duszność spoczynkowa
Duszność spoczynkowa (orthopnea) to objaw chorobowy charakteryzujący się uczuciem braku powietrza, trudnościami w oddychaniu lub niedoborem tlenu, które występują w spoczynku, bez konieczności wykonywania wysiłku fizycznego. Jest to jeden z najbardziej niepokojących objawów klinicznych, który wymaga natychmiastowej oceny medycznej.
Ten rodzaj duszności często wskazuje na zaawansowanie choroby podstawowej, zwłaszcza niewydolności serca, gdzie pacjent nie jest w stanie oddychać swobodnie w pozycji leżącej i musi przyjmować pozycję siedzącą lub stojącą, aby uzyskać ulgę. Duszność spoczynkowa jest często klasyfikowana jako III lub IV stopień w skali NYHA (New York Heart Association) oceniającej nasilenie niewydolności serca.
Oprócz niewydolności serca, duszność spoczynkowa może być spowodowana przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), astmą, zapaleniem płuc, zatorowością płucną, chorobami opłucnej, a także stanami pozapłucnymi, takimi jak otyłość czy zaburzenia nerwowo-mięśniowe. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (RTG, TK klatki piersiowej), badania czynnościowe płuc, badania laboratoryjne oraz echokardiografię.
Leczenie duszności spoczynkowej zależy od przyczyny podstawowej i może obejmować tlenoterapię, leki rozszerzające oskrzela, diuretyki, leki inotropowe, a w ciężkich przypadkach – wentylację mechaniczną. Duszność spoczynkowa stanowi istotny czynnik prognostyczny i jej wystąpienie często wiąże się z pogorszeniem rokowania w wielu schorzeniach.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedomykalność zastawki mitralnej – Diagnostyka i diagnoza
Niedomykalność zastawki mitralnej (NZM) jest najczęstszą chorobą zastawkową serca w krajach zachodnich, z częstością około 10% u osób powyżej 75 roku życia. Charakteryzuje się cofaniem krwi z lewej komory do lewego przedsionka podczas skurczu, co prowadzi do objawów takich jak zmęczenie, duszność wysiłkowa i niewydolność serca. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym (szmer holosystoliczny nad koniuszkiem serca), echokardiografii przezklatkowej (TTE) i przezprzełykowej (TEE), a także na ocenie ilościowej za pomocą dopplera, gdzie szerokość vena contracta ≥0,7 cm, EROA ≥0,4 cm², objętość fali zwrotnej (RVol) ≥60 ml i frakcja niedomykalności ≥50% wskazują na ciężką NZM. Dodatkowo stosuje się rezonans magnetyczny serca (CMR) i tomografię komputerową (CT) w celu dokładniejszej oceny anatomii i funkcji zastawki oraz lewej komory.
cewnikowanie serca, choroba zastawkowa serca, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, dysfagia, dysfunkcja komór, echokardiografia dopplerowska, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, echokardiografia trójwymiarowa, efektywne pole ujścia fali zwrotnej, elektrokardiogram, frakcja niedomykalności, kołatanie serca, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, naprawa zastawki mitralnej, niedomykalność zastawki mitralnej, niedomykalność zastawki trójdzielnej, niewydolność serca, objętość fali zwrotnej, obrzęk kończyn dolnych, powiększenie lewego przedsionka, powiększenie serca, próba wysiłkowa, rezonans magnetyczny serca, stenoza aortalna, szmer holosystoliczny, szmer sercowy, tomografia komputerowa serca, ubytek przegrody międzykomorowej, vena contracta, wstrząs, wymiana zastawki, zastój płucny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levosimendan Accord 2,5 mg/ml
Lewozymendan, należący do grupy leków uwrażliwiających na wapń (kod ATC: C01CX08), wykazuje unikalny mechanizm działania polegający na zwiększeniu wrażliwości troponiny C na jony wapnia, co prowadzi do wzrostu siły skurczu mięśnia sercowego bez zaburzenia funkcji rozkurczowej. Dodatkowo otwiera ATP-zależne kanały potasowe w mięśniach gładkich naczyń, powodując rozszerzenie naczyń tętniczych i żylnych, co zmniejsza obciążenie wstępne i następcze serca. W badaniach hemodynamicznych u pacjentów z niewydolnością serca dawki nasycające od 3 do 24 µg/kg mc. oraz infuzje ciągłe 0,05-0,2 µg/kg mc./min skutkowały zwiększeniem pojemności minutowej serca, frakcji wyrzutowej, częstości akcji serca oraz obniżeniem ciśnienia tętniczego i oporu naczyniowego, bez istotnego wzrostu zużycia tlenu przez mięsień sercowy. Lewozymendan obniża również stężenie endoteliny-1 i nie podnosi poziomu amin katecholowych w osoczu, co potwierdza jego korzystny profil farmakodynamiczny u pacjentów z ostrą i przewlekłą niewydolnością serca.
