ubytek w polu widzenia
Ubytek w polu widzenia (skotoma) to obszar częściowej lub całkowitej utraty widzenia w normalnym polu widzenia pacjenta. Jest to objaw, który może wskazywać na różne schorzenia okulistyczne, neurologiczne lub naczyniowe.
Ubytki w polu widzenia mogą przyjmować różne formy: centralne, obwodowe, połowicze (hemianopsja), ćwiartkowe (kwadrantopsja) lub wieloogniskowe. Najczęstsze przyczyny obejmują jaskrę (ubytki obwodowe), zmiany naczyniowe siatkówki, odwarstwienie siatkówki, zwyrodnienie plamki żółtej (ubytki centralne), guzy przysadki mózgowej (hemianopsja dwuskroniowa), udary mózgu (ubytki połowicze jednoimienne) oraz stwardnienie rozsiane.
Diagnostyka ubytków w polu widzenia obejmuje badanie pola widzenia (perymetrię), badanie dna oka, OCT, angiografię fluoresceinową, oraz w zależności od podejrzewanej przyczyny – badania obrazowe mózgu (MRI, CT). Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę podstawową i może obejmować farmakoterapię, leczenie laserowe, chirurgiczne lub neurochirurgiczne.
Ubytek w polu widzenia stanowi istotny objaw alarmowy wymagający pilnej diagnostyki, gdyż może być pierwszym symptomem poważnych schorzeń zagrażających nie tylko widzeniu, ale również życiu pacjenta. Wczesne rozpoznanie i leczenie ma kluczowe znaczenie dla rokowania.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Oftensin 2,5 mg/ml
Oftensin, zawierający tymolol w stężeniu 2,5 mg/ml (maleinian tymololu), jest wskazany do leczenia podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, w tym nadciśnienia ocznego oraz przewlekłej jaskry z otwartym kątem. Tymolol, jako nieselektywny beta-adrenolityk, obniża ciśnienie śródoczne poprzez zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej. Preparat podawany jest miejscowo w formie kropli do oczu, co pozwala na skuteczne działanie miejscowe przy minimalizacji efektów ogólnoustrojowych. Wskazania obejmują kontrolę ciśnienia wewnątrzgałkowego w celu zapobiegania progresji uszkodzenia nerwu wzrokowego i zmian w polu widzenia charakterystycznych dla jaskry.
beta-adrenolityk, chlorek benzalkoniowy, ciecz wodnista, ciśnienie śródoczne, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie ogólnoustrojowe, fosforan, jaskra z otwartym kątem, kąt przesączania, krople do oczu, lek przeciwjaskrowy, maleinian tymololu, nadciśnienie oczne, nerw wzrokowy, tymolol, ubytek w polu widzenia, worek spojówkowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dicortineff (2 500 j.m. + 25 j.m. + 1 mg)/ml
Produkt leczniczy Dicortineff, zawierający neomycyny siarczan (2500 j.m./ml), gramicydynę (25 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octan (1 mg/ml), jest generalnie dobrze tolerowany, jednak ze względu na obecność kortykosteroidu i antybiotyków, może wywoływać specyficzne działania niepożądane. Reakcje nadwrażliwości typu opóźnionego, manifestujące się podrażnieniem, pieczeniem, kłuciem, świądem oraz zapaleniem skóry w miejscu aplikacji, występują z częstością nieznaną. Rzadko obserwuje się niespecyficzne zapalenie spojówek oraz reakcje uczuleniowe w obrębie gałki ocznej. Dodatkowo, mogą pojawić się subiektywne dolegliwości takie jak świąd i pieczenie spojówek oraz nieostre widzenie, również o nieznanej częstości.
chlorek benzalkoniowy, ciśnienie śródgałkowe, fludrokortyzonu octan, gramicydyna, kortykosteroid, miejscowe podawanie kortykosteroidów, neomycyny siarczan, nieostre widzenie, perforacja rogówki, perforacja twardówki, pieczenie spojówek, reakcja nadwrażliwości, reakcja uczuleniowa, rozrzedzenie rogówki, świąd spojówek, ubytek w polu widzenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaćma podtorebkowa tylna, zapalenie skóry, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Przedawkowanie – Cortineff ophtalm. 0,1% 1 mg/g
Przedawkowanie maści do oczu Cortineff ophtalm. 0,1% (fludrokortyzonu octan 1 mg/g) nie jest dobrze udokumentowane w literaturze, a główne ryzyko wiąże się z długotrwałym, nieprawidłowym stosowaniem preparatu. Najpoważniejszym powikłaniem jest jaskra posteroidowa, charakteryzująca się wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego, co może prowadzić do uszkodzenia nerwu wzrokowego i ubytków w polu widzenia. Inne objawy przedawkowania obejmują miejscowe podrażnienie (zaczerwienienie, pieczenie), reakcje alergiczne (zwłaszcza u osób uczulonych na lanolinę 100 mg/g), przemijające zaburzenia widzenia oraz zaćmę posteroidową, która rozwija się przy długotrwałej terapii. Dawka kumulacyjna i czas ekspozycji mają większe znaczenie niż pojedyncza aplikacja.
