szmer sercowy

Szmer sercowy to zjawisko akustyczne powstające w układzie krążenia, będące wynikiem turbulentnego przepływu krwi przez serce lub duże naczynia. W przeciwieństwie do prawidłowych tonów serca, szmery charakteryzują się dłuższym czasem trwania i często opisywane są jako „szumy” lub „świsty”.

Szmery mogą być sklasyfikowane jako fizjologiczne (niewinne) lub patologiczne. Szmery fizjologiczne nie są związane z chorobą serca, występują często u dzieci i młodzieży, i zazwyczaj ustępują z wiekiem. Szmery patologiczne wskazują na nieprawidłowości strukturalne lub funkcjonalne serca, takie jak wady zastawkowe, ubytki przegrody międzykomorowej czy międzyprzedsionkowej.

W ocenie szmeru sercowego uwzględnia się jego lokalizację, promieniowanie, głośność (w skali od I do VI), czas wystąpienia w cyklu serca (skurczowy, rozkurczowy, ciągły), jakość dźwięku oraz zmienność w zależności od pozycji ciała czy manewrów fizjologicznych. Prawidłowa interpretacja szmeru wymaga dokładnego badania przedmiotowego oraz często dodatkowych badań, takich jak echokardiografia.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Niedomykalność zastawki mitralnej – Diagnostyka i diagnoza

Niedomykalność zastawki mitralnej (NZM) jest najczęstszą chorobą zastawkową serca w krajach zachodnich, z częstością około 10% u osób powyżej 75 roku życia. Charakteryzuje się cofaniem krwi z lewej komory do lewego przedsionka podczas skurczu, co prowadzi do objawów takich jak zmęczenie, duszność wysiłkowa i niewydolność serca. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym (szmer holosystoliczny nad koniuszkiem serca), echokardiografii przezklatkowej (TTE) i przezprzełykowej (TEE), a także na ocenie ilościowej za pomocą dopplera, gdzie szerokość vena contracta ≥0,7 cm, EROA ≥0,4 cm², objętość fali zwrotnej (RVol) ≥60 ml i frakcja niedomykalności ≥50% wskazują na ciężką NZM. Dodatkowo stosuje się rezonans magnetyczny serca (CMR) i tomografię komputerową (CT) w celu dokładniejszej oceny anatomii i funkcji zastawki oraz lewej komory.
cewnikowanie serca, choroba zastawkowa serca, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, dysfagia, dysfunkcja komór, echokardiografia dopplerowska, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiografia trójwymiarowa, efektywne pole ujścia fali zwrotnej, elektrokardiogram, frakcja niedomykalności, kołatanie serca, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, naprawa zastawki mitralnej, niedomykalność zastawki mitralnej, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność serca, objętość fali zwrotnej, obrzęk kończyn dolnych, powiększenie lewego przedsionka, powiększenie serca, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, stenoza aortalna, szmer holosystoliczny, szmer sercowy, tomografia komputerowa serca, ubytek przegrody międzykomorowej, vena contracta, wstrząs, wymiana zastawki, zastój płucny
Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone wady serca – Diagnostyka i diagnoza

Wrodzone wady serca (WWS) występują u około 1% noworodków i stanowią główną przyczynę zgonów niemowląt z wadami wrodzonymi, odpowiadając za 4% zgonów noworodków oraz 30-50% zgonów związanych z anomaliami wrodzonymi. Diagnostyka prenatalna, obejmująca rutynowe USG, echokardiografię płodową (18-22 tydzień ciąży) oraz badania genetyczne, pozwala na wykrycie około 70% ciężkich wad serca, co umożliwia optymalne przygotowanie do porodu i wczesne leczenie. Po urodzeniu kluczowe są badania przesiewowe, takie jak pulsoksymetria (zmniejszająca śmiertelność o 33%), badanie fizykalne, echokardiografia i EKG. W diagnostyce starszych niemowląt i dzieci stosuje się dodatkowo RTG klatki piersiowej, Holter EKG, próbę wysiłkową oraz zaawansowane metody obrazowania, w tym cewnikowanie serca, rezonans magnetyczny (MRI) i tomografię komputerową (CT). Wczesne rozpoznanie i multidyscyplinarne podejście do leczenia znacząco poprawiają rokowanie, zmniejszając ryzyko powikłań neurologicznych i śmiertelności.
anomalia wrodzona, badanie fizykalne, badanie genetyczne prenatalne, badanie pulsoksymetryczne, badanie ultrasonograficzne, biomarker, cewnikowanie serca, diagnostyka prenatalna, duszność, echokardiografia, echokardiografia 3D, echokardiografia płodowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrofizjologiczne badanie serca, elektrokardiogram, holter EKG, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiochirurg dziecięcy, kardiolog dziecięcy, krytyczna wada serca, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, sekwencjonowanie DNA, sinica, szmer sercowy, tomografia komputerowa serca, wrodzona wada serca, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej
Leksykon chorób i schorzeń
Transpozycja wielkich naczyń – Objawy

Transpozycja wielkich naczyń (TGA) to poważna wrodzona wada serca charakteryzująca się zamianą miejsc aorty i tętnicy płucnej, co prowadzi do rozdzielenia krążenia systemowego i płucnego. Objawy kliniczne, takie jak sinica, tachypnoe, słabe tętno i trudności z karmieniem, pojawiają się zwykle w pierwszych godzinach lub dniach życia, zwłaszcza w przypadku D-TGA. Stopień sinicy zależy od obecności dodatkowych wad serca umożliwiających mieszanie się krwi, takich jak PDA, ASD czy VSD. Nieleczona TGA wiąże się z wysoką śmiertelnością: około 30% pacjentów umiera w pierwszym tygodniu, 50% w pierwszym miesiącu, a 90% przed końcem pierwszego roku życia. Diagnostyka prenatalna i wczesna po urodzeniu, w tym echokardiografia, są kluczowe dla szybkiego rozpoznania i wdrożenia leczenia, które często obejmuje septostomię balonową przedsionkową (BAS) w celu poprawy mieszania krwi.
aorta i tętnica płucna, arytmia, całkowity blok serca, dekstro-transpozycja wielkich naczyń, duszność, echokardiografia płodu, hipoksemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kwasica metaboliczna, naczyniowa choroba obturacyjna płuc, nagła śmierć sercowa, niedomykalność zastawki, niewydolność serca, policytemia, przetrwały przewód tętniczy, septostomia balonowa przedsionkowa, sinica, szmer sercowy, tachypnoe, tetralogia Fallota, transpozycja wielkich naczyń, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wrodzona wada serca, zaburzenia rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zespół nadlepkości
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki płucnej – Diagnostyka i diagnoza

Choroba zastawki płucnej wpływa na przepływ krwi z prawej komory serca do tętnicy płucnej, co może prowadzić do niedotlenienia tkanek. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, w tym osłuchiwaniu charakterystycznych szmerów sercowych, oraz wywiadzie obejmującym objawy takie jak duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej i omdlenia. Kluczowe badania obrazowe to echokardiografia przezklatkowa, umożliwiająca ocenę stopnia zwężenia zastawki na podstawie gradientu przezzastawkowego (ciężkie zwężenie: ≥64 mmHg, umiarkowane: 36-64 mmHg, łagodne: ≤36 mmHg według ESC 2020), rezonans magnetyczny serca (CMR) jako złoty standard w ocenie niedomykalności oraz tomografia komputerowa (CT) do oceny anatomicznej. Dodatkowo stosuje się EKG, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej, cewnikowanie serca (rzadziej w diagnostyce, częściej w terapii) oraz próbę wysiłkową. Diagnostyka prenatalna echokardiografią płodową umożliwia wczesne wykrycie wady i planowanie leczenia.
ból w klatce piersiowej, cewnikowanie serca, choroba zastawki płucnej, duszność, echokardiografia, echokardiografia płodowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiogram, elektrokardiogram, gradient przezzastawkowy, kardiologia dziecięca, niedomykalność zastawki, niedomykalność zastawki płucnej, niewydolność serca, próba wysiłkowa, przerost mięśnia prawej komory, rentgen klatki piersiowej, rezonans magnetyczny serca, sinica, szmer sercowy, tomografia komputerowa, turbulentny przepływ krwi, walwotomia, walwuloplastyka, zwężenie tętnicy płucnej, zwężenie zastawki, zwężenie zastawki płucnej
Leksykon chorób i schorzeń
Całkowite anomalousne powrotne żyły płucne – Objawy

Całkowite anomalousne powrotne żyły płucne (TAPVR) to rzadka wrodzona wada serca charakteryzująca się nieprawidłowym połączeniem żył płucnych z prawą częścią serca zamiast z lewym przedsionkiem, co prowadzi do mieszania się krwi utlenowanej z odtlenowaną i niedotlenienia tkanek. Obraz kliniczny zależy od obecności i stopnia obstrukcji żył płucnych: zwężenie powoduje ciężką sinicę, obrzęk płuc, kwasicę metaboliczną i niewydolność serca już w pierwszych dniach życia, natomiast brak obstrukcji skutkuje łagodniejszymi objawami pojawiającymi się zwykle w pierwszym miesiącu życia. Typ podprzeponowy TAPVR jest niemal zawsze obstrukcyjny i wiąże się z dramatycznym przebiegiem klinicznym. W badaniu fizykalnym można stwierdzić szeroko rozdzielony II ton serca oraz charakterystyczny obraz „bałwana” w RTG klatki piersiowej. Objawy obejmują sinicę, tachykardię, powiększenie wątroby, obrzęk płuc oraz objawy niewydolności oddechowej i sercowej, a także systemowe symptomy niedotlenienia, takie jak letarg i zaburzenia karmienia.
arytmia, ASD, całkowite anomalousne powrotne żyły płucne, cyanoza, duszność, hepatomegalia, infekcja dróg oddechowych, kwasica metaboliczna, nadciśnienie płucne, niedrożność żył płucnych, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, obrzęk płuc, przetrwały otwór owalny, sinica, szmer sercowy, tachykardia, tachypnoe, TAPVR, uszkodzenie naczyń płucnych, wciąganie międzyżebrzy, zahamowanie wzrostu
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki mitralnej – Diagnostyka i diagnoza

