test Schillinga
Test Schillinga to badanie diagnostyczne stosowane do oceny wchłaniania witaminy B12 w przewodzie pokarmowym. Polega na podaniu pacjentowi doustnie znakowanej radioaktywnie witaminy B12 oraz domięśniowo dużej dawki nieznakowanej witaminy B12, a następnie zbieraniu moczu przez 24 godziny w celu pomiaru ilości wydalanej znakowanej witaminy.
Test umożliwia różnicowanie przyczyn niedoboru witaminy B12, pozwalając na identyfikację niedokrwistości złośliwej (spowodowanej brakiem czynnika wewnętrznego Castle’a), zaburzeń wchłaniania w jelicie krętym czy nadmiernego rozwoju bakterii jelitowych. Warianty testu z dodatkowym podaniem czynnika wewnętrznego pozwalają określić, czy problem dotyczy produkcji tego czynnika, czy też wchłaniania kompleksu B12-czynnik wewnętrzny.
Chociaż test Schillinga został opracowany w 1953 roku i przez dekady stanowił złoty standard diagnostyczny, obecnie jest rzadko wykonywany ze względu na trudności techniczne, ograniczoną dostępność radioizotopów oraz rozwój alternatywnych metod diagnostycznych, takich jak oznaczanie poziomu homocysteiny, kwasu metylomalonowego czy przeciwciał przeciwko komórkom okładzinowym żołądka.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cyjanokobalamina – Dawkowanie i sposób podawania
Cyjanokobalamina (witamina B12) jest stosowana w leczeniu niedoborów witaminy B12 oraz schorzeń neurologicznych, z różnorodnymi drogami podania: domięśniową (i.m.), podskórną (s.c.), doustną oraz dożylną (w żywieniu pozajelitowym). Preparaty iniekcyjne dostępne są w stężeniach 0,5 mg/ml, 100 μg/ml, 500 μg/ml i 1000 μg/ml. W niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera bez powikłań neurologicznych stosuje się dawkę początkową 250-1000 μg co drugi dzień przez 1-2 tygodnie, następnie 250 μg raz w tygodniu, a dawkę podtrzymującą 1000 μg raz w miesiącu. W przypadku powikłań neurologicznych zalecane jest 1000 μg co drugi dzień do poprawy. W niedoborach po resekcji żołądka lub zaburzeniach wchłaniania dawka wynosi 250-1000 μg raz w miesiącu, a przy potwierdzonych zaburzeniach wchłaniania początkowo 1000 μg dwa razy w tygodniu, potem 1000 μg raz w miesiącu przez całe życie. Preparaty łączone z witaminami B1 i B6 stosuje się w dawce 0,5-1 mg cyjanokobalaminy na ampułkę (2 ml), z częstotliwością 1 ampułka dziennie w fazie ostrej i 2-3 razy w tygodniu po ustąpieniu ostrej fazy, z zaleceniem monitorowania i szybkiego przejścia na leczenie doustne.
badanie laboratoryjne, cyjanokobalamina, dostosowanie dawkowania, leczenie doustne, niedobór witaminowy, niedobór witaminy B12, niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pirydoksyna, podanie domięśniowe, podanie dożylne, podanie parenteralne, podanie podskórne, postać farmaceutyczna, powikłanie neurologiczne, produkt leczniczy, resekcja żołądka, schorzenie neurologiczne, stężenie we krwi, stężenie witaminy B12, test Schillinga, tiamina, zaburzenie wchłaniania jelitowego, zapotrzebowanie na witaminy, zwyrodnienie sznurowe rdzenia, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
Preparat Vitaminum B12-SF zawiera cyjanokobalaminę w stężeniu 1000 μg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań, przeznaczonego do podawania pozajelitowego (domięśniowo lub podskórnie). W początkowym etapie leczenia zaleca się podawanie 1000 μg (1 ampułka) dwa razy w tygodniu przez pierwsze tygodnie po diagnozie. U pacjentów z zaburzeniami wchłaniania witaminy B12 w jelicie dawka wynosi 1000 μg raz w miesiącu, a terapia jest zwykle kontynuowana dożywotnio. W trakcie testu Schillinga stosuje się jednorazowe podanie 1000 μg domięśniowo. Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby ani u osób w podeszłym wieku. Ze względu na brak danych klinicznych dawkowanie u dzieci i młodzieży nie zostało ustalone.
