ból opłucnowy

Ból opłucnowy to specyficzny rodzaj bólu w klatce piersiowej, który powstaje wskutek podrażnienia opłucnej – błony wyściełającej jamę opłucnową i pokrywającej płuca. Charakteryzuje się ostrym, kłującym charakterem, który nasila się podczas głębokiego oddychania, kaszlu, kichania lub ruchów tułowia.

Główne przyczyny bólu opłucnowego obejmują zapalenie opłucnej (pleuritis), odmę opłucnową, zatorowość płucną, zapalenie płuc, urazy klatki piersiowej oraz nowotwory. Diagnostyka różnicowa bólu opłucnowego wymaga przeprowadzenia dokładnego wywiadu, badania fizykalnego oraz badań obrazowych, takich jak RTG klatki piersiowej, tomografia komputerowa czy USG opłucnej.

W badaniu przedmiotowym można stwierdzić tarcie opłucnowe – charakterystyczny dźwięk przypominający skrzypienie słyszalny w osłuchiwaniu podczas oddychania. W leczeniu bólu opłucnowego kluczowe jest ustalenie i eliminacja przyczyny podstawowej, a także kontrola objawów bólowych przy pomocy niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub w cięższych przypadkach – opioidów.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Odma opłucnowa – Objawy

Odma opłucnowa to nagłe gromadzenie się powietrza w jamie opłucnowej, prowadzące do zapadnięcia płuca i objawiające się jednostronnym, ostrym bólem w klatce piersiowej nasilającym się przy wdechu lub kaszlu oraz dusznością o różnym nasileniu. Objawy zależą od wielkości odmy: mała może być bezobjawowa, średnia wywołuje umiarkowany ból i duszność, a duża powoduje silną duszność, ból, sinicę i tachykardię. Wyróżnia się odmę pierwotną (PSP) u osób bez chorób płuc, gdzie objawy są łagodne i często ustępują samoistnie, oraz wtórną (SSP) z cięższym przebiegiem, częstą hipoksemią i sinicą. Odma prężna to stan zagrożenia życia z objawami takimi jak tachykardia >134/min, hipotensja, poszerzenie żył szyjnych, przesunięcie tchawicy i pulsus paradoxus, wymagający natychmiastowej interwencji.
ból opłucnowy, ból w klatce piersiowej, choroba płuc, duszność, hipoksemia, hipotensja, kaszel nieproduktywny, mukowiscydoza, niewydolność oddechowa, odma opłucnowa, odma prężna, pleurodeza, POChP, poszerzenie żył szyjnych, przestrzeń opłucnowa, przesunięcie tchawicy, pulsus paradoxus, resekcja pęcherzy rozedmowych, sinica, tachykardia, tachypnea, VATS, wentylacja mechaniczna, wideotorakoskopia
Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Zatorowość płucna (PE) to nagłe zablokowanie tętnicy płucnej przez skrzeplinę, najczęściej pochodzącą z żył głębokich kończyn dolnych lub miednicy, prowadzące do zaburzeń hemodynamicznych, wymiany gazowej i mechaniki oddechowej. Stan ten może skutkować hipoksją, niewydolnością prawej komory serca oraz nagłym zgonem, z około 33% śmiertelnością przed rozpoznaniem. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie objawów takich jak nagła duszność, ból opłucnowy w klatce piersiowej, tachypnea, tachykardia, kaszel, objawy DVT oraz hipoksemia. Diagnostyka i leczenie opierają się na monitorowaniu parametrów życiowych, gazometrii, podawaniu leków przeciwzakrzepowych (heparyna niefrakcjonowana, drobnocząsteczkowa, fondaparinux, doustne antykoagulanty) oraz zapobieganiu powikłaniom, w tym wstrząsowi i niewydolności serca.
antykoagulant, błona pęcherzykowo-włośniczkowa, ból opłucnowy, czas protrombinowy, D-dimery, duszność, gazometria krwi tętniczej, hemodynamika, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, hipoksemia, hipoksja tkanek, krwioplucie, niewydolność prawej komory, obrzęk obwodowy, omdlenie, pończochy uciskowe, pozycja Fowlera, przerywana kompresja pneumatyczna, pulsoksymetria, saturacja tlenu, skrzeplina krwi, szmer tarcia opłucnej, tachykardia, tachypnoe, terapia przeciwzakrzepowa, wstrząs, zaczerwienienie, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał płuca, żyła głęboka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Aspergiloza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Aspergiloza to grupa zakażeń wywołanych przez grzyby z rodzaju Aspergillus, głównie dotycząca układu oddechowego, o różnym przebiegu klinicznym i stopniu ciężkości. Szczególnie narażone są osoby z chorobami płuc oraz immunosupresją, np. po przeszczepach czy w przebiegu chorób hematologicznych. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej, badaniach obrazowych oraz oznaczaniu biomarkerów grzybiczych, takich jak galaktomannan i beta-D-glukan. Leczenie inwazyjnej aspergilozy wymaga szybkiego wdrożenia terapii przeciwgrzybiczej, najczęściej worykonazolem lub izawukonazolem, a także monitorowania parametrów życiowych, skuteczności leczenia i działań niepożądanych. W opiece pielęgniarskiej kluczowe jest monitorowanie objawów niewydolności oddechowej (częstość oddechów, saturacja), parametrów hemodynamicznych, a także edukacja pacjenta i rodziny dotycząca choroby, leczenia oraz profilaktyki zakażeń, w tym unikania miejsc o wysokim stężeniu zarodników i stosowania masek ochronnych (N95).
alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna, amfoterycyna B, aspergilloma, Aspergillus, aspergiloza, aspergiloza inwazyjna, beta-D-glukan, białaczka, biomarker grzybiczny, ból opłucnowy, choroba reumatologiczna, choroba zakaźna, DMARD, drenaż ułożeniowy, filtracja HEPA, galaktomannan, gorączka, grzybiak kropidlakowy, IgE, infekcja bakteryjna, interakcja lekowa, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna aspergiloza płucna, inwazyjne zakażenie grzybicze, itrakonazol, izawukonazol, kaspofungina, kaszel, komórka krwiotwórcza, kortykosteroid, krwioplucie, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, maska N95, metyloprednizolon, mukowiscydoza, nadciśnienie płucne, neutropenia, niewydolność oddechowa, oklepywanie klatki piersiowej, omalizumab, otolaryngolog, posakonazol, posocznica grzybicza, prednizolon, prednizon, przepływ laminarny, przewlekła aspergiloza płucna, pulmonolog, rozstrzenie oskrzeli, saturacja, tlenoterapia, układ oddechowy, wcześniactwo, włóknienie płuc, worykonazol, zespół mielodysplastyczny
Leksykon chorób i schorzeń
Empyema – Objawy

