tężec i krztusiec
Tężec to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Clostridium tetani, która produkuje silną neurotoksynę powodującą wzmożone napięcie mięśni i bolesne skurcze. Infekcja rozpoczyna się zazwyczaj od zanieczyszczenia rany zarodnikami bakterii, które w warunkach beztlenowych namnażają się i wydzielają toksynę. Charakterystyczne objawy to szczękościsk, trudności w połykaniu, sztywność karku oraz uogólnione skurcze mięśni, które mogą prowadzić do niewydolności oddechowej i zgonu.
Krztusiec (koklusz) to wysoce zakaźna choroba układu oddechowego wywoływana przez bakterię Bordetella pertussis. Przebiega typowo w trzech fazach: nieżytowej (przypominającej przeziębienie), napadowej (z charakterystycznym „pianiem” podczas wdechu po napadach kaszlu) oraz zdrowienia (stopniowego ustępowania objawów). Choroba jest szczególnie niebezpieczna dla niemowląt, u których może prowadzić do bezdechów, zapalenia płuc, encefalopatii, a nawet zgonu.
Obie choroby podlegają obowiązkowym szczepieniom w ramach kalendarza szczepień ochronnych. Szczepionka przeciwko tężcowi (zazwyczaj w formie skojarzonej DTP lub Tdap) wymaga dawek przypominających co 10 lat. Profilaktyka poekspozycyjna tężca obejmuje oczyszczenie rany, podanie immunoglobuliny przeciwtężcowej oraz szczepionki. W przypadku krztuśca podstawą leczenia są antybiotyki makrolidowe, które skracają okres zakaźności, ale mają ograniczony wpływ na przebieg choroby, jeśli są podane w fazie napadowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Adacel Polio 0,5 ml
ADACEL POLIO to adsorbowana zawiesina do wstrzykiwań, zawierająca precyzyjnie określone ilości antygenów błonicy (≥2 j.m., 2 Lf), tężca (≥20 j.m., 5 Lf), bezkomórkowego krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typ 2 i 3 – 5 µg) oraz inaktywowanego wirusa polio typów 1 (29 jednostek antygenu D), 2 (7 jednostek antygenu D) i 3 (26 jednostek antygenu D) w dawce 0,5 ml. Adiuwantem jest fosforan glinu (1,5 mg, 0,33 mg Al). Produkt może zawierać śladowe ilości formaldehydu, glutaraldehydu, antybiotyków (streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B) oraz albuminy surowicy bydlęcej. Szczepionka wymaga wstrząśnięcia przed podaniem, jest dostępna w ampułko-strzykawkach o pojemności 0,5 ml, przechowywana w temperaturze 2–8°C, nie wolno jej zamrażać. Po wyjęciu z lodówki stabilna do 72 godzin w temp. do 25°C.
adiuwant, aktywność biologiczna, albumina surowicy bydlęcej, ampułko-strzykawka, antygen krztuśca, ciało obce, dawka szczepionki, fenoksyetanol, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, neomycyna, niezgodność farmaceutyczna, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, podanie parenteralne, polimyksyna B, poliomyelitis inaktywowany, polisorbat 80, środek konserwujący, środek powierzchniowo czynny, streptomycyna, substancja pomocnicza, szczepionka przeciw błonicy, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus polio inaktywowany, woda do wstrzykiwań, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon substancji czynnych
Poliowirus typ 2 – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Inaktywowany poliowirus typu 2 (szczep MEF-1) jest składnikiem szczepionki Boostrix Polio, występującym w dawce 8 jednostek antygenu D, która łączy ochronę przeciw poliomyelitis (wirusy typu 1, 2 i 3) z immunizacją przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi. Szczepionka może być stosowana w drugim i trzecim trymestrze ciąży, co potwierdzają dane z randomizowanego badania klinicznego (n=341) oraz prospektywnego badania obserwacyjnego (n=793), nie wykazujące działań niepożądanych związanych z ciążą, zdrowiem płodu ani noworodka. Brak jest jednak danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w pierwszym trymestrze. Dane z biernego monitorowania potwierdzają brak negatywnego wpływu szczepionki na przebieg ciąży i zdrowie potomstwa. Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na rozwój embrionalny, przebieg porodu ani rozwój po porodzie, co dodatkowo potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa szczepionki w ciąży.
bierne monitorowanie, błonica, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, inaktywowany poliowirus typu 2, karmienie piersią, komponenta dTpa, pierwszy trymestr ciąży, poliomyelitis, poliowirus typu 1, poliowirus typu 3, profilaktyka krztuśca, prospektywne badanie obserwacyjne, randomizowane kontrolowane badanie kliniczne, rozwój embrionalny, rozwój pourodzeniowy, szczep Mahoney, szczep MEF-1, szczep Saukett, tężec i krztusiec, trymestr ciąży - Leksykon leków
Przedawkowanie – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Przedawkowanie szczepionki Boostrix, zawierającej toksoidy błoniczy (≥2 j.m.), tężcowy (≥20 j.m.) oraz antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 μg, hemaglutynina włókienkowa 8 μg, pertaktyna 2,5 μg), nie wykazuje specyficznych lub nasilonych działań niepożądanych w porównaniu do standardowej dawki 0,5 ml. Objawy miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk) oraz ogólnoustrojowe (zmęczenie, ból głowy, bóle mięśniowe, brak apetytu) mają podobne nasilenie jak po prawidłowym podaniu. Reakcje alergiczne mogą wystąpić, lecz nie zaobserwowano zwiększonego ryzyka przy przedawkowaniu. W skład szczepionki wchodzą również adiuwanty: wodorotlenek glinu uwodniony (0,3 mg Al³⁺) i fosforan glinu (0,2 mg Al³⁺), które mogą potencjalnie nasilać miejscowe reakcje poszczepienne, a także śladowe ilości formaldehydu, co jest istotne w kontekście nadwrażliwości.