cyjanokobalamina, dieta niskosodowa, droga podania leku, podanie domięśniowe, podanie podskórne, podanie pozajelitowe, preparat witaminy B12, roztwór do wstrzykiwań, test Schillinga, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie wchłaniania, zaburzenie wchłaniania witaminy B12, znakowana witamina B12 - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vitaminum B12 WZF 100 mcg/ml
Lek Vitaminum B12 WZF w postaci roztworu do wstrzykiwań zawiera cyjanokobalaminę w stężeniu 100 mikrogramów/ml i jest przeznaczony do podawania wyłącznie domięśniowo lub głęboko podskórnie, z bezwzględnym unikaniem podawania dożylnego. Schemat dawkowania u dorosłych różni się w zależności od wskazań klinicznych: w niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera bez powikłań neurologicznych początkowo stosuje się 250-1000 mikrogramów co drugi dzień przez 1-2 tygodnie, następnie 250 mikrogramów raz w tygodniu, a dawka podtrzymująca to 1000 mikrogramów raz w miesiącu. W przypadku powikłań neurologicznych dawka wynosi 1000 mikrogramów co drugi dzień do poprawy klinicznej. U pacjentów z niedoborami po resekcji żołądka lub zaburzeniach wchłaniania zaleca się 250-1000 mikrogramów raz w miesiącu. U dzieci dawkowanie jest dostosowane do wieku i typu niedokrwistości, z dawkami od 5 do 1000 mikrogramów na dobę lub tydzień, w zależności od grupy wiekowej i obecności objawów neurologicznych.
cyjanokobalamina, dieta niskosodowa, iniekcja domięśniowa i podskórna, iniekcja dożylna, niedobór witaminy B12, niedokrwistość Addisona-Biermera, niedokrwistość megaloblastyczna, objaw niedoboru, parametr hematologiczny, powikłanie neurologiczne, przewód pokarmowy, resekcja żołądka, test Schillinga, wchłanianie witaminy B12, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie wchłaniania, znakowana witamina B12 - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandostatin
Oktreotyd (Sandostatin) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko progresji guzów przysadki, zwłaszcza u pacjentów z hormonem wzrostu wydzielającymi nowotworami, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia. U kobiet w wieku rozrodczym leczenie może przywracać płodność, dlatego konieczne jest stosowanie antykoncepcji. Należy regularnie kontrolować funkcję tarczycy i wątroby, a także monitorować czynność serca, zwłaszcza przy dożylnym podawaniu leku, gdzie dawka nie powinna przekraczać 50 mikrogramów/godzinę ze względu na ryzyko bloków przedsionkowo-komorowych. Częstym działaniem niepożądanym jest kamica żółciowa, dlatego zaleca się USG pęcherzyka żółciowego co 6-12 miesięcy. W trakcie terapii mogą wystąpić nagłe zaniki skuteczności leku i szybki nawrót objawów choroby po przerwaniu leczenia.
antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora beta-adrenergicznego, biegunka tłuszczowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, cukrzyca insulinozależna, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, czynność tarczycy, czynność wątroby, guz neuroendokrynny przewodu pokarmowego, guz przysadki wydzielający hormon wzrostu, hipoglikemia, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz GEP, insulinoma, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, kamica żółciowa, krwawienie z żylaków przełyku, poszerzenie dróg żółciowych, przetrwała hiperglikemia, test Schillinga, ultrasonografia pęcherzyka żółciowego, wchłanianie tłuszczów, witamina B12, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Okteva
Stosowanie oktreotydu wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko rozrostu guzów przysadki wydzielających hormon wzrostu, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia. Konieczna jest regularna ocena czynności tarczycy i wątroby oraz kontrola parametrów krążeniowych, zwłaszcza w kontekście często występującej bradykardii i konieczności modyfikacji leków beta-adrenolitycznych, antagonistów kanałów wapniowych oraz leków regulujących gospodarkę wodno-elektrolitową. Ze względu na wysokie ryzyko kamicy żółciowej i powikłań takich jak zapalenie pęcherzyka żółciowego czy dróg żółciowych, zaleca się wykonanie USG pęcherzyka żółciowego przed terapią i co 6 miesięcy podczas stosowania oktreotydu o przedłużonym uwalnianiu.
akromegalia, antagonista kanałów wapniowych, antagonista receptorów beta-adrenergicznych, biegunka tłuszczowa, bradykardia, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, czynność tarczycy, guz insulinowy, guz przysadki wydzielający hormon wzrostu, hepatocyty, hiperglikemia, hipoglikemia, hormon wzrostu, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, kamica żółciowa, leczenie przeciwcukrzycowe, neuroendokrynny guz przewodu pokarmowego, poposiłkowa tolerancja glukozy, rozrost guza, stężenie glukozy, test Schillinga, tolerancja glukozy, ultrasonografia pęcherzyka żółciowego, wchłanianie tłuszczów, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandostatin
Sandostatin (oktreotyd) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na jego wpływ na układ endokrynny oraz potencjalne powikłania. U pacjentów z guzami przysadki wydzielającymi hormon wzrostu istnieje ryzyko rozrostu guza, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia, dlatego konieczna jest regularna ocena kliniczna. Terapia powoduje obniżenie stężenia GH i normalizację IGF-1, co może przywracać płodność u kobiet w wieku rozrodczym, wskazując na potrzebę stosowania antykoncepcji. Należy monitorować funkcję tarczycy i wątroby, a także zwracać uwagę na bradykardię, szczególnie przy dożylnym podawaniu dużych dawek (maksymalnie 50 µg/godz.), ze względu na ryzyko bloku przedsionkowo-komorowego. Kamica żółciowa jest częstym działaniem niepożądanym, dlatego zaleca się USG pęcherzyka żółciowego co 6-12 miesięcy. U pacjentów z guzami GEP może wystąpić nagły zanik skuteczności leku lub nawrót objawów po przerwaniu terapii.
akromegalia, biegunka tłuszczowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, cukrzyca insulinozależna, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, guz przysadki wydzielający hormon wzrostu, hipoglikemia, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz GEP, insulinoma, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, kamica żółciowa, niedobór witaminy B12, oktreotyd, przetrwała hiperglikemia, test Schillinga, ubytek w polu widzenia, upośledzona poposiłkowa tolerancja glukozy, wchłanianie tłuszczów, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, żylaki przełyku - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vitaminum B12 WZF 500 mcg/ml
Vitaminum B12 WZF w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 500 mikrogramów/ml jest wskazany w leczeniu niedoborów witaminy B12, w tym niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera oraz stanów z powikłaniami neurologicznymi. Preparat podaje się wyłącznie domięśniowo lub głęboko podskórnie, z wyraźnym przeciwwskazaniem do podawania dożylnego. Dawkowanie u dorosłych różni się w zależności od wskazania: w niedokrwistości bez objawów neurologicznych stosuje się początkowo 250-1000 µg co drugi dzień przez 1-2 tygodnie, następnie 250 µg raz w tygodniu, a po remisji dawkę podtrzymującą 1000 µg raz w miesiącu. W przypadku powikłań neurologicznych dawka wynosi 1000 µg co drugi dzień do poprawy klinicznej. U pacjentów po resekcji żołądka lub z zaburzeniami wchłaniania stosuje się 250-1000 µg raz w miesiącu.