aminy katecholowe, ATP-zależne kanały potasowe, ciśnienie zaklinowania płucnych naczyń włosowatych, dobutamina, duszność spoczynkowa, endotelina-1, fosfodiesteraza III, frakcja wyrzutowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, leczenie nerkozastępcze, leczenie trombolityczne, lek beta-adrenolityczny, lewozymendan, migotanie przedsionków, natriuretyczny peptyd typu B, niewydolność serca, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, obwodowy opór naczyniowy, ogłuszony mięsień sercowy, ostra zdekompensowana niewydolność serca, pojemność minutowa serca, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przepływ wieńcowy krwi, przezskórna śródnaczyniowa angioplastyka wieńcowa, rzut skurczowy, troponina C, wskaźnik sercowy, wstrząs kardiogenny, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon chorób i schorzeń
Empyema – Objawy
Ropniak opłucnej (empyema thoracis) to stan patologiczny charakteryzujący się obecnością ropy w jamie opłucnej, najczęściej jako powikłanie zapalenia płuc. Klinicznie manifestuje się gorączką powyżej 38°C, dreszczami, bólem opłucnowym nasilającym się przy oddychaniu, dusznością, kaszlem z odkrztuszaniem śluzowo-ropnej wydzieliny oraz ogólnym osłabieniem. W badaniu fizykalnym obserwuje się zmniejszone lub nieobecne szmery oddechowe, stłumienie odgłosu opukowego, tachypnoe i tachykardię. Choroba przebiega w trzech etapach: wczesnym (1-2 tygodnie) z objawami zapalenia płuc, fazie wysiękowej (1-4 tygodnie) z zagęszczeniem płynu i tworzeniem się kieszonek wysięku oraz późnym stadium (4-6 tygodni) z formowaniem się włóknistej łuski opłucnowej (pleural peel), ograniczającej rozprężanie płuca. Warto podkreślić, że utrzymująca się gorączka ponad 48 godzin po rozpoczęciu antybiotykoterapii, narastająca duszność, objawy sepsy oraz przetoka oskrzelowo-opłucnowa wskazują na poważny przebieg choroby.
anemia, badanie fizykalne, ból opłucnowy, dekortykacja, drenaż jamy opłucnej, dreszcze, duszność, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, empyema necessitans, faza włóknisto-ropna, faza wysiękowa, fibrothorax, gorączka, kacheksja, łuska opłucnowa, odma opłucnowa, przetoka oskrzelowo-opłucnowa, ropniak opłucnej, sepsa, stłumienie odgłosu opukowego, szmer oddechowy, tachykardia, tachypnoe, włóknienie opłucnej, wydzielina śluzowo-ropna, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Levosimendan Kabi 2,5 mg/ml
Levosimendan Kabi to lek inotropowy o podwójnym mechanizmie działania: zwiększa wrażliwość białek kurczliwych mięśnia sercowego na jony wapnia poprzez wiązanie z troponiną C oraz rozszerza naczynia krwionośne przez otwieranie ATP-zależnych kanałów potasowych w mięśniach gładkich naczyń. W badaniach hemodynamicznych u pacjentów z niewydolnością serca dawki nasycające od 3 do 24 µg/kg mc. oraz infuzje ciągłe 0,05-0,2 µg/kg mc./min poprawiały pojemność minutową serca, frakcję wyrzutową i objętość wyrzutową, jednocześnie obniżając ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, ciśnienie zaklinowania płucnych naczyń włosowatych oraz opór naczyniowy. Levosimendan zwiększa przepływ wieńcowy i perfuzję mięśnia sercowego bez istotnego wzrostu zużycia tlenu, a także obniża stężenie endoteliny-1 u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca, nie podnosząc poziomu amin katecholowych w osoczu.