Choroba zastawki mitralnej obejmuje różnorodne schorzenia wpływające na funkcję zastawki dwudzielnej, kluczowej dla przepływu krwi między lewym przedsionkiem a lewą komorą serca. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym z osłuchiwaniem charakterystycznych szmerów oraz przede wszystkim na echokardiografii, która stanowi złoty standard. Echokardiografia przezklatkowa (TTE) i przezprzełykowa (TEE) umożliwiają ocenę struktury i funkcji zastawki, a echokardiografia 3D pozwala na precyzyjną analizę geometrii pierścienia i dysfunkcji płatków. Badania Dopplerowskie dostarczają danych ilościowych dotyczących stopnia niedomykalności, w tym objętości fali zwrotnej i efektywnej powierzchni ujścia fali zwrotnej. Uzupełniająco stosuje się rezonans magnetyczny serca (CMR) do oceny funkcji lewej komory i kwantyfikacji niedomykalności, tomografię komputerową (CT) do oceny anatomii i planowania zabiegów oraz elektrokardiogram (EKG) i testy wysiłkowe do oceny funkcji elektrycznej i wydolności serca.
angiografia, cewnikowanie serca, dysfagia, echokardiografia 3D, echokardiografia obciążeniowa, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, efekt Dopplera, elektrokardiogram, frakcja wyrzutowa, holter EKG, koronarografia, lewa komora serca, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki mitralnej, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, szmer sercowy, tomografia komputerowa, zastawka dwudzielna, zastawka mitralna
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Szmer sercowy, będący dźwiękiem powstającym w wyniku turbulentnego przepływu krwi przez jamy serca, jest istotnym markerem diagnostycznym wskazującym na potencjalne choroby kardiologiczne. Tradycyjna diagnostyka opiera się na auskultacji, jednak nowoczesne metody wykorzystujące fonokardiogramy (PCG) oraz algorytmy głębokiego uczenia z transformatą Stockwella osiągają wysoką skuteczność diagnostyczną: dokładność 93%, czułość 91% i wskaźnik F1 na poziomie 91%. Obecność szmerów, nawet tych uznawanych za „niewinne”, ma istotne znaczenie prognostyczne, zwłaszcza w kontekście zabiegów niekardiologicznych, gdzie szmery przedoperacyjne zwiększają ryzyko ostrego uszkodzenia nerek (AKI) ponad siedmiokrotnie (OR 7,729, p=0,001; RR 1,36) oraz prawdopodobieństwo wypisu do placówki opiekuńczej (OR 2,97, p=0,03; RR 1,87). Nowo pojawiające się szmery pooperacyjne korelują z obniżoną wydolnością fizyczną (OR 0,466, p=0,045; RR 0,664), choć nie z innymi poważnymi powikłaniami.
badanie przedoperacyjne, całkowita artroplastyka stawu, choroba kardiologiczna, choroba strukturalna serca, dysfunkcja mięśnia sercowego, fizjoterapia, fonokardiogram, niedokrwienie narządów, nieprawidłowość strukturalna, okres okołooperacyjny, osłuchiwanie serca, ostre uszkodzenie nerek, powikłanie pooperacyjne, przesunięcie płynów, stratyfikacja ryzyka, szmer sercowy, sztuczna inteligencja, turbulentny przepływ krwi, wydolność fizyczna
Leksykon chorób i schorzeń
Zwężenie zastawki płucnej – Diagnostyka i diagnoza

Zwężenie zastawki płucnej to wada serca charakteryzująca się utrudnionym przepływem krwi z prawej komory do tętnicy płucnej, diagnozowana przede wszystkim na podstawie badania fizykalnego (szmer wyrzutowy skurczowy w II lewym międzyżebrzu) oraz echokardiografii doplerowskiej. Klasyfikacja ciężkości zwężenia opiera się na gradiencie ciśnień przez zastawkę: łagodne (≤36 mmHg), umiarkowane (36-64 mmHg) i ciężkie (≥64 mmHg). Echokardiografia pozwala na ocenę lokalizacji zwężenia (zastawkowe, podzastawkowe, nadzastawkowe), morfologii zastawki, funkcji prawej komory oraz obecności towarzyszących wad serca. Diagnostyka uzupełniająca obejmuje EKG (przerost prawej komory, blok prawej odnogi pęczka Hisa, arytmie), RTG klatki piersiowej (kardiomegalia, zmiany w tętnicy płucnej), rezonans magnetyczny serca (CMR) oraz tomografię komputerową (CCT) dla dokładnej oceny anatomii i funkcji serca.
arytmia, badanie doplerowskie, blok prawej odnogi pęczka Hisa, cewnikowanie serca, dysplastyczna zastawka płucna, echokardiografia, echokardiografia doplerowska, echokardiografia płodowa, elektrokardiogram, gradient ciśnień, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiomegalia, niedomykalność zastawki płucnej, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność prawokomorowa, próba wysiłkowa, przerost prawej komory, przetrwały otwór owalny, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny serca, rtg klatki piersiowej, szmer sercowy, szmer wyrzutowy skurczowy, tetralogia Fallota, tomografia komputerowa serca, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, walwuloplastyka balonowa, zaburzenie rytmu serca, zespół Noonana, zwężenie nadzastawkowe, zwężenie podzastawkowe, zwężenie zastawki płucnej
Leksykon chorób i schorzeń
Całkowite anomalousne powrotne żyły płucne – Diagnostyka i diagnoza

Całkowity anomalousny powrót żył płucnych (TAPVR) to rzadka wrodzona wada serca, charakteryzująca się nieprawidłowym połączeniem wszystkich czterech żył płucnych z prawym przedsionkiem lub naczyniami żylnymi do niego dopływającymi, co prowadzi do mieszania się krwi utlenowanej z krwią żylno-systemową i skutkuje hipoksemią. Występuje z częstością około 1:15 000 żywych urodzeń i stanowi 0,7-1,5% wad serca u noworodków. Diagnostyka prenatalna opiera się na ultrasonografii, gdzie najczęstszymi markerami są brak widocznego wejścia żył płucnych do lewego przedsionka (42,9%) oraz nieprawidłowy wygląd grzebienia Coumadina (38,1%). Echokardiografia płodowa jest badaniem potwierdzającym, jednak wykrywalność TAPVR prenatalnie jest ograniczona, zwłaszcza w izolowanych postaciach. Po urodzeniu objawy kliniczne obejmują sinicę, tachypnoe, słabe tętno i szmer sercowy, a diagnostyka opiera się na echokardiografii, RTG klatki piersiowej, EKG oraz pulsoksymetrii (saturacja 80-85%). Cewnikowanie serca i tomografia komputerowa z kontrastem (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI) służą do dokładnej oceny anatomii i planowania leczenia.
angiografia TK, całkowity anomalny powrót żył płucnych, cewnikowanie serca, diagnostyka prenatalna, echokardiografia płodowa, echokardiogram, kardioangiografia, kardiolog dziecięcy, lewy przedsionek, nadciśnienie płucne, niewydolność oddechowa, niewydolność prawej komory serca, prawy przedsionek, przegroda międzyprzedsionkowa, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny serca, saturacja, sinica, szmer sercowy, typ mieszany TAPVR, typ nadsercowy TAPVR, typ podsercowy TAPVR, typ sercowy TAPVR, wrodzona wada serca, zatoka wieńcowa, zespół zaburzeń oddychania, zwężenie żył płucnych, żyła główna dolna, żyła płucna, żyła wrotna
Leksykon chorób i schorzeń
Dwudzielna zastawka aorty – Diagnostyka i diagnoza

Dwudzielna zastawka aorty (BAV) jest jedną z najczęstszych wrodzonych wad serca, występującą u 0,5-1,3% populacji. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na echokardiografii przezklatkowej (TTE) o czułości około 92% i swoistości 96%, umożliwiającej ocenę morfologii zastawki, obecności zrostów (raphe), funkcji zastawki (stenoza, niedomykalność), maksymalnej prędkości przepływu, średniego gradientu ciśnień oraz wymiarów aorty i lewej komory. W przypadkach trudnych diagnostycznie stosuje się echokardiografię przezprzełykową (TEE), rezonans magnetyczny serca (MRI) oraz tomografię komputerową (CT), które dostarczają szczegółowych informacji o anatomii zastawki i aorty, zwłaszcza przy zwapnieniu zastawki lub konieczności oceny przed TAVI. Warto podkreślić, że CT wykazuje wyższą czułość (95,5%) niż TTE (79,7%) w wykrywaniu BAV u pacjentów ze zwapnieniem. Diagnostyka różnicowa obejmuje odróżnienie BAV od nabytych zmian zastawki trójpłatkowej oraz innych wrodzonych wad, jak zastawka jednopłatkowa.
aortopatia, ból w klatce piersiowej, cewnikowanie serca, duszność, dwudzielna zastawka aorty, echokardiografia, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrokardiogram, niedomykalność aortalna, niewydolność serca, omdlenie, operacja Rossa, procedura Davida, przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej, rezonans magnetyczny serca, rozwarstwienie aorty, rtg klatki piersiowej, stenoza aortalna, szmer sercowy, szmer wyrzutowy skurczowy, tętniak aorty, tętniak aorty wstępującej, tomografia komputerowa serca, wielorzędowa tomografia komputerowa, wymiana zastawki aortalnej, zwapnienie zastawki aortalnej
Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka reumatyczna – Objawy

Gorączka reumatyczna (ARF) to choroba autoimmunologiczna rozwijająca się 1-5 tygodni po zakażeniu paciorkowcem grupy A, najczęściej u dzieci w wieku 5-15 lat. Klinicznie manifestuje się gorączką (<38°C), wędrującym zapaleniem dużych stawów (60-80% przypadków), zapaleniem serca (50-70%), pląsawicą Sydenhama (10-30%), rumieniem brzeżnym (10%) oraz podskórnymi guzkami (<5%). Ostra faza choroby obejmuje objawy ogólne, zapalenie stawów i serca, a pląsawica może pojawić się nawet do 6 miesięcy po infekcji. Większość objawów ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni do miesięcy, jednak ryzyko nawrotów wynosi około 65%, szczególnie w ciągu pierwszych 3-5 lat, co zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia serca.
angina paciorkowcowa, artropatia Jaccoud’a, carditis, choroba autoimmunologiczna, gorączka reumatyczna, krwawienie z nosa, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki, niewydolność serca, paciorkowiec grupy A, pląsawica Sydenhama, płonica, polyarthritis, profilaktyka antybiotykowa, regurgitacja, reumatyczna choroba serca, rumień brzeżny, stenoza zastawki, Streptococcus pyogenes, szmer sercowy, tachykardia, zakażenie paciorkowcowe, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie serca, zapalenie stawów, zapalenie wsierdzia, zastawka aortalna, zastawka mitralna, zwężenie zastawki
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki płucnej – Objawy

Choroba zastawki płucnej obejmuje zaburzenia funkcji zastawki między prawą komorą a tętnicą płucną, manifestujące się stenozą lub niedomykalnością. Nasilenie objawów koreluje ze stopniem zwężenia lub niedomykalności, a przebieg kliniczny klasyfikuje się w czterech stadiach: A (ryzyko), B (łagodna/umiarkowana bezobjawowa), C (ciężka bezobjawowa) oraz D (ciężka objawowa). Objawy w umiarkowanej i ciężkiej postaci obejmują duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej, omdlenia, kołatanie serca oraz obrzęki. U noworodków mogą wystąpić sinica, trudności w oddychaniu i karmieniu, zahamowanie wzrostu oraz tachykardia. Stenoza prowadzi do przerostu prawej komory i ryzyka niewydolności serca, natomiast niedomykalność powoduje przeciążenie objętościowe, rozszerzenie i dysfunkcję prawej komory. Diagnostyka opiera się na echokardiografii, EKG, badaniach wydolnościowych oraz w wybranych przypadkach rezonansie magnetycznym i cewnikowaniu serca.
arytmia, badanie echokardiograficzne, balonowa walwuloplastyka, ból w klatce piersiowej, cewnikowanie serca, częstoskurcz komorowy, duszność, dysfunkcja prawej komory, kołatanie serca, nagła śmierć sercowa, niedomykalność zastawki płucnej, niewydolność prawej komory, niewydolność serca, prawa komora serca, przeciążenie objętościowe, przerost prawej komory, rezonans magnetyczny serca, rozszerzenie prawej komory, sinica, stenoza zastawki płucnej, szmer sercowy, tętnica płucna, wada wrodzona serca, wymiana zastawki płucnej, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia rytmu serca, zastawka płucna, zawroty głowy, zwężenie zastawki płucnej
Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość z niedoboru żelaza – Objawy

Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszą postacią anemii, charakteryzującą się stopniowym wyczerpywaniem zapasów żelaza i zmniejszeniem produkcji hemoglobiny oraz erytrocytów. W pierwszym stadium obserwuje się spadek ferrytyny w surowicy przy prawidłowym poziomie hemoglobiny i produkcji krwinek, bez wyraźnych objawów klinicznych. W drugim stadium dochodzi do zaburzeń erytropoezy z obniżonym stężeniem żelaza i wysyceniem transferyny, pojawiają się pierwsze symptomy takie jak zmęczenie i osłabienie. Trzecie stadium to jawna mikrocytarna i hipochromiczna niedokrwistość z hemoglobiną poniżej normy, anizocytozą erytrocytów oraz nasilonymi objawami klinicznymi, w tym dusznością, tachykardią, bladością skóry i błon śluzowych, a także specyficznymi symptomami jak pica, koilonychia czy zapalenie języka. Niedobór żelaza wpływa na układ sercowo-naczyniowy (tachykardia, niewydolność serca), nerwowy (zaburzenia poznawcze, zespół niespokojnych nóg), immunologiczny (osłabienie odporności) oraz skórę i błony śluzowe (łysienie, łamliwość paznokci). Szczególnie narażone są kobiety w ciąży, dzieci i osoby starsze, u których niedokrwistość może prowadzić do poważnych powikłań, w tym opóźnień rozwojowych i zwiększonego ryzyka infekcji.
akrocyjanoza, anemia z niedoboru żelaza, anizocytoza, badanie krwi, biodostępność, czerwona krwinka, dysfagia, ferrytyna, glossitis, hipochromia, kardiomegalia, koilonychia, kołatanie serca, krwinka czerwona, mikrocytoza, morfologia krwi, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niewydolność serca, pica, retikulocyt, rozmaz krwi obwodowej, stan przedrzucawkowy, suplementacja żelaza, szmer sercowy, szpik kostny, tachykardia, tinnitus, układ sercowo-naczyniowy, wysycenie transferyny, zespół niespokojnych nóg, zespół Plummera-Vinsona
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki aorty – Objawy

Choroba zastawki aorty, obejmująca głównie stenozę i niedomykalność, jest schorzeniem postępującym, które może przebiegać bezobjawowo przez 10-20 lat. W przypadku zwężenia zastawki aorty, powierzchnia zastawki zmniejsza się średnio o 0,1-0,3 cm² rocznie, a gradient ciśnienia skurczowego wzrasta o 10-15 mmHg rocznie. Progresja jest szybsza u pacjentów starszych z chorobą wieńcową i przewlekłą niewydolnością nerek oraz u osób z wrodzonymi anomaliami zastawki (np. dwupłatkową). Choroba dzieli się na cztery stadia od ryzyka rozwoju (stadium A) do ciężkiej objawowej postaci (stadium D), przy czym pojawienie się objawów takich jak duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenia czy obrzęki jest krytyczne dla decyzji terapeutycznych. Średni czas przeżycia bez leczenia chirurgicznego wynosi 2 lata przy duszności, 3 lata przy omdleniach i 5 lat przy bólu w klatce piersiowej, a 3-letnie przeżycie bez interwencji spada poniżej 30%.
angina, aorta, arytmia, ból w klatce piersiowej, cewnikowanie, choroba wieńcowa, choroba zastawki aorty, duszność, echokardiografia, echokardiogram, nagła śmierć sercowa, nagłe zatrzymanie krążenia, niedomykalność zastawki aorty, niewydolność serca, palpitacje, przerost mięśnia sercowego, przewlekła niewydolność nerek, regurgitacja, stenoza, stenoza zastawki aorty, szmer sercowy, udar mózgu, wada serca, wstrząs, zaburzenia rytmu serca, zakrzep krwi, zastawka dwupłatkowa, zawroty głowy, zwyrodnieniowe zapalenie stawów
Leksykon chorób i schorzeń
Arterioskleroza / miażdżyca – Objawy

Arterioskleroza i miażdżyca to przewlekłe choroby naczyń tętniczych, w których miażdżyca stanowi specyficzny typ arteriosklerozy, charakteryzujący się odkładaniem blaszek miażdżycowych w ścianach tętnic. Proces ten rozwija się latami, często bezobjawowo, a symptomy pojawiają się dopiero przy zwężeniu tętnicy o ≥70%, co ogranicza przepływ krwi i prowadzi do objawów niedokrwienia. Miażdżyca przebiega przez etapy: uszkodzenie śródbłonka, tworzenie pasma tłuszczowego, formowanie blaszki miażdżycowej, powstanie włóknistej pokrywy oraz pęknięcie blaszki z zakrzepicą. Blaszki mogą powodować zwężenia, pęknięcia prowadzące do zakrzepów lub osłabienie ściany tętnicy z ryzykiem tętniaka. Objawy zależą od lokalizacji zmian: choroba wieńcowa manifestuje się dławicą piersiową, dusznością i arytmiami; miażdżyca tętnic mózgowych – TIA, udarem, zaburzeniami neurologicznymi; miażdżyca tętnic obwodowych – chromaniem przestankowym, bólami spoczynkowymi, zmianami skórnymi; zwężenie tętnic nerkowych – nadciśnieniem opornym, obrzękami; niedokrwienie krezki – bólem brzucha po posiłkach i utratą masy ciała. Powikłania obejmują zawał serca, udar mózgu, niewydolność nerek, tętniaki, zaburzenia rytmu, zatory i otępienie naczyniowe.
angioplastyka, arterioskleroza, blaszka miażdżycowa, calcium score, cholesterol, cholesterol LDL, choroba tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, dławica piersiowa, inflamasom NLRP3, limfocyt T, makrofag, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie krezki, obrzęk płuc, otępienie naczyniowe, PAD, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przejściowy atak niedokrwienny, statyna, szmer sercowy, tętniak, tętnica wieńcowa, TIA, udar mózgu, zaburzenia erekcji, zawał serca, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Leczenie

Szmer sercowy to dodatkowy dźwięk słyszalny podczas osłuchiwania serca, który może mieć charakter niewinny (czynnościowy) lub patologiczny. Niewinne szmery, często występujące u dzieci i osób z prawidłową anatomią serca, nie wymagają leczenia i mogą ustąpić samoistnie. W przypadku szmerów wtórnych do stanów takich jak gorączka, nadczynność tarczycy czy anemia, terapia ukierunkowana jest na leczenie choroby podstawowej. Patologiczne szmery sercowe wymagają natomiast leczenia przyczynowego, które może obejmować farmakoterapię z zastosowaniem inhibitorów ACE (np. kaptopryl, benazepril), beta-blokerów (metoprolol, bisoprolol), leków przeciwzakrzepowych (warfaryna, aspiryna, dabigatran, riwaroksaban, apiksaban), diuretyków (furosemid, torasemid), statyn, leków przeciwarytmicznych, wazodylatatorów oraz antybiotyków w przypadku infekcyjnego zapalenia wsierdzia.
anemia, annuloplastyka, antybiotyk, beta-bloker, diuretyk, doustny antykoagulant, echokardiografia, hipertyreoza, infekcyjne zapalenie wsierdzia, inhibitor konwertazy angiotensyny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, naprawa zastawki serca, niedokrwistość, niedomykalność zastawki mitralnej, niewinny szmer sercowy, patologiczny szmer sercowy, profilaktyka antybiotykowa, przetrwały otwór owalny, przetrwały przewód tętniczy, przezcewnikowa wymiana zastawki aortalnej, statyna, szmer sercowy, TAVR, tętniak aorty, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wada wrodzona serca, wazodylator, zastawka aortalna, zastawka mitralna, zastawka trójdzielna
Leksykon substancji czynnych
Teryparatyd – Działania niepożądane

Teryparatyd, syntetyczny analog 34 N-końcowych aminokwasów ludzkiego parathormonu, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący często występujące działania niepożądane takie jak nudności, bóle kończyn, zawroty głowy (≥1% częściej niż placebo), a także depresję i duszność. W badaniach klinicznych odnotowano u 2,8% pacjentów wzrost stężenia kwasu moczowego powyżej normy, jednak bez zwiększenia ryzyka dny czy kamicy nerkowej. Długotrwałe stosowanie może indukować powstawanie przeciwciał (2,8% pacjentek), które nie korelują z reakcjami alergicznymi ani zmianami w gęstości mineralnej kości. Rzadkie, ale poważne działania obejmują reakcje anafilaktyczne i alergiczne, wymagające natychmiastowej interwencji. W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwuje się kołatanie serca, niedociśnienie i rzadziej tachykardię oraz szmery sercowe, co wymaga monitorowania pacjentów z chorobami serca.
choroba refluksowa przełyku, dna moczanowa, fosfataza zasadowa, gęstość mineralna tkanki kostnej, guz krwawniczy, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, immunogenność, kamica nerkowa, kamica układu moczowego, niedociśnienie, niedokrwistość, niewydolność nerek, osteoporoza, parathormon, pokrzywka uogólniona, przepuklina rozworu przełykowego, reakcja anafilaktyczna, rozedma płuc, rwa kulszowa, szmer sercowy, tachykardia, teryparatyd, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Szmer sercowy to dodatkowy dźwięk powstający w wyniku turbulentnego przepływu krwi przez serce lub naczynia, słyszalny podczas osłuchiwania stetoskopem. Szmery dzielimy na niewinne (funkcjonalne), często występujące u noworodków i dzieci, oraz patologiczne, które mogą wskazywać na wrodzone lub nabyte wady serca, takie jak niedomykalność czy zwężenie zastawek aortalnej, mitralnej, trójdzielnej lub płucnej, kardiomiopatię przerostową, ubytki przegrody międzyprzedsionkowej/międzykomorowej czy infekcje serca. Szmery klasyfikuje się według czasu występowania w cyklu sercowym (skurczowe, rozkurczowe, ciągłe) oraz intensywności (skala 1-6). W populacji pediatrycznej szmery występują u około 80% dzieci, z czego większość to szmery niewinne, natomiast u dorosłych około 10%. Szczególną uwagę wymaga ocena szmerów u noworodków ze względu na wyższe ryzyko patologii. Diagnostyka obejmuje echokardiografię, EKG, RTG klatki piersiowej oraz badania laboratoryjne, a w wybranych przypadkach cewnikowanie serca.
anemia, annuloplastyka, cewnikowanie serca, echokardiogram, elektrokardiogram, gorączka, kardiolog dziecięcy, kardiomiopatia przerostowa, MitraClip, nadczynność tarczycy, niedomykalność aortalna, niedomykalność mitralna, niedomykalność płucna, niedomykalność trójdzielna, niewinny szmer sercowy, niewydolność serca, patologiczny szmer sercowy, populacja pediatryczna, pulsoksymetria, sinica, stetoskop, szmer ciągły, szmer rozkurczowy, szmer sercowy, szmer skurczowy, TAVR, turbulentny przepływ krwi, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wada wrodzona serca, wrodzona wada serca, zastawka serca, zespół terapeutyczny, zwężenie zastawki aortalnej, zwężenie zastawki mitralnej, zwężenie zastawki płucnej, zwężenie zastawki trójdzielnej
Leksykon substancji czynnych
Amiodaron – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Amiodaron, stosowany w terapii zaburzeń rytmu serca, jest generalnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko działań niepożądanych u płodu, w tym zaburzeń czynności tarczycy u około 10% noworodków, bradykardii oraz wydłużenia odstępu QT. Zarówno amiodaron, jak i jego aktywny metabolit N-desetyloamiodaron przenikają przez barierę łożyskową, osiągając u płodu stężenia stanowiące 10-25% stężenia w osoczu matki. Stosowanie leku w ciąży jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach zagrażających życiu matki, przy jednoczesnym monitorowaniu funkcji tarczycy matki i płodu, czynności serca płodu oraz rozwoju płodu. Ze względu na długi okres półtrwania amiodaronu, planowanie ciąży powinno nastąpić co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu terapii, a skuteczna antykoncepcja powinna być stosowana przez cały okres leczenia i pół roku po jego zakończeniu.
bariera łożyskowa, bradykardia, czynność serca, działanie niepożądane, funkcja tarczycy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, kwasica metaboliczna, N-desetyloamiodaron, niedoczynność tarczycy, poród przedwczesny, powiększenie tarczycy, szmer sercowy, wada serca płodu, wada wrodzona, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności jąder, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie rytmu serca
Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne ujście prawej komory – Diagnostyka i diagnoza