choroba autoimmunologiczna, choroba zapalna jelit, cyjanokobalamina, iniekcja domięśniowa i podskórna, niedokrwistość, niedokrwistość Addisona-Biermera, objawy neurologiczne, parametry hematologiczne, podanie parenteralne, powikłania neurologiczne, remisja, resekcja żołądka, test Schillinga, zaburzenia wchłaniania, zaburzenia wchłaniania witaminy B12, znakowanie radioizotopowe, zwyrodnienie sznurowe rdzenia - Leksykon substancji czynnych
Cyjanokobalamina – Wskazania do stosowania
Cyjanokobalamina (witamina B12) jest kluczowym lekiem w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznych, zwłaszcza niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera, gdzie autoimmunologiczny zanik błony śluzowej żołądka prowadzi do braku czynnika wewnętrznego Castle’a i wtórnego niedoboru witaminy B12. Wskazania obejmują również niedobory wynikające z zaburzeń wchłaniania, takich jak resekcja żołądka lub jelita krętego, celiakia, sprue tropikalna, choroba Leśniowskiego-Crohna oraz stany pochodzenia dietetycznego (np. ścisły wegetarianizm). Preparaty zawierające cyjanokobalaminę dostępne są w różnych formach i dawkach, np. Vitaminum B12 WZF (100–500 µg/ml), Vitaminum B12-SF (1000 µg/tabletkę lub ml), Energamma (1000 µg/tabletkę), a także w formie iniekcji (Bexon, Milgamma N, Neiraxin B) stosowanych w leczeniu niedoborów i schorzeń neurologicznych. W terapii niedoborów związanych z zaburzeniami wchłaniania preferowane jest podawanie parenteralne, natomiast w niedoborach dietetycznych możliwe jest stosowanie preparatów doustnych.
ból neuropatyczny, bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny Castle’a, neuralgia popółpaścowa, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa, polineuropatia, polineuropatia czuciowo-ruchowa, porażenie nerwu twarzowego, rwa kulszowa, sprue tropikalna, test Schillinga, zapalenie nerwu wzrokowego, zespół cieśni nadgarstka, zespół korzonkowy, zespół lędźwiowy, zespół ślepej pętli, zespół złego wchłaniania, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitaminum B12-SF 1000 mcg/ml
Vitaminum B12-SF to roztwór do wstrzykiwań zawierający 1000 mikrogramów/ml cyjanokobalaminy, stosowany w leczeniu niedoboru witaminy B12, zwłaszcza gdy nie można go skorygować dietą. Preparat jest wskazany w niedokrwistościach megaloblastycznych, w tym w niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera, gdzie dochodzi do zaniku błony śluzowej żołądka i braku czynnika wewnętrznego niezbędnego do wchłaniania witaminy B12. Ponadto, lek jest stosowany u pacjentów z niedoborami wynikającymi z wegetarianizmu, zaburzeń wchłaniania (np. po resekcji jelita krętego, celiakii, chorobie Leśniowskiego-Crohna) oraz w stanach, gdzie witamina B12 jest konkurencyjnie wykorzystywana przez bakterie jelitowe lub pasożyty, jak bruzdogłowiec szeroki. Preparat umożliwia bezpośrednie dostarczenie witaminy B12 do organizmu, omijając przewód pokarmowy, co jest kluczowe w tych przypadkach.
bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik Castle’a, czynnik wewnętrzny, dysfagia, jelito kręte, megaloblast, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera, resekcja żołądka, sprue tropikalna, szpik kostny, test Schillinga, wegetarianizm, zaburzenie wchłaniania, zanik błony śluzowej żołądka, zespół ślepej pętli - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Okteva
Oktreotyd (Okteva) w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na ryzyko rozrostu guzów przysadki wydzielających hormon wzrostu, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia. U pacjentek z akromegalią terapia może normalizować stężenia GH i IGF-1, potencjalnie przywracając płodność, dlatego konieczne jest stosowanie antykoncepcji. Należy regularnie kontrolować czynność tarczycy i wątroby, a także monitorować parametry kardiologiczne ze względu na częste występowanie bradykardii i konieczność dostosowania leków beta-adrenolitycznych, antagonistów kanałów wapniowych oraz leków regulujących gospodarkę wodno-elektrolitową. W trakcie terapii zaleca się ultrasonografię pęcherzyka żółciowego przed rozpoczęciem leczenia i co 6 miesięcy, aby wykryć kamicę żółciową i jej powikłania, takie jak zapalenie pęcherzyka i dróg żółciowych.