alergia na lanolinę, chlorek benzalkoniowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, Cortineff ophtalm, fludrokortyzonu octan, glikokortykosteroid, jaskra posteroidowa, konsultacja okulistyczna, leczenie przeciwjaskrowe, maść do oczu, podrażnienie oka, reakcja nadwrażliwości, ubytek w polu widzenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaburzenie ostrości wzroku, zaćma posteroidowa, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Hydroquenin 200 mg
Hydroksychlorochina (Hydroquenin) może wywierać wpływ na zdolność pacjenta do prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, głównie poprzez działania niepożądane dotyczące narządu wzroku, takie jak zaburzenia akomodacji, niewyraźne widzenie, widzenie z poświatą, światłowstręt, zaburzenia widzenia kolorów oraz ubytki w polu widzenia. Dodatkowo, objawy neurologiczne (zawroty głowy, zaburzenia pozapiramidowe) i psychiczne (chwiejność emocjonalna, nerwowość, zaburzenia snu) mogą znacząco obniżać bezpieczeństwo prowadzenia pojazdów. Częstość występowania działań niepożądanych waha się od często (≥1/100 do <1/10) do niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), a ich nasilenie może wymagać czasowego powstrzymania się od prowadzenia pojazdów lub zmniejszenia dawki leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z istniejącymi zaburzeniami widzenia, osoby starsze, pacjentów neurologicznych, kierowców zawodowych oraz osoby przyjmujące leki wpływające na zdolność prowadzenia pojazdów.
badanie okulistyczne, ból głowy, chwiejność emocjonalna, drżenie, dyskineza, dystonia, funkcja neurologiczna, hydroksychlorochina, niewyraźne widzenie, obrzęk rogówki, retinopatia, splątanie, światłowstręt, ubytek w polu widzenia, układ sercowo-naczyniowy, utrata słuchu, widzenie z poświatą, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie akomodacji, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie psychiczne, zaburzenie równowagi, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie snu, zaburzenie widzenia kolorów, zawrót głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie śródczaszkowe – Diagnostyka i diagnoza
Idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe (IIH) to stan charakteryzujący się podwyższonym ciśnieniem płynu mózgowo-rdzeniowego (>25 cm H₂O u dorosłych, >28 cm H₂O u dzieci) bez widocznej przyczyny strukturalnej w badaniach neuroobrazowych (MRI z kontrastem i MRV). Diagnostyka opiera się na zmodyfikowanych kryteriach Dandy’ego, obejmujących obecność objawów podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego, brak ogniskowych objawów neurologicznych (poza porażeniem nerwu VI), prawidłowy obraz mózgu, prawidłowy skład płynu mózgowo-rdzeniowego oraz wykluczenie innych przyczyn. Kluczowe badania to dokładne badanie okulistyczne (ocena tarczy nerwu wzrokowego, pole widzenia, OCT), nakłucie lędźwiowe z pomiarem ciśnienia otwarcia oraz badania neuroobrazowe. Objawy kliniczne obejmują bóle głowy (93% pacjentów), zaburzenia widzenia, pulsujący szum uszny oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, który jest obecny u większości chorych i stanowi istotny marker diagnostyczny. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć guzy mózgu, wodogłowie, zakrzepicę zatok żylnych oraz inne stany wtórne.