Podwójne ujście prawej komory (DORV) to złożona wada wrodzona serca, charakteryzująca się całkowitym lub przeważającym ujściem aorty i tętnicy płucnej z prawej komory, najczęściej współistniejącą z ubytkiem w przegrodzie międzykomorowej (VSD). Diagnostyka prenatalna opiera się głównie na echokardiografii płodowej, której trafność sięga około 96%, choć może być utrudniona przez pozycję płodu. Po urodzeniu objawy kliniczne, takie jak sinica i zaburzenia oddychania, kierują do dalszej diagnostyki, w tym badania fizykalnego, pulsoksymetrii oraz echokardiografii, która pozwala na ocenę anatomiczną: potwierdzenie pochodzenia wielkich tętnic z prawej komory, lokalizację i wielkość VSD, wzajemne położenie aorty i tętnicy płucnej oraz obecność ewentualnych zwężeń drogi odpływu. Uzupełniająco stosuje się EKG (często wykazujące przerost prawej komory) oraz zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. W bardziej skomplikowanych przypadkach wskazane są zaawansowane metody obrazowania, takie jak rezonans magnetyczny serca (MRI) i tomografia komputerowa (CT), które umożliwiają szczegółową ocenę anatomii serca i naczyń, a także planowanie chirurgiczne. Cewnikowanie serca pozostaje procedurą pomocniczą w wybranych sytuacjach, np. do oceny oporów naczyniowych płucnych czy anatomii tętnic wieńcowych.
badania genetyczne, cewnikowanie serca, DORV, echo płodowe, echokardiografia, echokardiografia 3D, EKG, koarktacja aorty, MRI serca, podwójne ujście prawej komory, prostaglandyna E, przerost prawej komory, przewód tętniczy, pulsoksymetria, rtg klatki piersiowej, saturacja, sinica, szmer sercowy, ubytek przegrody międzykomorowej, USG prenatalne, zastawki półksiężycowate, zespół DiGeorge’a, zespół Edwardsa
Leksykon chorób i schorzeń
Defekt przegrody międzyprzedsionkowej – Diagnostyka i diagnoza

Defekt przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) stanowi 10-15% wrodzonych wad serca i charakteryzuje się obecnością otworu w przegrodzie międzyprzedsionkowej, prowadzącym do przecieku lewo-prawego. Diagnostyka opiera się na badaniu przedmiotowym (szmer sercowy, zmiany w tonach serca), echokardiografii (TTE, TEE, Doppler, 3D), EKG (przeciążenie prawej komory, powiększenie prawego przedsionka, wydłużenie PR, wzór „crochetage”), RTG klatki piersiowej (powiększenie prawego przedsionka i komory, zwiększone unaczynienie płuc) oraz zaawansowanych metodach obrazowania jak rezonans magnetyczny serca (CMR) i tomografia komputerowa (CT). Cewnikowanie serca jest zarezerwowane dla przypadków podejrzenia nadciśnienia płucnego, niejednoznacznych wyników lub planowanego zamknięcia przezskórnego. Kluczowe parametry hemodynamiczne to stosunek przepływu płucnego do systemowego (Qp/Qs), gdzie wartość >1,5:1 wskazuje na istotny przeciek.
arytmia, ASD typu zatoki wieńcowej, blok przedsionkowo-komorowy, cewnikowanie serca, choroba wieńcowa, defekt przegrody międzyprzedsionkowej, duszność, echokardiografia, echokardiografia dopplerowska, echokardiografia kontrastowa, elektrokardiogram, infekcja dróg oddechowych, kołatanie serca, nadciśnienie płucne, niewydolność serca, osłuchiwanie serca, przeciążenie prawej komory, przeciek lewo-prawy, przetrwały otwór owalny, przezklatkowe badanie echokardiograficzne, przezprzełykowe badanie echokardiograficzne, rezonans magnetyczny serca, rtg klatki piersiowej, saturacja tlenu, szmer sercowy, tomografia komputerowa, tony serca, trójwymiarowa echokardiografia, wrodzona wada serca, zaburzenie rytmu serca, zastawka przedsionkowo-komorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Wklęsłe żebro – Objawy

Pectus excavatum to wrodzona deformacja klatki piersiowej charakteryzująca się zapadnięciem mostka do wewnątrz, której nasilenie może się wahać od łagodnego do ciężkiego. W cięższych przypadkach dochodzi do ucisku na serce i płuca, co skutkuje objawami takimi jak palpitacje, ból w klatce piersiowej, duszność wysiłkowa, zmniejszona wydolność fizyczna, świszczący oddech, omdlenia oraz częste infekcje dróg oddechowych. Deformacja może prowadzić do przemieszczenia serca, ograniczenia jego objętości wyrzutowej i arytmii, a także restrykcyjnych zaburzeń czynności płuc. Objawy często nasilają się w okresie intensywnego wzrostu, a u około 45% pacjentów w wieku senioralnym pojawiają się dopiero w czwartej lub piątej dekadzie życia. Wczesna diagnoza i monitorowanie progresji deformacji są kluczowe dla zapobiegania powikłaniom kardiopulmonalnym i poprawy jakości życia pacjentów.
arytmia, ból w klatce piersiowej, deformacja klatki piersiowej, depresja kliniczna, duszność, duszność wysiłkowa, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja układu oddechowego, klatka piersiowa, mostek, objętość wyrzutowa serca, omdlenie, palpitacje, pectus excavatum, restrykcyjna choroba płuc, skolioza, świszczący oddech, szmer sercowy, układ krążenia, zaburzenie rytmu serca, zmniejszona wydolność wysiłkowa
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawek serca – Objawy

Choroba zastawek serca charakteryzuje się dysfunkcją jednej lub kilku z czterech zastawek serca, prowadząc do zaburzeń hemodynamicznych i różnorodnych objawów klinicznych, takich jak duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca, obrzęki oraz szmer sercowy. Objawy te różnią się w zależności od rodzaju i lokalizacji uszkodzenia zastawki – np. stenoza aortalna manifestuje się zmęczeniem, dusznością i omdleniami, natomiast choroby zastawki mitralnej mogą powodować kaszel, krwioplucie i migotanie przedsionków. Progresja choroby jest zmienna, od bezobjawowego przebiegu do nagłego pogorszenia stanu klinicznego, a nasilenie symptomów nie zawsze koreluje z ciężkością uszkodzenia zastawki. Klasyfikacja ACC/AHA dzieli chorobę na stadia od A (ryzyko) do D (ciężka, objawowa), co jest istotne dla planowania leczenia i monitorowania pacjenta.
arytmia, badanie echokardiograficzne, ból w klatce piersiowej, choroba zastawek serca, choroba zastawki aortalnej, choroba zastawki mitralnej, choroba zastawki trójdzielnej, duszność, krwioplucie, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki, niewydolność serca, obrzęk, ostry obrzęk płuc, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przerost mięśnia sercowego, retencja płynów, stenoza aortalna, szmer sercowy, tachykardia, udar mózgu, zaburzenie przepływu krwi, zaburzenie rytmu serca, zakrzep, zapalenie wsierdzia, zastój żylny, zatrzymanie krążenia, zawroty głowy, zmęczenie
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki aorty – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Choroba zastawki aorty obejmuje stenozy i niedomykalności, które prowadzą do przeciążenia lewej komory serca, przerostu lub rozstrzeni, a w konsekwencji do niewydolności serca. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, w tym rozpoznawaniu charakterystycznych szmerów sercowych, oraz badaniach obrazowych, zwłaszcza echokardiografii. W opiece pielęgniarskiej kluczowe jest monitorowanie parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, saturacja), objawów niewydolności serca i niedostatecznej perfuzji narządowej. Przygotowanie pacjenta do leczenia, w tym do interwencji chirurgicznej lub przezcewnikowej wymiany zastawki aortalnej (TAVR), wymaga kompleksowej oceny stanu zdrowia, edukacji pacjenta oraz wsparcia emocjonalnego. Po zabiegach konieczne jest ścisłe monitorowanie hemodynamiki, rytmu serca, bilansu płynów oraz wczesne wykrywanie powikłań takich jak zaburzenia przewodzenia, krwawienia czy ostra niewydolność nerek.
ból pooperacyjny, ciśnienie tętnicze, duszność wysiłkowa, dwupłatkowa zastawka aortalna, dysfunkcja zastawki aorty, higiena jamy ustnej, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kołatanie serca, lek przeciwkrzepliwy, lewa komora serca, mobilizacja pacjenta, nefropatia kontrastowa, niedomykalność zastawki aorty, niewydolność serca, obrzęk płuc, perfuzja narządowa, profilaktyka antybiotykowa, przeciążenie objętościowe, przepływ krwi, przezcewnikowa wymiana zastawki aortalnej, regurgitacja aortalna, rehabilitacja kardiologiczna, stenoza aortalna, szmer sercowy, tamponada serca, tętniak aorty, tolerancja wysiłku, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zastawka aorty, zastój płucny, zwężenie zastawki aorty
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Diagnostyka i diagnoza