akromegalia, antagonista kanału wapniowego, antagonista receptora beta-adrenergicznego, biegunka tłuszczowa, bradykardia, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, dysfagia, glukagon, guz insulinowy, guz neuroendokrynny przewodu pokarmowego, guz przysadki wydzielający hormon wzrostu, hiperglikemia, hipoglikemia, hormon wzrostu, insulina, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, kamica żółciowa, równowaga wodno-elektrolitowa, test Schillinga, ultrasonografia pęcherzyka żółciowego, witamina B12, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitaminum B12 WZF 100 mcg/ml
Preparat Vitaminum B12 WZF, zawierający 100 µg cyjanokobalaminy w 1 ml roztworu do wstrzykiwań, jest wskazany w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznych związanych z niedoborem witaminy B12, w tym klasycznej niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera. Wskazania obejmują również niedobory wynikające z niedostatecznego spożycia (np. ścisły wegetarianizm), zaburzeń wydzielania czynnika wewnętrznego (wrodzonych i nabytych), stanu po resekcji żołądka oraz przewlekłego atroficznego zapalenia błony śluzowej żołądka. Preparat jest także stosowany w zespołach złego wchłaniania, takich jak resekcja jelita krętego, celiakia, sprue tropikalna oraz choroba Leśniowskiego-Crohna, gdzie absorpcja kobalaminy jest upośledzona.
atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka, bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik Castle’a, czynnik wewnętrzny, Diphyllobothrium latum, komórki okładzinowe żołądka, makrocytoza, megaloblast, niedobór kobalaminy, niedokrwistość Addisona-Biermera, niedokrwistość megaloblastyczna, przeciwciała przeciwko czynnikowi wewnętrznemu, resekcja jelita krętego, resekcja żołądka, sprue tropikalna, test Schillinga, wegetarianizm, zanik błony śluzowej żołądka, zespół ślepej pętli, zespół złego wchłaniania - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Vitaminum B12 WZF 500 mcg/ml
Vitaminum B12 WZF, zawierający cyjanokobalaminę w stężeniu 500 µg/ml, jest wskazany do leczenia niedoborów witaminy B12, zwłaszcza w niedokrwistości złośliwej Addisona-Biermera oraz innych megaloblastycznych niedokrwistości wynikających z deficytu tej witaminy. Preparat jest stosowany w przypadkach całkowitego wykluczenia witaminy B12 z diety (np. weganizm), zaburzeń produkcji lub działania czynnika wewnętrznego Castle’a (np. autoimmunologiczne zapalenie żołądka, resekcja żołądka, przewlekłe atroficzne zapalenie błony śluzowej żołądka) oraz w zespołach złego wchłaniania, takich jak resekcja jelita krętego, celiakia, sprue tropikalna czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Ponadto, preparat jest wskazany w stanach, gdzie witamina B12 jest konkurencyjnie wykorzystywana przez mikroorganizmy, np. w zespole ślepej pętli czy zakażeniu bruzdogłowcem szerokim (Diphyllobothrium latum).
atroficzne zapalenie żołądka, bruzdogłowiec szeroki, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, czynnik wewnętrzny Castle’a, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość złośliwa Addisona-Biermera, podanie parenteralne, resekcja jelita krętego, resekcja żołądka, sprue tropikalna, test Schillinga, zespół ślepej pętli, zespół złego wchłaniania