glejopochodny czynnik neurotroficzny
Glejopochodny czynnik neurotroficzny (GDNF – Glial cell line-derived neurotrophic factor) to białko należące do rodziny czynników neurotroficznych, które odgrywa kluczową rolę w przeżyciu i funkcjonowaniu neuronów, szczególnie neuronów dopaminergicznych w śródmózgowiu. GDNF został po raz pierwszy wyizolowany w 1993 roku i od tego czasu jest intensywnie badany ze względu na potencjał terapeutyczny w chorobach neurodegeneracyjnych.
Głównym mechanizmem działania GDNF jest aktywacja receptora RET poprzez kompleks koreceptorowy GFRα1, co prowadzi do uruchomienia wewnątrzkomórkowych szlaków sygnałowych promujących przeżycie komórek nerwowych, wzrost aksonów i różnicowanie neuronalne. GDNF wykazuje szczególnie silne działanie neuroprotekcyjne wobec neuronów dopaminergicznych istoty czarnej, które ulegają degeneracji w chorobie Parkinsona.
W badaniach klinicznych i przedklinicznych wykazano, że GDNF może chronić i regenerować neurony dopaminergiczne, co czyni go obiecującą molekułą terapeutyczną w leczeniu choroby Parkinsona. Próby kliniczne z zastosowaniem GDNF obejmowały bezpośrednie dostarczanie czynnika do mózgu poprzez infuzje dokomorowe lub przez zastosowanie wektorów wirusowych. Mimo obiecujących wyników wstępnych, wyzwaniem pozostaje opracowanie skutecznej metody dostarczania GDNF do ośrodkowego układu nerwowego.
Poza potencjalnym zastosowaniem w chorobie Parkinsona, GDNF badany jest również w kontekście innych schorzeń neurologicznych, takich jak stwardnienie zanikowe boczne (ALS), neuropatie obwodowe czy uszkodzenia rdzenia kręgowego. Trwają też prace nad zwiększeniem biodostępności GDNF w mózgu oraz nad opracowaniem małocząsteczkowych analogów tego czynnika, które mogłyby pokonać barierę krew-mózg.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sunitinib Bluefish 50 mg
Sunitynib Bluefish, będący inhibitorem kinaz tyrozynowych (ATC: L01EX01), wykazuje skuteczność w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) opornych lub nietolerujących imatynibu, raka nerkowokomórkowego z przerzutami (MRCC) oraz nieoperacyjnych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). Mechanizm działania polega na hamowaniu receptorów PDGFRα/β, VEGFR1-3, KIT, FLT3, CSF-1R oraz RET, co wpływa na zahamowanie wzrostu guza, neoangiogenezy i rozsiewu nowotworu. Podstawowy metabolit sunitynibu wykazuje podobną aktywność farmakologiczną jak substancja macierzysta. W badaniach klinicznych stosowano dawkę 50 mg/dobę według schematu 4 tygodnie leczenia/2 tygodnie przerwy (4/2), co potwierdziło wydłużenie czasu do progresji (TTP) i przeżycia całkowitego (OS) u pacjentów z GIST po niepowodzeniu terapii imatynibem.
badanie fazy III, czynnik komórek pnia, czynnik stymulujący powstawanie kolonii, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, eskalacja dawki, glejopochodny czynnik neurotroficzny, imatynib, inhibitor kinazy białkowej, kinaza tyrozynowa podobna do Fms-3, leczenie cytokinami, neoangiogeneza, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, płytkowy czynnik wzrostu, progresja choroby, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie całkowite, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, receptor kinazy tyrozynowej, sunitynib, wskaźnik obiektywnej odpowiedzi, współczynnik ryzyka