Szmer sercowy to dodatkowy dźwięk słyszalny podczas osłuchiwania serca, który może wskazywać na różnorodne patologie sercowe lub być zjawiskiem fizjologicznym. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na dokładnej auskultacji, oceniającej lokalizację, głośność (w skali I-VI), czas trwania (skurczowy, rozkurczowy, ciągły), jakość dźwięku oraz promieniowanie szmeru. Szmery o głośności IV-VI mogą być wyczuwalne palpacyjnie jako „mruczenie kocie” (thrill). W diagnostyce różnicowej kluczowe jest rozróżnienie szmerów niewinnych, często występujących u dzieci (do 80% populacji pediatrycznej), od patologicznych, które wymagają dalszej oceny i leczenia. Wskazania do konsultacji kardiologicznej obejmują m.in. szmery rozkurczowe, ciągłe, głośne, promieniujące oraz obecność objawów klinicznych sugerujących chorobę serca.
arytmia, auskultacja, badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, cewnikowanie serca, duszność, echo serca, echokardiografia, elektrokardiogram, fonokardiogram, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedomykalność zastawki, osłuchiwanie serca, przetrwały przewód tętniczy, rtg klatki piersiowej, sinica, szmer ciągły, szmer niewinny, szmer patologiczny, szmer rozkurczowy, szmer sercowy, szmer skurczowy, ubytek przegrody międzykomorowej, wada wrodzona serca, wada zastawkowa serca, zaburzenie rytmu, zastawka przedsionkowo-komorowa, zastój w krążeniu płucnym, zwężenie zastawki
Leksykon chorób i schorzeń
Częściowo nieprawidłowe spływanie żył płucnych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Częściowo nieprawidłowe spływanie żył płucnych (PAPVR) to rzadka wrodzona wada serca, charakteryzująca się przeciekiem lewo-prawym, gdzie jedna lub więcej żył płucnych odprowadza natlenowaną krew do prawego przedsionka zamiast do lewego. Występuje u około 0,4-0,7% populacji i może prowadzić do przeciążenia objętościowego prawej komory, jej dylatacji oraz rozwoju nadciśnienia płucnego i niewydolności prawokomorowej. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, EKG, RTG klatki piersiowej, echokardiografii, tomografii komputerowej, rezonansie magnetycznym serca oraz cewnikowaniu prawego serca, gdzie kluczowym parametrem jest stosunek przepływu płucnego do systemowego (Qp:Qs). Wartość Qp:Qs >1,5-2,0 wskazuje na istotny przeciek wymagający interwencji chirurgicznej. Objawy kliniczne obejmują duszność, zmęczenie, kołatania serca, ból w klatce piersiowej oraz nawracające infekcje płucne, a u dzieci może wystąpić zahamowanie wzrostu.
angiografia, ból w klatce piersiowej, cewnikowanie prawego serca, częściowo nieprawidłowe spływanie żył płucnych, duszność, dysfunkcja węzła zatokowego, echokardiografia, elektrokardiogram, infekcja płucna, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kołatanie serca, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność prawej komory, niewydolność serca, obrzęk kończyn dolnych, procedura Wardena, przeciek lewo-prawy, rentgen klatki piersiowej, rezonans magnetyczny serca, szmer sercowy, tomografia komputerowa, trzepotanie przedsionków, ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej, wrodzona wada serca, zaburzenie rytmu serca, zmęczenie
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Amiodaron hameln 50 mg/ml

Amiodaron, ze względu na swoje właściwości farmakokinetyczne, w tym długi okres półtrwania, oraz zdolność przenikania przez barierę łożyskową, wymaga szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych i karmiących piersią. U płodu i noworodka stężenia amiodaronu i jego metabolitu N-desmetyloamiodaronu osiągają 10-25% stężenia w osoczu matki, co może prowadzić do powikłań takich jak hipotrofia wewnątrzmaciczna, poród przedwczesny, zaburzenia czynności tarczycy (niedoczynność u około 10% noworodków), bradykardia oraz wydłużenie odstępu QT. Z tego względu amiodaron powinien być stosowany w ciąży wyłącznie przy bezwzględnych wskazaniach, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a kobiety planujące ciążę powinny odczekać co najmniej 6 miesięcy od zakończenia terapii, aby zminimalizować ryzyko ekspozycji zarodka na lek.
amiodaron, analiza nasienia, arytmia, arytmia zagrażająca życiu, badanie elektrokardiograficzne, bariera łożyskowa, bradykardia, czynność jąder, działanie niepożądane, hipotrofia wewnątrzmaciczna, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, karmienie piersią, laktacja, lek antyarytmiczny, niedoczynność tarczycy, okres półtrwania, organogeneza, parametry hormonalne, poród przedwczesny, powiększenie tarczycy, spermatogeneza, szmer sercowy, wada wrodzona, właściwości farmakokinetyczne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności tarczycy, zaburzenie rytmu serca
Leksykon chorób i schorzeń
Niedomykalność zastawki aortalnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Niedomykalność zastawki aortalnej (AR) to patologia charakteryzująca się wstecznym przepływem krwi z aorty do lewej komory podczas rozkurczu, co prowadzi do przeciążenia objętościowego lewej komory. AR może mieć przebieg ostry lub przewlekły, z ryzykiem śmiertelności sięgającym 75% w ciągu 10 lat od rozpoznania ciężkiej postaci. Etiologia obejmuje zmiany degeneracyjne związane ze starzeniem, nadciśnienie tętnicze, infekcje bakteryjne, kiłę oraz urazy. Klinicznie początkowo może przebiegać bezobjawowo, jednak w zaawansowanym stadium dominują objawy niewydolności lewokomorowej, takie jak duszność, zmęczenie i zawroty głowy. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, echokardiografii oraz monitorowaniu parametrów hemodynamicznych. Leczenie farmakologiczne obejmuje inhibitory ACE, beta-blokery, leki antyarytmiczne, przeciwzakrzepowe oraz diuretyki, a w ciężkich przypadkach wskazana jest interwencja chirurgiczna – naprawa lub wymiana zastawki, w tym przezcewnikowa (TAVR). Wskazania do operacji obejmują objawową ciężką AR oraz dysfunkcję lewej komory (frakcja wyrzutowa <55%, wymiar końcowo-skurczowy >55 mm).
arytmia, beta-bloker, diuretyk, duszność, duszność nocna, dysfunkcja lewej komory, echokardiografia, echokardiogram, frakcja wyrzutowa, infekcja dróg oddechowych, infekcyjne zapalenie wsierdzia, inhibitor ACE, kołatanie serca, krwioplucie, lek antyarytmiczny, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, naprawa zastawki aortalnej, niedomykalność zastawki aortalnej, niewydolność serca, nifedypina, obrzęk płuc, ortopnoe, ostra niedomykalność zastawki aortalnej, profilaktyczna antybiotykoterapia, przewlekła niedomykalność zastawki aortalnej, przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej, przezcewnikowa wymiana zastawki aortalnej, regurgitacja, rehabilitacja kardiologiczna, szmer sercowy, terapia przeciwzakrzepowa, wymiana zastawki aortalnej, zabieg urologiczny, zaburzenie rytmu serca, zapalenie wsierdzia, zastawka mechaniczna, zawał serca
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki mitralnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Choroba zastawki mitralnej obejmuje zwężenie (stenozę), niedomykalność (regurgitację) oraz wypadanie płatka zastawki (prolaps), które wpływają na hemodynamikę lewego przedsionka i komory. Diagnostyka pielęgniarska opiera się na osłuchiwaniu szmerów sercowych, monitorowaniu parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, saturacja) oraz ocenie objawów takich jak duszność wysiłkowa, orthopnea, napadowa duszność nocna, obrzęki obwodowe i objawy zastoju płucnego. Warto zwrócić uwagę na przyrost masy ciała >1,5 kg/dobę jako wskaźnik przeciążenia płynowego. Leczenie farmakologiczne obejmuje diuretyki, beta-blokery, leki przeciwzakrzepowe i antyarytmiczne, a w przypadku niewystarczającej kontroli objawów stosuje się interwencje zabiegowe: balonową walwuloplastykę, naprawę lub wymianę zastawki, a także minimalnie inwazyjne procedury przezcewnikowe, takie jak MitraClip, szczególnie u pacjentów geriatrycznych lub z przeciwwskazaniami do operacji.
antykoagulant, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, diuretyk, duszność nocna, duszność wysiłkowa, echokardiogram, gorączka reumatyczna, kołatanie serca, krwioplucie, migotanie przedsionków, MitraClip, naprawa zastawki mitralnej, niedomykalność mitralna, niewydolność serca, obrzęk płuc, orthopnea, perfuzja, pojemność minutowa serca, stenoza mitralna, szmer sercowy, terapia przeciwzakrzepowa, walwuloplastyka balonowa, wymiana zastawki, zakrzepica żył głębokich, zapalenie wsierdzia, zastawka dwudzielna, zastawka mitralna, zastój w krążeniu płucnym, zatorowość
Leksykon chorób i schorzeń
Mezotelioma – Objawy

Mezotelioma to agresywny nowotwór złośliwy rozwijający się w mezotelium, najczęściej po ekspozycji na azbest, z okresem latencji 10-50 lat (średnio 25-40 lat). Najczęstszą lokalizacją jest opłucna (80% przypadków), gdzie dominują objawy takie jak duszność, ból w klatce piersiowej, suchy kaszel, wysięk opłucnowy (występujący u około 90% pacjentów), zmęczenie i utrata masy ciała. Mezotelioma otrzewnej (15-20%) manifestuje się bólem brzucha, wodobrzuszem, nudnościami, zaburzeniami perystaltyki oraz utratą masy ciała. Rzadkie formy to mezotelioma osierdzia (1-2%) i osłonki jądra (<1%), z objawami odpowiednio bólu w klatce piersiowej, arytmii, wysięku osierdziowego oraz obrzęku i bólu moszny. Choroba klasyfikowana jest w czterech stadiach, od ograniczonej lokalizacji (stadium 1) do zaawansowanego rozsiewu do odległych narządów (stadium 4), z medianą przeżycia od około 22 miesięcy w stadium 1 do 8-12 miesięcy w stadium 4.
arytmia, ból w klatce piersiowej, duszność, dysfagia, ekspozycja na azbest, HIPEC, hipoglikemia, jama brzuszna, kacheksja, krwioplucie, mezotelioma, mezotelioma mięsakowata, mezotelioma mieszana, mezotelioma nabłonkowata, mezotelioma opłucnej, mezotelioma otrzewnej, mezotelium, niedokrwistość, niedrożność jelit, okres latencji, przepuklina pępkowa, przerzut, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, suchy kaszel, szmer sercowy, tlenoterapia, wodniak jądra, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, wzdęcie brzucha, zaburzenia krzepnięcia krwi, zakrzepica żył głębokich, zapalenie najądrza, złamanie patologiczne, żółtaczka
Leksykon chorób i schorzeń
Tetralogia fallota – Objawy

Tetralogia Fallota, stanowiąca 5-7% wrodzonych wad serca, to złożona wada anatomiczna obejmująca cztery defekty serca, prowadzące do zaburzeń przepływu krwi i hipoksemii. Kluczowym objawem jest sinica, której nasilenie zależy od stopnia zwężenia drogi odpływu z prawej komory do tętnicy płucnej. Charakterystyczne są napady anoksemiczne, pojawiające się najczęściej u niemowląt w wieku 2-4 miesięcy, manifestujące się nagłym nasileniem sinicy, dusznością i niepokojem. W badaniu fizykalnym dominują szmer wyrzutowy o zmiennej głośności, pojedynczy drugi ton serca (S2) oraz palce pałeczkowate. Naturalny przebieg bez leczenia chirurgicznego wiąże się z wysoką śmiertelnością: 33-35% w pierwszym roku życia, 50-60% do 3 roku życia, a do 40 roku życia aż 97% pacjentów nie przeżywa.
arytmia, cyanoza, duszność, failure to thrive, hipoksemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, korekcja chirurgiczna, nagły zgon sercowy, napad anoksemiczny, napad siniczy, niedomykalność zastawki płucnej, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niedotlenienie mózgu, niewydolność prawokomorowa, palce pałeczkowate, poliglobulia, sinica, sinicza wada serca, szmer sercowy, szmer wyrzutowy, tachyarytmia przedsionkowa, tachykardia komorowa, tachypnoe, tetralogia Fallota, ubytek przegrody międzykomorowej, udar mózgu, wrodzona wada serca, zaburzenie rytmu serca, zespół Alagille’a, zespół DiGeorge’a, zespół Downa, zwężenie tętnicy płucnej
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawki trójdzielnej – Objawy