Ropniak opłucnej (empyema thoracis) to stan patologiczny charakteryzujący się obecnością ropy w jamie opłucnej, najczęściej jako powikłanie zapalenia płuc. Klinicznie manifestuje się gorączką powyżej 38°C, dreszczami, bólem opłucnowym nasilającym się przy oddychaniu, dusznością, kaszlem z odkrztuszaniem śluzowo-ropnej wydzieliny oraz ogólnym osłabieniem. W badaniu fizykalnym obserwuje się zmniejszone lub nieobecne szmery oddechowe, stłumienie odgłosu opukowego, tachypnoe i tachykardię. Choroba przebiega w trzech etapach: wczesnym (1-2 tygodnie) z objawami zapalenia płuc, fazie wysiękowej (1-4 tygodnie) z zagęszczeniem płynu i tworzeniem się kieszonek wysięku oraz późnym stadium (4-6 tygodni) z formowaniem się włóknistej łuski opłucnowej (pleural peel), ograniczającej rozprężanie płuca. Warto podkreślić, że utrzymująca się gorączka ponad 48 godzin po rozpoczęciu antybiotykoterapii, narastająca duszność, objawy sepsy oraz przetoka oskrzelowo-opłucnowa wskazują na poważny przebieg choroby.
anemia, badanie fizykalne, ból opłucnowy, dekortykacja, drenaż jamy opłucnej, dreszcze, duszność, duszność spoczynkowa, duszność wysiłkowa, empyema necessitans, faza włóknisto-ropna, faza wysiękowa, fibrothorax, gorączka, kacheksja, łuska opłucnowa, odma opłucnowa, przetoka oskrzelowo-opłucnowa, ropniak opłucnej, sepsa, stłumienie odgłosu opukowego, szmer oddechowy, tachykardia, tachypnoe, włóknienie opłucnej, wydzielina śluzowo-ropna, zapalenie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Patofizjologia i mechanizm