badanie neuroobrazowe, ciśnienie otwarcia płynu mózgowo-rdzeniowego, ciśnienie śródczaszkowe, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, IIH bez tarczy zastoinowej, kryteria Dandy’ego, nakłucie lędźwiowe, nieodwracalna utrata wzroku, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, optyczna koherentna tomografia, płyn mózgowo-rdzeniowy, podwójne widzenie, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, porażenie nerwu VI, pulsujący szum uszny, puste siodło tureckie, rezonans magnetyczny, tarcza zastoinowa, tomografia komputerowa, ubytek w polu widzenia, wenografia rezonansu magnetycznego, zakrzepica zatok żylnych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon substancji czynnych
Gramicydyna – Działania niepożądane
Gramicydyna, stosowana miejscowo w preparacie Dicortineff w dawce 25 j.m./ml, w połączeniu z neomycyną (2500 j.m./ml) oraz fludrokortyzonu octanem (1 mg/ml), wykazuje potencjał do wywoływania działań niepożądanych, głównie o charakterze reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego. Objawy te obejmują podrażnienie, pieczenie, kłucie, świąd oraz zapalenie skóry, a ich częstość występowania jest trudna do określenia. W obrębie oka mogą pojawić się niespecyficzne zapalenie spojówek oraz reakcje uczuleniowe (rzadko, ≥1/10 000 do <1/1 000), a także świąd, pieczenie spojówek i nieostre widzenie (częstość nieznana). Monitorowanie pacjentów pod kątem tych objawów jest kluczowe dla wczesnego wykrycia i odpowiedniego zarządzania działaniami niepożądanymi.
antybiotyk polipeptydowy, ciśnienie śródgałkowe, Dicortineff, fludrokortyzonu octan, gramicydyna, kontrola okulistyczna, krople do oczu i uszu, neomycyna, nieostre widzenie, perforacja, perforacja rogówki, przejrzystość soczewki, reakcja nadwrażliwości, reakcja uczuleniowa, rozrzedzenie rogówki, sterydy miejscowe, świąd spojówek, ubytek w polu widzenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, wzrost ciśnienia śródgałkowego, zaburzenie immunologiczne, zaburzenie okulistyczne, zaćma podtorebkowa, zapalenie skóry, zapalenie spojówek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandostatin
Sandostatin (oktreotyd) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na jego wpływ na układ endokrynny oraz potencjalne powikłania. U pacjentów z guzami przysadki wydzielającymi hormon wzrostu istnieje ryzyko rozrostu guza, co może prowadzić do ubytków w polu widzenia, dlatego konieczna jest regularna ocena kliniczna. Terapia powoduje obniżenie stężenia GH i normalizację IGF-1, co może przywracać płodność u kobiet w wieku rozrodczym, wskazując na potrzebę stosowania antykoncepcji. Należy monitorować funkcję tarczycy i wątroby, a także zwracać uwagę na bradykardię, szczególnie przy dożylnym podawaniu dużych dawek (maksymalnie 50 µg/godz.), ze względu na ryzyko bloku przedsionkowo-komorowego. Kamica żółciowa jest częstym działaniem niepożądanym, dlatego zaleca się USG pęcherzyka żółciowego co 6-12 miesięcy. U pacjentów z guzami GEP może wystąpić nagły zanik skuteczności leku lub nawrót objawów po przerwaniu terapii.
akromegalia, biegunka tłuszczowa, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, cukrzyca insulinozależna, cukrzyca typu I, cukrzyca typu II, guz przysadki wydzielający hormon wzrostu, hipoglikemia, hormon wzrostu, hormonalnie czynny guz GEP, insulinoma, insulinopodobny czynnik wzrostu 1, kamica żółciowa, niedobór witaminy B12, oktreotyd, przetrwała hiperglikemia, test Schillinga, ubytek w polu widzenia, upośledzona poposiłkowa tolerancja glukozy, wchłanianie tłuszczów, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, żylaki przełyku - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Carteol LP 2% 20 mg/ml
Carteol LP 2% to krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu zawierające 20 mg/ml karteololu chlorowodorku, nieselektywnego beta-adrenolityku. Lek jest wskazany w leczeniu nadciśnienia wewnątrzgałkowego oraz przewlekłej jaskry z otwartym kątem przesączania. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów beta-adrenergicznych w ciele rzęskowym, co prowadzi do zmniejszenia produkcji cieczy wodnistej i obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Preparat ma pH 6-7, zbliżone do fizjologicznego pH łez, co minimalizuje dyskomfort podczas aplikacji. Zawiera konserwant chlorek benzalkoniowy (0,05 mg/ml), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością lub noszących miękkie soczewki kontaktowe.
chlorek benzalkoniowy, ciało rzęskowe, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, gałka oczna, jaskra, karteololu chlorowodorek, krople do oczu o przedłużonym uwalnianiu, nadciśnienie wewnątrzgałkowe, neuropatia nerwu wzrokowego, nieselektywny beta-adrenolityk, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, przedłużone uwalnianie substancji czynnej, receptor beta-adrenergiczny, soczewka kontaktowa, tarcza nerwu wzrokowego, ubytek w polu widzenia