Choroba zastawki trójdzielnej charakteryzuje się nieprawidłowym funkcjonowaniem zastawki między prawym przedsionkiem a prawą komorą serca, z objawami zależnymi od stopnia zaawansowania. W stadium łagodnym (stadium B) objawy kliniczne są zwykle nieobecne, a objętość regurgitacji jest mniejsza niż 45 ml. W miarę progresji do umiarkowanej i ciężkiej niedomykalności (stadia C i D) pojawiają się objawy takie jak zmęczenie, duszność, obrzęki obwodowe i wodobrzusze, pulsowanie w żyłach szyjnych, arytmie oraz objawy prawostronnej niewydolności serca. Roczna śmiertelność w stadium D, przy leczeniu zachowawczym, wynosi 36-42%, a ryzyko zgonu jest 2-3,2-krotnie wyższe niż w łagodnej postaci. Czynniki ryzyka progresji obejmują wiek, płeć żeńską, choroby lewej strony serca, nadciśnienie płucne oraz migotanie przedsionków.
anasarca, arytmia, arytmia przedsionkowa, choroba zastawki trójdzielnej, duszność, echokardiografia, hepatomegalia, kacheksja, kardiomiopatia wątrobowa, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność nerek, niewydolność prawokomorowa, obrzęk obwodowy, omdlenie, prawa komora serca, prawokomorowa niewydolność serca, prawy przedsionek, pulsowanie żył szyjnych, rozstrzeń prawej komory, sinica, szmer sercowy, wodobrzusze, zaburzenia wchłaniania, zasłabnięcie, zespół sercowo-nerkowy, zespół wątrobowo-sercowy
Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona wada serca u dorosłych – Objawy

Wrodzona wada serca u dorosłych (ACHD) obejmuje różnorodne defekty strukturalne serca obecne od urodzenia, które mogą manifestować się objawami dopiero w wieku dorosłym lub po wcześniejszym leczeniu w dzieciństwie. Objawy takie jak arytmie, duszność, sinica, obrzęki czy zawroty głowy są zależne od rodzaju, nasilenia wady oraz wieku pacjenta. Przykładowo, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) często pozostaje bezobjawowy do 30-40 roku życia, po czym pojawiają się duszność i migotanie przedsionków (występujące u około 12% przed operacją i do 23% po niej). Koarktacja aorty u dorosłych manifestuje się nadciśnieniem skurczowym i szmerem serca w 50% przypadków, a tetralogia Fallota charakteryzuje się sinicą wysiłkową i zwiększonym ryzykiem arytmii oraz niewydolności serca. Wiele wad wymaga dożywotniego monitorowania, gdyż nawet po skutecznej korekcji chirurgicznej mogą pojawić się powikłania, takie jak arytmie, infekcyjne zapalenie wsierdzia, nadciśnienie płucne, zespół Eisenmengera czy niewydolność serca.
anomalia Ebsteina, arytmia, arytmia przedsionkowa, duszność, echokardiografia, elektrokardiografia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, koarktacja aorty, kołatanie serca, męczliwość, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, nadciśnienie skurczowe, nagła śmierć sercowa, niedotlenienie krwi, niewydolność serca, obrzęk, przeciek lewo-prawy, przepływ krwi, przerost lewej komory, rezonans magnetyczny, sinica, szmer sercowy, test wysiłkowy, tetralogia Fallota, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, udar mózgu, wrodzona wada serca u dorosłych, zawroty głowy, zespół Eisenmengera
Leksykon chorób i schorzeń
Transpozycja wielkich naczyń – Diagnostyka i diagnoza

Transpozycja wielkich naczyń (TGA) jest wadą wrodzoną serca, którą można rozpoznać prenatalnie, choć wskaźnik wykrywalności wynosi poniżej 50%. Diagnostyka prenatalna opiera się głównie na echokardiografii płodowej, gdzie kluczowymi markerami są równoległy przebieg aorty i tętnicy płucnej oraz nieprawidłowe pochodzenie naczyń. Wczesne rozpoznanie umożliwia planowanie porodu w ośrodku referencyjnym i natychmiastowe wdrożenie leczenia, co znacząco poprawia rokowanie. Po urodzeniu objawy kliniczne, takie jak sinica, słabe tętno i trudności oddechowe, wymagają szybkiej diagnostyki różnicowej z innymi siniczymi wadami serca. Podstawowymi badaniami są echokardiografia, RTG klatki piersiowej, EKG oraz pulsoksymetria, a w razie potrzeby stosuje się cewnikowanie serca, MRI lub CT dla dokładnej oceny anatomii i funkcji serca.
atrezja zastawki trójdzielnej, cewnikowanie serca, echokardiografia płodowa, echokardiografia trójwymiarowa, elektrokardiogram, kariotyp, methemoglobinemia, nieprawidłowy spływ żył płucnych, operacja arterial switch, prostaglandyna E1, przewód tętniczy, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny serca, równowaga kwasowo-zasadowa, saturacja, septostomia balonowa, sinica, szmer sercowy, tetralogia Fallota, transpozycja wielkich naczyń, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, zaburzenia rytmu serca, zespół hipoplazji lewego serca
Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia – Objawy

Kardiomiopatia to grupa chorób mięśnia sercowego charakteryzujących się zaburzeniami strukturalnymi i funkcjonalnymi, prowadzącymi do upośledzenia zdolności pompowania krwi. Wyróżnia się trzy główne typy: rozstrzeniową, przerostową oraz restrykcyjną, zróżnicowane pod względem patofizjologii, objawów i rokowania. Kardiomiopatia rozstrzeniowa cechuje się powiększeniem i osłabieniem komór, co skutkuje dusznością, obrzękami i zaburzeniami rytmu serca, a nieleczona prowadzi do niewydolności serca. Kardiomiopatia przerostowa objawia się pogrubieniem mięśnia lewej komory, co może powodować ból w klatce piersiowej, omdlenia i zwiększone ryzyko nagłej śmierci sercowej, zwłaszcza u młodych sportowców. Kardiomiopatia restrykcyjna charakteryzuje się sztywnością ścian komór, utrudniającą ich napełnianie, co prowadzi do nasilonej duszności, obrzęków i arytmii, z gorszym rokowaniem (45-50% przeżywa 2 lata od diagnozy). Progresja choroby przebiega przez fazy od bezobjawowej do końcowej, z nasileniem objawów niewydolności serca i powikłań takich jak arytmie, zakrzepy, nadciśnienie płucne i zmiany zastawkowe.
badanie echokardiograficzne, biomarker sercowy, ból w klatce piersiowej, duszność, elektrokardiogram, frakcja wyrzutowa, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia restrykcyjna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia stresowa, kołatanie serca, komora serca, mięsień sercowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, nagła śmierć sercowa, niewydolność serca, objawy kardiomiopatii, obrzęk, pompowanie krwi, przerost mięśnia sercowego, rezonans magnetyczny serca, schyłkowa niewydolność serca, ściana komory serca, szmer sercowy, zaburzenia rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół takotsubo, zmęczenie
Leksykon chorób i schorzeń
Wada ebsteina – Diagnostyka i diagnoza

Wada Ebsteina to wrodzona anomalia zastawki trójdzielnej charakteryzująca się jej przemieszczeniem w głąb prawej komory, co prowadzi do „atrializacji” części prawej komory i różnorodnego obrazu klinicznego. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na echokardiografii, gdzie kryteria obejmują przemieszczenie płatka przegrodowego o >8 mm/m² powierzchni ciała, dystans między zastawkami przedsionkowo-komorowymi >15 mm u dzieci lub >20 mm u dorosłych, powiększenie prawego przedsionka oraz stopień niedomykalności zastawki trójdzielnej. Uzupełniająco stosuje się rezonans magnetyczny serca (CMR) dla oceny anatomii i funkcji prawej komory, RTG klatki piersiowej, EKG (w tym Holter) oraz badania elektrofizjologiczne w celu wykrycia zaburzeń rytmu, które są częste u tych pacjentów. Diagnostyka prenatalna echokardiograficzna umożliwia wczesne wykrycie wady i planowanie opieki okołoporodowej.
ablacja, angiografia, ASD, atrezja zastawki płucnej, badanie elektrofizjologiczne, blok prawej odnogi pęczka Hisa, blok przedsionkowo-komorowy, cewnikowanie serca, dekstrokardia, drożny otwór owalny, echokardiografia, echokardiografia płodowa, elektrokardiogram, holter EKG, kardiomegalia, koarktacja aorty, L-transpozycja wielkich naczyń, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność prawokomorowa, PDA, PFO, próba wysiłkowa, przetrwała lewa żyła główna górna, przetrwały przewód tętniczy, pulsoksymetria, rezonans magnetyczny serca, rtg klatki piersiowej, saturacja krwi, sinica, szmer sercowy, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, VSD, wada Ebsteina, zaburzenia rytmu serca, zastawka trójdzielna, zespół preekscytacji, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a
Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone anomalie zastawki mitralnej – Diagnostyka i diagnoza

Wrodzone anomalie zastawki mitralnej obejmują różnorodne wady strukturalne obecne od urodzenia, manifestujące się jako stenoza, niedomykalność lub ich kombinacja, wpływające na hemodynamikę lewego serca. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, wywiadzie oraz szeregu badań obrazowych, z echokardiografią przezklatkową jako podstawowym narzędziem umożliwiającym ocenę morfologii i funkcji zastawki. Wskazane jest także stosowanie echokardiografii przezprzełykowej (TEE), zwłaszcza z obrazowaniem 3D, które pozwala na precyzyjną identyfikację złożonych wad, takich jak zastawka mitralna z podwójnym ujściem (DOMV) czy izolowana szczelina płatka (CMVL). Wrodzone zwężenie zastawki mitralnej występuje u 0,21-0,42% pacjentów z wrodzonymi wadami serca, często współistniejąc z ubytkiem przegrody międzykomorowej (30%) oraz zespołem Shone’a. Echokardiografia umożliwia pomiar gradientu przezzastawkowego i ocenę stopnia zwężenia oraz niedomykalności, a także identyfikację mechanizmów patologii i towarzyszących wad serca.
badanie elektrofizjologiczne, cewnikowanie serca, duszność wysiłkowa, dwuwymiarowa echokardiografia, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiografia trójwymiarowa, elektrokardiogram, kołatanie serca, lewa komora serca, lewy przedsionek, mięsień brodawkowaty, niedomykalność zastawki, pierścień mitralny, regurgitacja, rezonans magnetyczny serca, stenoza mitralna, stenoza zastawki, struna ścięgnista, szczelina płatka zastawki mitralnej, szmer sercowy, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody przedsionkowo-komorowej, wrodzona anomalia zastawki mitralnej, wrodzona wada serca, wypadanie płatka zastawki mitralnej, zastawka dwudzielna, zastawka mitralna spadochronowa, zastawka mitralna z podwójnym ujściem, zespół Shone’a
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Etiologia i przyczyny

Szmer sercowy jest dźwiękiem powstającym w wyniku turbulentnego przepływu krwi przez serce lub naczynia, co może wynikać z różnych przyczyn, takich jak zwężenia (stenoza), niedomykalność zastawek, ubytki przegrody czy zwiększony rzut serca (np. w anemii, ciąży). Szmery dzielimy na niewinne (fizjologiczne), często występujące u dzieci i nie wskazujące na patologię, oraz patologiczne, które sygnalizują strukturalne lub funkcjonalne zaburzenia serca. U dzieci najczęstszą przyczyną szmerów patologicznych są wrodzone wady serca, takie jak ubytki przegrody międzykomorowej (VSD), międzyprzedsionkowej (ASD), przetrwały przewód tętniczy (PDA) czy tetralogia Fallota. U dorosłych dominują nabyte choroby zastawek, w tym stenoza i niedomykalność zastawki aortalnej, mitralnej, trójdzielnej i płucnej, często związane z procesem starzenia, zapaleniem wsierdzia, gorączką reumatyczną lub chorobami autoimmunologicznymi.
gorączka reumatyczna, kardiomiopatia przerostowa, nadciśnienie płucne, nadczynność tarczycy, niedomykalność zastawki, nieprawidłowy spływ żył płucnych, osłuchiwanie serca, przetoka tętniczo-żylna, przetrwały przewód tętniczy, stenoza, szmer ciągły, szmer niewinny, szmer patologiczny, szmer rozkurczowy, szmer sercowy, szmer skurczowy, tętniak aorty, toczeń rumieniowaty układowy, turbulentny przepływ krwi, ubytek przegrody, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wypadanie płatka zastawki mitralnej, zapalenie wsierdzia, zastawka aortalna, zastawka mitralna, zastawka trójdzielna, zespół rakowiaka, zwężenie aorty, zwężenie zastawki płucnej
Leksykon substancji czynnych
Metylofenidat – Działania niepożądane

Metylofenidat, stosowany głównie w terapii ADHD, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze obejmują ból głowy, bezsenność, nerwowość, zmniejszenie łaknienia oraz nudności i suchość w jamie ustnej. Szczególnie istotne są działania niepożądane układu sercowo-naczyniowego, takie jak tachykardia, kołatanie serca, zaburzenia rytmu serca, a także rzadkie, ale poważne incydenty jak zawał mięśnia sercowego, zatrzymanie krążenia i nagła śmierć sercowa. Częstość występowania tych objawów waha się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadkich, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z istniejącymi chorobami serca lub czynnikami ryzyka. Ponadto, metylofenidat może indukować nadciśnienie tętnicze, obwodowe marznięcie oraz poważne zaburzenia naczyniowo-mózgowe, takie jak udary, krwotoki i zapalenia tętnic mózgowych.
afazja, akatyzja, bezsenność, biegunka, ból brzucha, bradykardia, bruksizm, depresja, drgawka, drżenie, dusznica bolesna, dysfemia, dyskineza, ginekomastia, hiperaktywność psychoruchowa, jadłowstręt, kołatanie serca, krwiomocz, krwotok mózgowy, lęk, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mania, migrena, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy typu grand mal, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, omam, pancytopenia, parestezja, plamica małopłytkowa, pokrzywka, priapizm, reakcja anafilaktyczna, ruch choreoatetotyczny, rumień, rumień wielopostaciowy, senność, śpiączka wątrobowa, suchość w jamie ustnej, szmer sercowy, tachykardia, tachykardia nadkomorowa, udar naczyniowy mózgu, urojenie, wymioty, wysypka, zaburzenie erekcji, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie tętnic mózgowych, zapalenie żołądka i jelit, zaparcie, zatrzymanie krążenia, zawał mięśnia sercowego, zawrót głowy, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, zespół Tourette’a, złośliwy zespół neuroleptyczny, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Defekt przegrody międzyprzedsionkowej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Defekt przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) to wada wrodzona serca, charakteryzująca się obecnością otworu w przegrodzie międzyprzedsionkowej, prowadzącą do przecieku lewo-prawego i przeciążenia objętościowego prawej komory. ASD stanowi 10-15% wszystkich wrodzonych wad serca, z typem secundum jako najczęstszym. Objawy zależą od wielkości ubytku, przy czym małe ubytki (<5 mm) często zamykają się samoistnie, a większe mogą powodować duszność, szybkie męczenie się, zaburzenia rytmu i niewydolność serca. Diagnostyka opiera się na osłuchiwaniu, echokardiografii przezklatkowej oraz badaniach uzupełniających (EKG, RTG, cewnikowanie, MRI). Wskazaniem do leczenia jest powiększenie prawej strony serca, stosunek przepływu płucnego do systemowego >1,5 oraz objawy kliniczne.
arytmia przedsionkowa, ASD typu primum, ASD typu secundum, ASD typu sinus venosus, ASD typu zatoki wieńcowej, cewnikowanie serca, defekt przegrody międzyprzedsionkowej, diagnostyka ASD, diuretyk, echokardiografia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, niewydolność serca, okluder, operacja kardiochirurgiczna, przeciek lewo-prawy, saturacja, szmer sercowy, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, udar mózgu, wada wrodzona serca, zaburzenia rytmu serca, zespół Eisenmengera
Leksykon chorób i schorzeń
Wada ebsteina – Objawy

Wada Ebsteina to rzadka wrodzona anomalia serca, charakteryzująca się przemieszczeniem zastawki trójdzielnej w prawo do koniuszka serca oraz jej dysfunkcją strukturalną. Kliniczny obraz jest zróżnicowany, od bezobjawowych postaci po ciężkie stany noworodkowe z sinicą (obecna u około 50% przypadków), niewydolnością serca i kardiomegalią. U noworodków z ciężką postacią obserwuje się tachypnoe, duszność, obrzęki i powiększenie serca, a w krytycznych przypadkach może wystąpić fetal hydrops. U dzieci i dorosłych dominują objawy takie jak zmniejszona tolerancja wysiłku, duszność wysiłkowa, kołatanie serca oraz arytmie, w tym tachyarytmie nadkomorowe (występujące u około 50% dorosłych) i zespół Wolffa-Parkinsona-White’a (14% pacjentów). Współistniejące wady, takie jak ASD, PFO czy zwężenie zastawki płucnej, nasilają objawy kliniczne.
ablacja, atrezja płucna, częstoskurcz nadkomorowy, duszność, hepatomegalia, incydent zakrzepowo-zatorowy, kardiomegalia, kołatanie serca, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność prawokomorowa, niewydolność serca, obrzęk płodu, policytemia, przetrwały otwór owalny, saturacja tlenu, sinica, stenoza zastawki płucnej, szmer sercowy, tachyarytmia nadkomorowa, tachypnoe, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wada Ebsteina, wodobrzusze, zastawka płucna, zastawka trójdzielna, zatorowość paradoksalna, zespół WPW
Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzone wady serca – Objawy

Wrodzone wady serca (WWS) występują u około 1 na 100 żywych urodzeń i powstają najczęściej w pierwszych 8 tygodniach ciąży. Ich kliniczny obraz jest zróżnicowany, od bezobjawowych po stany zagrażające życiu, z objawami takimi jak sinica, zaburzenia oddychania, słaby przyrost masy ciała, szmery sercowe czy omdlenia. Ciężkie wady, np. tetralogia Fallota, mogą manifestować się napadami sinicy, a koarktacja aorty często ujawnia się w pierwszym tygodniu życia. U starszych dzieci objawy obejmują duszność wysiłkową, kołatanie serca, obrzęki i opóźnienia rozwojowe, w tym neuropsychologiczne. Przebieg choroby może obejmować samoistne zamknięcie prostych wad (np. mały ASD, PDA), stabilny przebieg lub progresję objawów, a także późne rozpoznanie i nawrót symptomów.
arytmia, depresja, duszność, duszność wysiłkowa, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiochirurgia, kardiolog dziecięcy, kardiologia dziecięca, koarktacja aorty, kołatanie serca, lęk, nadciśnienie płucne, napad sinicy, niewydolność serca, omdlenie, opieka kardiologiczna, profilaktyka infekcji, przetrwały przewód tętniczy, sinica, szmer sercowy, tetralogia Fallota, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wrodzona wada serca, zaburzenie oddychania, zaburzenie rytmu serca, zespół Eisenmengera, zespół stresu pourazowego
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zastawek serca – Diagnostyka i diagnoza

Choroba zastawek serca charakteryzuje się dysfunkcją jednej lub więcej z czterech zastawek serca, co prowadzi do zaburzeń hemodynamicznych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym z oceną szmerów sercowych oraz szeregu badań obrazowych i funkcjonalnych. Echokardiografia, w tym TTE, TEE, echokardiografia 3D oraz wysiłkowa, stanowi podstawę diagnostyki, umożliwiając ocenę gradientu ciśnień, pola powierzchni zastawki (np. poniżej 1 cm² wskazuje na ciężkie zwężenie), prędkości przepływu (powyżej 4 m/s sugeruje ciężkie zwężenie) oraz stopnia niedomykalności (skala 0-4). Dodatkowo, EKG, RTG klatki piersiowej, próba wysiłkowa, MRI i CT serca dostarczają uzupełniających informacji o strukturze, funkcji serca i obecności powikłań. Cewnikowanie serca jest zarezerwowane dla przypadków niejednoznacznych lub przed interwencją chirurgiczną.
badanie echokardiograficzne przezprzełykowe, cewnikowanie serca, choroba zastawek serca, duszność, echokardiografia 3D, echokardiografia wysiłkowa, echokardiogram, gradient ciśnień, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiochirurg, kardiolog interwencyjny, migotanie przedsionków, niedomykalność zastawki, niedomykalność zastawki aortalnej, niedomykalność zastawki mitralnej, pole powierzchni zastawki, próba wysiłkowa, przerost lewej komory, rezonans magnetyczny serca, stenoza zastawki, szmer sercowy, sztuczna inteligencja, tomografia komputerowa serca, zastój w krążeniu płucnym, zwężenie zastawki aortalnej
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Epidemiologia

Szmery sercowe stanowią powszechne zjawisko kliniczne o zróżnicowanej częstości występowania w zależności od wieku pacjenta, metody diagnostycznej oraz populacji. U noworodków częstość wykrywania szmerów waha się od 0,9% do 77,4%, z badaniem obejmującym 7204 noworodków, gdzie stwierdzono szmer u 1,37% (13,7/1000), a około 42,5% z nich miało strukturalne wady serca, z czego 5% wymagało wczesnej interwencji kardiologicznej. W populacji pediatrycznej szmery występują u 8,6% niemowląt i nawet do 80-90% dzieci w wieku 4-7 lat, z większością szmerów o charakterze niewinnym. U dorosłych szmery sercowe występują u około 10% populacji, częściej wskazując na patologię, zwłaszcza choroby zastawkowe, a szmery rozkurczowe i ciągłe są szczególnie podejrzane. W ciąży szmery obserwuje się u około 90% kobiet, co jest związane ze zwiększonym przepływem krwi. Diagnostyka opiera się na auskultacji, echokardiografii, EKG, pulsoksymetrii (która zwiększa czułość wykrywania krytycznych wad serca u noworodków z 46% do 77%) oraz badaniach laboratoryjnych, takich jak pro-BNP.
auskultacja, badanie osłuchowe, choroba zastawkowa, echokardiografia, krytyczna wrodzona wada serca, nadciśnienie płucne, niewinny szmer sercowy, niewydolność serca, patologiczny szmer sercowy, peptyd natriuretyczny typu B, pulsoksymetria, starzenie się populacji, szmer sercowy, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, udar mózgu, wada strukturalna serca, wada zastawki serca, wrodzona wada serca, zapalenie wsierdzia, zastawka serca
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wsierdzia – Objawy

Zapalenie wsierdzia to infekcja endokardium, najczęściej bakteryjna, manifestująca się w formie ostrej lub podostrej. Ostre zapalenie charakteryzuje się nagłym początkiem, wysoką gorączką (38,9-40°C), tachykardią, szybkim uszkodzeniem zastawek i ryzykiem niewydolności serca w ciągu dni. Podostre zapalenie rozwija się wolniej, z gorączką 37,2-38,3°C, przewlekłym zmęczeniem, utratą masy ciała i objawami niespecyficznymi. Typowe symptomy obejmują gorączkę powyżej 38°C, dreszcze, poty nocne, duszność, nowy lub zmieniony szmer sercowy oraz zmiany skórne (plamy Janewaya, guzki Oslera, wybroczyny). Nieleczone zapalenie wsierdzia prowadzi do poważnych powikłań, takich jak zatory tętnicze, ropnie serca, niewydolność serca, udar mózgu, zapalenie osierdzia i sepsa, z niemal 100% śmiertelnością.
guzki Oslera, infekcja grzybicza, kłębuszkowe zapalenie nerek, niedokrwistość, niedomykalność zastawki, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie wsierdzia, paciorkowiec, podostre zapalenie wsierdzia, posocznica, proteza zastawki serca, sepsa, Staphylococcus aureus, szmer sercowy, udar mózgu, wegetacja, wrodzona wada serca, wszczepialne urządzenie kardiologiczne, wybroczyny, wybroczyny podpaznokciowe, zaburzenie rytmu serca, zapalenie osierdzia, zapalenie wsierdzia, zapalenie wsierdzia zastawki sztucznej, zator, zawał serca, zmiany Janewaya
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba serca – Objawy

Choroba serca obejmuje różnorodne schorzenia wpływające na funkcję mięśnia sercowego, z objawami zależnymi od typu i zaawansowania choroby. Najczęstsze symptomy to dławica piersiowa, duszność, zmęczenie, kołatanie serca, obrzęki oraz zawroty głowy. U kobiet objawy mogą być mniej typowe, obejmując m.in. nudności, zgagę czy obfite pocenie się. Choroba wieńcowa (CAD) charakteryzuje się zwężeniem tętnic wieńcowych przez płytkę miażdżycową, prowadząc do bólu w klatce piersiowej i duszności, a w zaawansowanych przypadkach do zawału serca. Niewydolność serca manifestuje się dusznością, obrzękami, zmęczeniem i może progresować przez stadia A-D, od wysokiego ryzyka do zaawansowanej niewydolności. Arytmie, w tym migotanie przedsionków, oraz choroby zastawkowe i kardiomiopatie również wpływają na kliniczny obraz choroby serca, często prowadząc do poważnych powikłań, takich jak zawał, udar czy wstrząs kardiogenny.
arytmia serca, ból w klatce piersiowej, bradykardia, choroba serca, choroba wieńcowa, choroba zastawkowa serca, cichy zawał serca, dławica piersiowa, duszność, kardiomiopatia, kołatanie serca, miażdżyca tętnic, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk nóg, omdlenie, płytka miażdżycowa, syncope, szmer sercowy, tachykardia, udar mózgu, wstrząs kardiogenny, zastawka aortalna, zastawka mitralna, zastawka płucna, zastawka trójdzielna, zawał serca, zawroty głowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Osteoteri 20 mcg/80 mcl

Osteoteri, zawierający 20 µg teryparatydu w 80 µl roztworu do wstrzykiwań, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na szerokich badaniach klinicznych i doświadczeniach po wprowadzeniu do obrotu. W badaniach klinicznych działania niepożądane wystąpiły u 82,8% pacjentów leczonych teryparatydem oraz 84,5% w grupie placebo, co wskazuje na podobny ogólny profil bezpieczeństwa. Najczęstsze działania niepożądane to nudności, bóle kończyn, bóle głowy i zawroty głowy. Działania niepożądane o częstości ≥1% wyższej niż placebo obejmują zawroty głowy (błędnikowe i ośrodkowe), depresję oraz duszność. Wśród istotnych działań niepożądanych wymienia się hiperkalcemię (stężenie wapnia >2,76 mmol/l występuje niezbyt często, a >3,25 mmol/l rzadko) oraz hiperurykemię, która u 2,8% pacjentów przekraczała normę, jednak bez zwiększenia ryzyka dny moczanowej czy kamicy nerkowej.
anafilaksja, ból głowy, ból kończyn, choroba refluksowa przełyku, depresja, dna moczanowa, duszność, fosfataza zasadowa, gęstość mineralna kości, guz krwawniczy, hipercholesterolemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, kamica nerkowa, kołatanie serca, kurcz mięśni, nadmierna potliwość, niedociśnienie, niedokrwistość, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, nudności, omdlenie, osteoporoza, parcie naglące, pokrzywka uogólniona, poliuria, profil bezpieczeństwa, przepuklina rozworu przełykowego, rozedma płuc, rwa kulszowa, szmer sercowy, tachykardia, teryparatyd, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zawroty głowy ośrodkowe
Leksykon chorób i schorzeń
Szmer sercowy – Objawy

Szmer sercowy to dodatkowy dźwięk słyszalny podczas osłuchiwania serca, wynikający z turbulentnego przepływu krwi przez zastawki lub ich okolice. Szmery dzielimy na niewinne, które nie wymagają leczenia i są powszechne u niemowląt, dzieci i dorosłych, oraz patologiczne, wskazujące na choroby serca, takie jak wrodzone wady (ASD, VSD, PDA, koarktacja aorty) u dzieci czy nabyte choroby zastawkowe u dorosłych (zwężenie aortalne, niedomykalność mitralna). Szmery klasyfikuje się według czasu występowania w cyklu sercowym: skurczowe, rozkurczowe i ciągłe, a ich intensywność oceniana jest w skali 1-6. Patologiczne szmery często towarzyszą objawom takim jak duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej, sinica, obrzęki czy zaburzenia rytmu serca, a ich obecność wymaga dalszej diagnostyki i monitorowania.
angina paciorkowcowa, gorączka reumatyczna, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kardiomiopatia przerostowa, koarktacja aorty, nadciśnienie płucne, nagła śmierć sercowa, niedomykalność zastawki mitralnej, niewinny szmer sercowy, niewydolność serca, osłuchiwanie serca, palpitacje, patologiczny szmer sercowy, przetrwały przewód tętniczy, rozkurcz serca, sinica, skurcz serca, stetoskop, szmer ciągły, szmer rozkurczowy, szmer sercowy, szmer skurczowy, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, wrodzona wada serca, zaburzenia rytmu serca, zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki mitralnej
Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Diagnostyka i diagnoza

Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) charakteryzuje się powiększeniem i rozszerzeniem jednej lub obu komór serca z upośledzoną kurczliwością, definiowaną jako frakcja wyrzutowa lewej komory (LVEF) poniżej 40% lub frakcja skracania poniżej 25%. Diagnostyka wymaga wykluczenia innych przyczyn niewydolności komorowej, takich jak nadciśnienie tętnicze, choroby zastawkowe czy choroba wieńcowa (>50% zwężenia tętnic wieńcowych). Podstawowe badania obejmują echokardiografię (ocena powiększenia i funkcji komór), EKG (tachykardia zatokowa, niespecyficzne zmiany ST, blok lewej odnogi pęczka Hisa), RTG klatki piersiowej (kardiomegalia, zastój płucny), rezonans magnetyczny serca (CMR) z oceną LVEF i późnym wzmocnieniem gadolinowym (LGE), badania laboratoryjne (markery sercowe, BNP/NT-proBNP, badania infekcyjne i metaboliczne), Holter EKG oraz w wybranych przypadkach cewnikowanie serca i biopsję endomiokardialną. W diagnostyce różnicowej kluczowe jest wykluczenie choroby wieńcowej i przeciążenia ciśnieniowego lub objętościowego.
badanie holterowskie, biomarker sercowy, biopsja endomiokardialna, blok lewej odnogi pęczka Hisa, cewnikowanie serca, choroba wieńcowa, choroba zastawkowa, duszność wysiłkowa, dysfunkcja skurczowa, elektrokardiogram, eozynofilowe zapalenie mięśnia sercowego, frakcja wyrzutowa lewej komory, globalne odkształcenie podłużne, hemochromatoza, implantacja ICD, kardiomegalia, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia restrykcyjna, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiomiopatia zapalna, koronarografia, mutacja LMNA, N-końcowy pro-peptyd natriuretyczny typu B, nadciśnienie tętnicze, nagły zgon sercowy, niewydolność serca, nocna duszność napadowa, obrzęk obwodowy, olbrzymiokomórkowe zapalenie mięśnia sercowego, ortopnoe, peptyd natriuretyczny typu B, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, późne wzmocnienie gadolinowe, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, sarkoidoza, skrzeplina przyścienna, stratyfikacja ryzyka, szmer sercowy, tachykardia zatokowa, tomografia komputerowa, troponina sercowa, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego
Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne ujście prawej komory – Objawy

Podwójne ujście prawej komory (DORV) to wrodzona wada serca charakteryzująca się odprowadzeniem zarówno aorty, jak i tętnicy płucnej z prawej komory. Obraz kliniczny jest zróżnicowany i zależy od lokalizacji ubytku międzykomorowego (VSD), obecności zwężenia zastawki płucnej oraz innych współistniejących anomalii. Typowe objawy u niemowląt obejmują sinicę (70-90%), tachypnoe (60-80%), tachykardię (>100/min u 50-70%), szmer sercowy (u niemal 100%), trudności w karmieniu (50-70%), nadmierną potliwość oraz słabe przybieranie na wadze (40-60%). Warianty anatomiczne, takie jak DORV ze zwężeniem płucnym, DORV bez zwężenia z podotroczowym VSD czy anomalia Taussig-Bing, determinują nasilenie objawów i hemodynamikę, wpływając na stopień sinicy i niewydolności serca.
anomalia Taussig-Bing, badanie echokardiograficzne, dysfunkcja zastawki, kardiolog dorosłych, kardiologia dziecięca, korekcja dwukomorowa, korekcja jednokomorowa, nadciśnienie płucne, niedobór wzrostu, niedotlenienie, niewydolność serca, podwójne ujście prawej komory, powiększenie serca, przebudowa mięśnia sercowego, przepływ płucny, reoperacja, sinica, szmer sercowy, tachykardia, tachypnea, transpozycja wielkich naczyń, ubytek międzykomorowy, wada wrodzona, wrodzona wada serca, wydolność wysiłkowa, zaburzenie rytmu serca, zastoinowa niewydolność serca, zwężenie zastawki płucnej