Zapalenie opłucnej to stan zapalny opłucnej ściennej, manifestujący się ostrym, zlokalizowanym bólem w klatce piersiowej nasilającym się przy oddychaniu, kaszlu lub kichaniu. Ból ten wynika z aktywacji somatycznych receptorów bólu unerwionych przez nerw przeponowy, co odróżnia go od bólu opłucnej trzewnej o charakterze tępego i słabo zlokalizowanego dyskomfortu. Patogeneza obejmuje uwalnianie mediatorów zapalnych, takich jak IL-8, które indukują napływ neutrofilów do jamy opłucnowej, co jest szczególnie istotne w infekcjach bakteryjnych (np. Mycoplasma pneumoniae) oraz w chorobach wywołanych ekspozycją na azbest. Wysięki opłucnowe powstają na skutek zaburzeń równowagi między produkcją a drenażem płynu, co obserwuje się m.in. w zastoinowej niewydolności serca, infekcjach czy chorobach autoimmunologicznych (reumatoidalne zapalenie stawów, SLE). Wysięki parapneumoniczne przechodzą przez trzy stadia: wysiękowe, włóknikowo-ropne i organizacji, z charakterystycznymi parametrami płynu opłucnowego (glukoza >60 mg/dL, pH >7,20, LDH <3-krotność górnej granicy normy).
azbestoza, ból opłucnowy, cytokina zapalna, elastaza neutrofilowa, interleukina-8, jama opłucnowa, krwiak opłucnej, łuska opłucnowa, makrofag pęcherzykowy, mediatory zapalne, metaloproteinaza macierzy-9, mieloperoksydaza, mycoplasma pneumoniae, napływ neutrofilów, nerw przeponowy, odma opłucnowa, odma prężna, opłucna ścienna, opłucna trzewna, pęcherzyk płucny, pneumolizyna, przewlekła choroba nerek, Pseudomonas aeruginosa, reumatoidalne zapalenie stawów, Streptococcus pneumoniae, szmer tarcia opłucnej, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs septyczny, wysięk opłucnowy, wysięk parapneumoniczny, zapalenie opłucnej, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zespół Dresslera, zespół po perikardiotomii
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie osierdzia – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Zapalenie osierdzia to stan zapalny błony otaczającej serce, najczęściej wywołany infekcjami wirusowymi, bakteryjnymi, urazami lub powikłaniami po zawale mięśnia sercowego. Diagnoza opiera się na co najmniej dwóch kryteriach: charakterystycznym bólu opłucnowym, tarciu osierdzia, nowym wysięku osierdziowym lub zmianach w EKG (rozległe uniesienia odcinka ST, obniżenia PR). Diagnostyka obejmuje echokardiografię, oznaczenia CRP, OB, troponin oraz morfologię krwi. Leczenie polega na stosowaniu NLPZ (np. ibuprofen w wysokich dawkach, kwas acetylosalicylowy, indometacyna) oraz kolchicyny przez 3-6 miesięcy, co zmniejsza ryzyko nawrotów. Kortykosteroidy (0,2-0,5 mg/kg/dobę) są lekiem drugiego rzutu, stosowanym przy przeciwwskazaniach do NLPZ lub nieskuteczności terapii. W przypadku etiologii bakteryjnej wdraża się antybiotykoterapię, a przy powikłaniach takich jak tamponada serca wykonuje się perikardiocentezę lub okienko osierdziowe. Perikardiektomia jest zarezerwowana dla ciężkich, przewlekłych przypadków z zaciskającym zapaleniem osierdzia.
antagonista receptora IL-1, antybiotyk, białko C-reaktywne, ból opłucnowy, dysfagia, echokardiografia przezklatkowa, elektrokardiogram, immunoglobulina dożylna, inhibitor pompy protonowej, kolchicyna, kortykosteroidy, krążenie obwodowe, lek immunosupresyjny, morfologia krwi, nawracające zapalenie osierdzia, NLPZ, OB, oddział ratunkowy, okienko osierdziowe, panel metaboliczny, perikardiektomia, perikardiocenteza, szpik kostny, tamponada serca, tętno paradoksalne, tony serca, troponina, wysięk osierdziowy, zaciskające zapalenie osierdzia, zapalenie osierdzia
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół dresslera – Diagnostyka i diagnoza