amina katecholowa, ATP-zależny kanał potasowy, badanie hemodynamiczne, ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, ciśnienie w prawym przedsionku, ciśnienie zaklinowania płucnych naczyń włosowatych, częstość akcji serca, duszność spoczynkowa, działanie inotropowe, endotelina-1, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, idiopatyczna kardiomiopatia rozstrzeniowa, inhibitor fosfodiesterazy III, jon wapnia, leczenie trombolityczne, lek beta-adrenolityczny, lek rozszerzający naczynia krwionośne, lewozymendan, mechaniczna wentylacja, mięsień gładki naczyń krwionośnych, natriuretyczny peptyd typu B, niewydolność serca, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, objętość wyrzutowa, obwodowy opór naczyniowy, ogłuszony mięsień sercowy, ostra niewydolność serca, ostra zdekompensowana niewydolność serca, ostry zawał mięśnia sercowego, perfuzja mięśnia sercowego, pojemność minutowa serca, przepływ wieńcowy krwi, przezskórna śródnaczyniowa angioplastyka wieńcowa, receptor beta-adrenergiczny, rzut skurczowy serca, troponina C, układ sercowo-naczyniowy, wskaźnik sercowy, wsparcie inotropowe, wstrząs kardiogenny, zastoinowa niewydolność serca, zużycie tlenu - Leksykon chorób i schorzeń
Kardiomiopatia rozstrzeniowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Kardiomiopatia rozstrzeniowa (DCM) charakteryzuje się poszerzeniem i osłabieniem lewej komory serca, prowadząc do zmniejszenia rzutu serca i rozwoju niewydolności serca. Objawy kliniczne obejmują duszność spoczynkową, ortopnoe, kołatanie serca, obrzęki oraz zmęczenie. Diagnostyka opiera się na EKG, echokardiografii i testach wysiłkowych. Kluczowe diagnozy pielęgniarskie to zmniejszony rzut serca, nadmiar płynów, zaburzenia wymiany gazowej oraz ryzyko niestabilnego ciśnienia krwi. Opieka pielęgniarska koncentruje się na monitorowaniu parametrów życiowych (np. ciśnienie krwi co godzinę, diureza, masa ciała), poprawie funkcji oddechowej (tlenoterapia 2-4 l/min), zarządzaniu aktywnością, kontroli farmakoterapii (m.in. inhibitory ACE, beta-blokery, diuretyki pętlowe) oraz wsparciu psychologicznym pacjenta.
ablacja serca, antagonista aldosteronu, bloker receptora angiotensyny, digoksyna, diuretyk pętlowy, duszność nocna napadowa, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, dysfagia, dysfunkcja komór, echokardiografia, echokardiogram, inhibitor ACE, kardiomegalia, kardiomiopatia rozstrzeniowa, kardiowerter-defibrylator, kołatanie serca, lek moczopędny, niewydolność serca, orthopnoe, osłuchiwanie płuc, poszerzenie żył szyjnych, przeszczep serca, przewodnienie, rzut serca, stymulator dwukomorowy, tachykardia, trzeszczenia w płucach, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie perfuzji tkankowej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pulveril 25 mcg/dawkę inh.
Lek Pulveril w postaci aerozolu inhalacyjnego zawiera salmeterol w dawce 25 mikrogramów na dawkę (odpowiadającej 21 mikrogramom substancji czynnej dostarczonej przez ustnik) i należy do grupy długo działających β2-agonistów (LABA). Jest wskazany jako terapia wspomagająca u pacjentów z astmą oskrzelową, u których nie uzyskano kontroli objawów przy stosowaniu samych kortykosteroidów wziewnych, szczególnie przy objawach nocnych astmy. Pulveril powinien być stosowany wyłącznie jako dodatek do kortykosteroidów wziewnych, nigdy jako monoterapia. Ponadto, lek jest zalecany w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) w celu zmniejszenia obturacji dróg oddechowych, poprawy funkcji płuc i jakości życia oraz w profilaktyce astmy wysiłkowej, gdzie podanie leku przed wysiłkiem zapobiega skurczowi oskrzeli i objawom astmy indukowanym wysiłkiem.
aerozol inhalacyjny zawiesina, astma indukowana wysiłkiem, astma oskrzelowa, astma wysiłkowa, długo działający β2-agonista, duszność, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, inhalator ciśnieniowy, kaszel, kortykosteroid wziewny, krótko działający lek rozszerzający oskrzela, krótko działający β2-agonista, LABA, odwracalna obturacja dróg oddechowych, POChP, przebudzenie nocne, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozszerzenie oskrzeli, salmeterol, salmeterolu ksynafonian, skurcz oskrzeli, technika inhalacji, terapia podtrzymująca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ibuprom Ultramax 600 mg
Ibuprom Ultramax, zawierający 600 mg ibuprofenu, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) o licznych przeciwwskazaniach, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na ibuprofen lub inne NLPZ, ciężką niewydolność serca w klasie IV wg NYHA, ciężkie zaburzenia czynności wątroby i nerek, niewyjaśnione zaburzenia krwiotworzenia, aktywne lub nawracające krwawienia (w tym z przewodu pokarmowego i naczyń mózgowych), a także chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy z co najmniej dwoma epizodami owrzodzenia lub krwawienia. Ponadto, lek jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży ze względu na ryzyko zamknięcia przewodu tętniczego u płodu oraz u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Składniki pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna (42,7 mg/tabletkę) i glikol propylenowy (0,97 mg/tabletkę), również mogą stanowić źródło nadwrażliwości.