adiuwant, bezpieczeństwo farmakoterapii, błonica, Bordetella pertussis, działanie niepożądane, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, leczenie objawowe, objaw niepożądany, obserwacja kliniczna, pertaktyna, postępowanie przeciwalergiczne, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja poszczepienna, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, szczepionka Boostrix, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wodorotlenek glinu uwodniony, zmniejszona zawartość antygenów - Leksykon leków
Interakcje leku – Priorix-Tetra –
Szczepionka Priorix-Tetra, zawierająca żywe, atenuowane wirusy odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej, może być jednocześnie podawana z wieloma innymi szczepionkami, takimi jak sześciowalentne DTPa-HBV-IPV/Hib, DTPa, Hib, IPV, HBV, MenB, MenC, MenACWY oraz 10-walentna szczepionka przeciw pneumokokom, pod warunkiem aplikacji w różne miejsca ciała. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne podawanie z Bexsero (przeciw meningokokom grupy B), które wiąże się ze zwiększonym ryzykiem gorączki, tkliwości w miejscu podania, zaburzeń nawyków żywieniowych oraz drażliwości, co wymaga rozważenia podania tych szczepionek osobno. Ponadto, szczepionka może powodować przejściową anergię w testach tuberkulinowych, utrzymującą się do 6 tygodni po szczepieniu, co może skutkować fałszywie ujemnymi wynikami; testy tuberkulinowe powinny być wykonane przed lub równocześnie ze szczepieniem.
anergia, błonica, Haemophilus influenzae typu B, immunogenność, kwas acetylosalicylowy, ludzka immunoglobulina, meningokoki grupy B, meningokoki grupy C, odra, ospa wietrzna, pneumokoki, polio, przeciwciało, salicylany, świnka i różyczka, szczepionka Bexsero, szczepionka Priorix-Tetra, test tuberkulinowy, tężec i krztusiec, transfuzja krwi, wirus atenuowany, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół Reye’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Boostrix 0,5 ml (1 dawka)
Szczepionka Boostrix, zawierająca toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2,5 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz adsorbowane antygeny Bordetella pertussis (toksoid krztuścowy 8 µg, hemaglutynina włókienkowa 8 µg, pertaktyna 2,5 µg), jest przeznaczona do stosowania jako dawka przypominająca u osób powyżej 4 roku życia, które ukończyły podstawowy cykl szczepień przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi. Preparat, adsorbowany na wodorotlenku glinu (0,3 mg Al3+) i fosforanie glinu (0,2 mg Al3+), zwiększa immunogenność poprzez przedłużoną ekspozycję antygenów. Szczepionka jest podawana domięśniowo w dawce 0,5 ml i nie jest wskazana dla dzieci poniżej 4 lat, które wymagają szczepionek o pełnej zawartości antygenów. Zastosowanie Boostrix jest szczególnie istotne w profilaktyce wtórnej, w tym u pacjentów wymagających przypomnienia zgodnie z krajowymi kalendarzami szczepień oraz w sytuacjach zwiększonego ryzyka zakażenia, np. po zranieniu z ryzykiem tężca.
antygen Bordetella pertussis, antygen krztuśca, aseptyka, błonica, fosforan glinu, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność szczepionki, kalendarz szczepień ochronnych, łożysko, ochrona bierna, pertaktyna, profilaktyka przeciwtężcowa, przeciwciało, strategia kokonowa, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, układ immunologiczny, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Adacel Polio 0,5 ml
Szczepionka ADACEL POLIO, zawierająca toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2 Lf), tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf), antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typu 2 i 3 po 5 µg) oraz inaktywowane wirusy polio (typ 1: 29 jednostek antygenu D, typ 2: 7 jednostek, typ 3: 26 jednostek), adsorbowana na 1,5 mg fosforanu glinu (0,33 mg Al), nie powinna być podawana u pacjentów z nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki, w tym na substancje pomocnicze i śladowe pozostałości procesu produkcyjnego (formaldehyd, glutaraldehyd, antybiotyki: streptomycyna, neomycyna, polimyksyna B, albumina surowicy bydlęcej). Szczególnym przeciwwskazaniem jest wystąpienie encefalopatii o nieznanej etiologii w ciągu 7 dni po wcześniejszym szczepieniu przeciw krztuścowi. Ponadto, podanie szczepionki należy odroczyć u pacjentów z ostrą, ciężką chorobą przebiegającą z gorączką, natomiast łagodne infekcje górnych dróg oddechowych bez gorączki nie stanowią przeciwwskazania do immunizacji.
adsorbent, albumina surowicy bydlęcej, antygen krztuśca, działanie niepożądane, encefalopatia, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, hemaglutynina włókienkowa, immunizacja, inaktywowany wirus polio, infekcja górnych dróg oddechowych, nadwrażliwość na składniki szczepionki, odpowiedź immunologiczna, ostra ciężka choroba, pertaktyna, poliomyelitis, przeciwwskazanie do szczepienia, substancje pomocnicze, szczepionka ADACEL POLIO, szczepionka przeciw błonicy, tężec i krztusiec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, zaburzenie neurologiczne