Zespół Dresslera, będący formą wtórnego zapalenia osierdzia, manifestuje się zwykle od 1 tygodnia do 3 miesięcy po zawale mięśnia sercowego lub zabiegu kardiochirurgicznym. Diagnostyka opiera się na spełnieniu co najmniej dwóch z pięciu kryteriów: gorączka bez innej przyczyny, ból opłucnowy w klatce piersiowej, tarcie osierdziowe, nowy lub nasilający się wysięk w osierdziu/opłucnej oraz odpowiedni przedział czasowy. Kluczowe badania obejmują morfologię krwi (leukocytoza, eozynofilia), podwyższone markery zapalne (CRP, OB), echokardiografię wykazującą wysięk osierdziowy i ocenę funkcji serca, EKG z charakterystycznymi zmianami (uniesienie ST, obniżenie PR, inwersja załamka T) oraz RTG klatki piersiowej wskazujące na kardiomegalię i wysięk opłucnowy. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. ostry zespół wieńcowy, zator płucny, zapalenie płuc oraz choroby tkanki łącznej.
białko C-reaktywne, ból opłucnowy, elektrokardiogram, eozynofilia, inwersja załamka T, kardiomegalia, leukocytoza, OB, obniżenie odcinka PR, odczyn Biernackiego, ostre zapalenie osierdzia, perikardiocenteza, płyn osierdziowy, późne wzmocnienie gadolinem, przesunięcie w lewo, przezskórna interwencja wieńcowa, rezonans magnetyczny serca, tamponada serca, tarcie osierdziowe, tomografia komputerowa, troponina, uniesienie odcinka ST, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zabieg kardiochirurgiczny, zapalenie, zapalenie osierdzia, zator płucny, zawał serca, zespół Dresslera, zespół pozawałowy, zespół QRS
Leksykon chorób i schorzeń
Ból w klatce piersiowej – Patofizjologia i mechanizm

Ból w klatce piersiowej jest objawem o złożonej patofizjologii, najczęściej wynikającym z niedokrwienia mięśnia sercowego, dysfunkcji śródbłonka oraz zaburzeń mikrokrążenia wieńcowego. Mechanizm bólu dławicowego opiera się na aktywacji receptorów chemowrażliwych i mechanoreceptorów serca przez mediatory takie jak adenozyna i bradykinina, które stymulują aferentne włókna współczulne i nerwu błędnego, prowadząc do projekcji bólu w klatce piersiowej, ramieniu, szyi i żuchwie. Niedokrwienie rozwija się przy niewystarczającym przepływie wieńcowym, spowodowanym zwężeniem tętnic (≥50% zwężenia w miażdżycy), zaburzeniami skurczu mikrokrążenia lub zmniejszoną zdolnością krwi do przenoszenia tlenu. Dławica stabilna objawia się bólem po wysiłku lub stresie, ustępującym po odpoczynku lub nitroglicerynie, natomiast dławica niestabilna wiąże się z przemijającą agregacją płytek i skurczem naczyń, stanowiąc prekursor zawału mięśnia sercowego. Dławica Prinzmetala i dławica mikronaczyniowa to inne formy, związane odpowiednio ze skurczem tętnic wieńcowych i dysfunkcją małych naczyń. W diagnostyce kluczowe są biomarkery, zwłaszcza troponina, oraz obrazowanie, w tym angiografia tomografii komputerowej tętnic wieńcowych (CCTA), zalecana u pacjentów z pośrednim ryzykiem, umożliwiająca ocenę miażdżycy i planowanie terapii zapobiegawczej.
angiografia tomografii komputerowej, angiotensyna II, badanie PET, ból dławicowy, ból opłucnowy, ból wieńcowy, bradykinina, choroba refluksowa przełyku, dławica mikronaczyniowa, dławica niestabilna, dławica Prinzmetala, dławica stabilna, dysfunkcja śródbłonka, echokardiogram przezklatkowy, endotelina-1, jądro pasma samotnego, mechanoreceptor, metabolizm beztlenowy, miażdżyca tętnic, mikrokrążenie wieńcowe, nadwrażliwość przełyku, nerw błędny, niedokrwienie, niedokrwienie mięśnia sercowego, obciążenie następcze, obciążenie wstępne, rdzeń przedłużony, rezerwa przepływu wieńcowego, tętnica wieńcowa, tlenek azotu, troponina, zakręt obręczy, zespół X sercowy
Leksykon chorób i schorzeń
Odma opłucnowa – Diagnostyka i diagnoza