agregacja płytek krwi, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa, ciężka niewydolność serca, duszność spoczynkowa, hemostaza, klasyfikacja NYHA, krwawienie z naczyń mózgowych, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nieżyt błony śluzowej nosa, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, płytka krwi, pokrzywka, powikłanie krwotoczne, przewód tętniczy, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krwiotworzenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ticagrelor MSN 60 mg
Profil bezpieczeństwa tikagreloru został oceniony w dwóch dużych badaniach fazy 3 (PLATO i PEGASUS) obejmujących ponad 39 000 pacjentów. W badaniu PLATO odnotowano wyższą częstość przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych w grupie tikagreloru (7,4%) w porównaniu do klopidogrelu (5,4%), a w PEGASUS – 16,1% w grupie tikagreloru 60 mg + ASA vs 8,5% w grupie ASA. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były krwawienia oraz duszność, która wystąpiła u 13,8% pacjentów leczonych tikagrelorem (vs 7,8% klopidogrel) w PLATO i u 14,2% w PEGASUS (tikagrelor 60 mg). Duszność miała najczęściej łagodne do umiarkowanego nasilenie, pojawiała się na początku terapii i ustępowała w ciągu 7 dni u około 30% pacjentów. U pacjentów z astmą lub POChP ryzyko duszności było istotnie wyższe (3,29% vs 0,53% dla tikagreloru vs klopidogrelu). Tikagrelor nie wpływał na czynność płuc i nie wiązał się z pogorszeniem chorób układu oddechowego.
astma POChP, ból głowy, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, duszność, duszność napadowa nocna, duszność powysiłkowa, duszność spoczynkowa, hiperurykemia, krwawienie, krwotok do oka, krwotok śródczaszkowy, lek przeciwpłytkowy, nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, splątanie, tikagrelor, zaburzenia krwi, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Veletri 1,5 mg
VELETRI (epoprostenol) jest lekiem dostępnym w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji, w dawkach 0,5 mg (0,1 mg/ml po rekonstytucji) oraz 1,5 mg (0,3 mg/ml po rekonstytucji). Wskazany jest przede wszystkim w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (TNP) u pacjentów w zaawansowanym stadium choroby, tj. w klasie czynnościowej III-IV wg WHO, gdzie celem terapii jest poprawa wydolności wysiłkowej i jakości życia. Terapia wymaga długotrwałego dożylnego podawania przez cewnik centralny z użyciem specjalistycznej pompy infuzyjnej, a jej rozpoczęcie i monitorowanie powinno odbywać się w ośrodkach specjalistycznych z doświadczeniem w leczeniu TNP. Przed wdrożeniem leczenia konieczna jest dokładna ocena kliniczna i potwierdzenie diagnozy zgodnie z aktualnymi wytycznymi.
aktywne krwawienie, alergia na heparynę, antykoagulacja heparynowa, cewnik centralny, choroba tkanki łącznej, duszność spoczynkowa, epoprostenol, hemodializa, klasa czynnościowa, małopłytkowość indukowana heparyną, pompa infuzyjna, rekonstytucja i rozcieńczenie, roztwór do infuzji, tętnicze nadciśnienie płucne, tolerancja wysiłku, wydolność wysiłkowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Perindopril 4 mg
Perindopril, dostępny w tabletkach 2 mg i 4 mg, jest inhibitorem konwertazy angiotensyny (ACEI) stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego, objawowej niewydolności serca oraz stabilnej choroby wieńcowej. W terapii nadciśnienia perindopril może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi lekami hipotensyjnymi, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi, takimi jak cukrzyca czy choroba wieńcowa. W niewydolności serca (klasy II-IV wg NYHA) lek poprawia funkcję lewej komory poprzez zmniejszenie obciążenia następczego i oporu naczyniowego, co przekłada się na poprawę pojemności minutowej serca. W stabilnej chorobie wieńcowej perindopril wykazuje działanie kardioprotekcyjne, zmniejszając ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, zwłaszcza u pacjentów po zawale mięśnia sercowego lub zabiegach rewaskularyzacyjnych (PCI, CABG).
angioplastyka wieńcowa, antagonista aldosteronu, antagonista wapnia, beta-adrenolityk, choroba wieńcowa, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, działanie kardioprotekcyjne, działanie nefroprotekcyjne, funkcja lewej komory serca, glikozyd naparstnicy, inhibitor konwertazy angiotensyny, klasyfikacja NYHA, kreatynina, lek hipotensyjny, lek przeciwpłytkowy, miażdżyca tętnic obwodowych, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obciążenie następcze serca, objawowa niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, pierwotne nadciśnienie tętnicze, pojemność minutowa, pomostowanie aortalno-wieńcowe, procedura rewaskularyzacyjna, proces miażdżycowy, przerost lewej komory serca, stabilna choroba wieńcowa, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy