyd, reakcje nadwrażliwości po wcześniejszych szczepieniach przeciw poliomyelitis, encefalopatia o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po szczepieniu przeciw krztuścowi, a także przejściowa trombocytopenia lub powikłania neurologiczne po szczepieniach przeciw błonicy i/lub tężcowi. Szczepionka jest produkowana na hodowli komórkowej VERO, co może mieć znaczenie przy ocenie nadwrażliwości na składniki podłoża hodowlanego.
antygen D, antygen krztuśca, błonica, encefalopatia o nieznanej etiologii, hodowla komórkowa VERO, inaktywowany poliowirus, nadwrażliwość na formaldehyd, nadwrażliwość na neomycynę, nadwrażliwość na polimyksynę, nadwrażliwość na substancje, ostra choroba z gorączką, polio, poliowirus typ 2, powikłanie neurologiczne, preparat złożony, przejściowa trombocytopenia, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, serotyp wirusa polio, szczepionka przeciwko poliomyelitis, tężec, trombocytopenia - Leksykon substancji czynnych
Salmonella enterica – Interakcje
Szczepionka doustna zawierająca żywe komórki Salmonella enterica serowar Typhi Ty21a (≥ 2×10^9 komórek) wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza z antybiotykami i sulfonamidami o działaniu przeciwbakteryjnym. Antybiotyki, w tym azytromycyna o przedłużonym działaniu, mogą hamować wzrost bakterii szczepionkowych, co prowadzi do osłabienia odpowiedzi immunologicznej. W praktyce klinicznej zaleca się odroczenie szczepienia na co najmniej 3 dni po zakończeniu antybiotykoterapii oraz wstrzymanie się z rozpoczęciem leczenia antybiotykami przez co najmniej 3 dni po zakończeniu pełnego cyklu szczepienia. Podobne zasady dotyczą leków przeciwmalarycznych (chlorochina, meflochina, atowakwon-proguanil), gdzie rekomenduje się zakończenie szczepienia przed rozpoczęciem profilaktyki i zachowanie co najmniej 3-dniowej przerwy, aby zapewnić prawidłową kolonizację i odpowiedź immunologiczną.
antybiotykoterapia, azytromycyna, błona śluzowa przewodu pokarmowego, charakterystyka produktu leczniczego, cholera, dur brzuszny, kolonizacja bakterii, kotrimoksazol, laktoza, leki przeciwmalaryczne, malaria, odpowiedź immunologiczna, polio, Salmonella enterica, sulfonamidy, szczepionka bakteryjna, szczepionki atenuowane, żółta febra - Leksykon leków
Interakcje leku – Priorix-Tetra –
Szczepionka Priorix-Tetra, zawierająca żywe, atenuowane wirusy odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej, może być jednocześnie podawana z wieloma innymi szczepionkami, takimi jak sześciowalentne DTPa-HBV-IPV/Hib, DTPa, Hib, IPV, HBV, MenB, MenC, MenACWY oraz 10-walentna szczepionka przeciw pneumokokom, pod warunkiem aplikacji w różne miejsca ciała. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne podawanie z Bexsero (przeciw meningokokom grupy B), które wiąże się ze zwiększonym ryzykiem gorączki, tkliwości w miejscu podania, zaburzeń nawyków żywieniowych oraz drażliwości, co wymaga rozważenia podania tych szczepionek osobno. Ponadto, szczepionka może powodować przejściową anergię w testach tuberkulinowych, utrzymującą się do 6 tygodni po szczepieniu, co może skutkować fałszywie ujemnymi wynikami; testy tuberkulinowe powinny być wykonane przed lub równocześnie ze szczepieniem.
anergia, błonica, Haemophilus influenzae typu B, immunogenność, kwas acetylosalicylowy, ludzka immunoglobulina, meningokoki grupy B, meningokoki grupy C, odra, ospa wietrzna, pneumokoki, polio, przeciwciało, salicylany, świnka i różyczka, szczepionka Bexsero, szczepionka Priorix-Tetra, test tuberkulinowy, tężec i krztusiec, transfuzja krwi, wirus atenuowany, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół Reye’a - Leksykon substancji czynnych
Kwas para-aminobenzoesowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) występuje w śladowych ilościach w szczepionkach takich jak Boostrix Polio (<0,07 ng/dawkę), Infanrix-IPV (<0,07 ng/dawkę) oraz Priorix (6,5 ng/dawkę). Głównym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających PABA jest nadwrażliwość na tę substancję. Dodatkowo, szczepionki te zawierają inne potencjalnie alergizujące substancje pomocnicze, takie jak neomycyna, polimyksyna, formaldehyd oraz sorbitol (9 mg w Priorix). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z udokumentowaną encefalopatią o nieznanej etiologii po szczepieniu przeciw krztuścowi, u których zaleca się rezygnację ze szczepienia krztuścowego, ale kontynuację szczepień przeciw błonicy, tężcowi i polio. Podanie szczepionek należy odroczyć u pacjentów z ostrymi, ciężkimi chorobami przebiegającymi z gorączką, natomiast łagodne infekcje nie stanowią przeciwwskazania.
agammaglobulinemia, AIDS, błonica, Boostrix Polio, encefalopatia, fenyloalanina, fenyloketonuria, Infanrix-IPV, kontaktowe zapalenie skóry, krztusiec, kwas para-aminobenzoesowy, limfocyty CD4, nadwrażliwość, niedobór odporności, ostra choroba, polio, poliomyelitis, powikłania neurologiczne, Priorix, reakcja alergiczna, tężec, trombocytopenia, złożony niedobór odporności