Odma opłucnowa to obecność powietrza w jamie opłucnowej prowadząca do zapadnięcia płuca i objawów takich jak jednostronny ból w klatce piersiowej, duszność, osłabione szmery oddechowe, hiperrezonans po stronie odmy oraz tachykardia. W przypadku odmy prężnej dochodzi do przesunięcia tchawicy, rozdęcia klatki po stronie odmy, poszerzenia żył szyjnych, hipotensji i zaburzeń świadomości, co wymaga natychmiastowej interwencji. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym oraz obrazowym – podstawą jest zdjęcie RTG klatki piersiowej w projekcji PA na pełnym wdechu, które wykazuje krawędź opłucnej płucnej i brak rysunku płucnego obwodowo. Tomografia komputerowa stanowi złoty standard, szczególnie przy wykrywaniu małych odmian, a ultrasonografia cechuje się wysoką czułością (91-98,6%) i jest przydatna w warunkach ratunkowych, umożliwiając ocenę ślizgania opłucnej, obecności linii A i B oraz objawu punktu płucnego.
ból klatki piersiowej, ból opłucnowy, bronchoskopia, drżenie głosowe, duszność, elektrokardiogram, gazometria tętnicza, hiperkapnia, hipoksemia, hipotensja, jama opłucnowa, kwasica oddechowa, limfangioleiomiomatoza, linie B, odma jatrogenna, odma katamenialna, odma opłucnowa, odma pourazowa, odma prężna, opłucna płucna, pleurodeza, poszerzenie żył szyjnych, przesunięcie tchawicy, pulsoksymetria, rozedma płuc, szmery oddechowe, tachykardia, tomografia komputerowa, tomosynteza cyfrowa, torakocenteza, ultrasonografia, wentylacja mechaniczna, zaburzenia hemodynamiczne, zapadnięcie płuca, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zatorowość płucna, zatrzymanie krążenia, zdjęcie RTG klatki piersiowej
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół dresslera – Objawy

Zespół Dresslera to wtórne zapalenie osierdzia pojawiające się zwykle 1-6 tygodni po uszkodzeniu serca, najczęściej po zawale mięśnia sercowego, operacji kardiochirurgicznej lub urazie klatki piersiowej. Charakteryzuje się bólem w klatce piersiowej o ostrym lub kłującym charakterze, nasilającym się przy głębokim oddechu i zmniejszającym w pozycji siedzącej, gorączką w zakresie 38,0-39,0°C (rzadziej do 40°C), dusznością, tachykardią, tarciem osierdziowym oraz wysiękiem osierdziowym i opłucnowym. Objawy pojawiają się zwykle po 2-10 tygodniach od incydentu, choć mogą wystąpić już po 3-4 dniach. Zespół ma tendencję do samoograniczania się, ale może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak tamponada serca czy zaciskające zapalenie osierdzia (ryzyko około 2,8% w ciągu 72 miesięcy). Nawracające epizody obserwuje się u 10-15% pacjentów, co wymaga długoterminowej obserwacji i leczenia.
ból opłucnowy, ból stawowy, duszność, mechanizm autoimmunologiczny, operacja kardiochirurgiczna, ortopnea, palpitacje serca, paradoks tętniczy, PCI, perikardiektomia, perikardiocenteza, płyn w opłucnej, przewlekłe zapalenie osierdzia, przezskórna interwencja wieńcowa, saturacja, tachykardia, tamponada osierdzia, tarcie osierdziowe, triada Becka, uraz klatki piersiowej, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaciskające zapalenie osierdzia, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół Dresslera
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Objawy

Zapalenie opłucnej to stan zapalny błony surowiczej wyścielającej płuca i klatkę piersiową, charakteryzujący się ostrym, kłującym bólem opłucnowym nasilającym się podczas wdechu, wydechu, kaszlu czy kichania. Objawy towarzyszące obejmują suchy kaszel, duszność, gorączkę, tachypnoe oraz ogólne złe samopoczucie. Etiologia jest zróżnicowana – od infekcji wirusowych i bakteryjnych, przez choroby autoimmunologiczne, nowotwory, aż po urazy. Przebieg choroby może być ostry (2-4 tygodnie) lub przewlekły, a leczenie zależy od przyczyny; infekcje wirusowe często ustępują samoistnie, natomiast bakteryjne wymagają antybiotykoterapii. Kluczowym powikłaniem jest wysięk opłucnowy, który może prowadzić do niedodmy, ropniaka opłucnej i znacznych zaburzeń oddychania, wymagając czasem drenażu jamy opłucnowej.
ból opłucnowy, ból w klatce piersiowej, choroba autoimmunologiczna, choroba współistniejąca, duszność, dysfagia, gorączka, infekcja dróg oddechowych, krwioplucie, lek przeciwbólowy, niedodma, odma opłucnowa, posocznica, przyspieszony oddech, ropniak opłucnej, sinica, stan zapalny opłucnej, suchy kaszel, tachypnoe, wstrząs, wysięk opłucnowy, zapalenie opłucnej, zapalenie oskrzeli, zapalenie oskrzelików, zator płucny, zatorowość płucna, zawał serca, zrosty opłucnowe
Leksykon chorób i schorzeń
Empyema – Diagnostyka i diagnoza

Ropniak opłucnej (empyema) to nagromadzenie ropy w jamie opłucnowej, najczęściej będące powikłaniem bakteryjnego zapalenia płuc z wysiękiem parapneumonicznym. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej (gorączka, dreszcze, ból opłucnowy, duszność), czynnikach ryzyka (immunosupresja, cukrzyca, nadużywanie alkoholu) oraz badaniach obrazowych. Podstawowe metody to RTG klatki piersiowej (w tym zdjęcia boczne), ultrasonografia oraz tomografia komputerowa z kontrastem dożylnym, która pozwala odróżnić ropniak od ropnia płuca i ocenić charakter wysięku. Torakocenteza z analizą płynu opłucnowego jest kluczowa; typowe cechy ropniaka to pH ≤7,2, glukoza ≤60 mg/dl, LDH ≥1000 IU/L oraz liczba leukocytów >50 000 komórek/l. Dodatkowo, posiewy krwi i płynu oraz badania molekularne (PCR) wspomagają identyfikację patogenów. Skala RAPID (mocznik, wiek, ropność, źródło infekcji, albumina) służy do oceny ryzyka śmiertelności, z wynikami 0-2 (niska śmiertelność 2,3%), 3-4 (średnia 9,2%) i 5-7 (wysoka 29,3%).
badanie obrazowe, badanie ultrasonograficzne, barwienie metodą Grama, białko C-reaktywne, ból opłucnowy, czynnik ryzyka, dehydrogenaza mleczanowa, drenaż opłucnowy, gruźlica, inhibitor aktywatora plazminogenu-1, leukocyt wielojądrzasty, liczba leukocytów, morfologia krwi, objaw infekcji, płyn opłucnowy, pogrubienie opłucnej, posiew krwi, przestrzeń opłucnowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, ropa w jamie opłucnowej, ropień płuca, ropniak opłucnej, rtg klatki piersiowej, stężenie albuminy, stężenie mocznika, stłumienie odgłosu opukowego, tomografia komputerowa, wykrywanie antygenu, wysięk parapneumoniczny
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół ostrej niewydolności oddechowej – Objawy

Zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) to stan charakteryzujący się ostrym początkiem, rozlanym zapaleniem płuc oraz niekardiogennym obrzękiem pęcherzyków płucnych, prowadzącym do ciężkiej hipoksemii opornej na tlenoterapię. Patofizjologia obejmuje uszkodzenie bariery pęcherzykowo-włośniczkowej, aktywację makrofagów i neutrofili oraz tworzenie błon szklistych, co skutkuje upośledzeniem wymiany gazowej. ARDS rozwija się zwykle w ciągu 6-72 godzin od pierwotnego urazu lub infekcji, takich jak sepsa, zapalenie płuc czy aspiracja. Klasyfikacja ciężkości opiera się na stosunku PaO2/FiO2: łagodny (200-300 mmHg, śmiertelność 27-35%), umiarkowany (100-200 mmHg, śmiertelność 32-40%) oraz ciężki (<100 mmHg, śmiertelność 46-60%). W ciężkich przypadkach konieczna jest wentylacja mechaniczna, a śmiertelność pozostaje wysoka pomimo postępów terapeutycznych.
akwaporyny, aspiracja treści żołądkowej, badanie ultrasonograficzne, bariera pęcherzykowo-włośniczkowa, błony szkliste, ból opłucnowy, ciśnienie parcjalne tlenu, duszność, fibroblasty, frakcja wdychanego tlenu, hipoksemia, hipoksja, makrofagi pęcherzykowe, nabłonek pęcherzykowy, nadciśnienie płucne, neuropatia, niewydolność wielonarządowa, obrzęk płuc, odma opłucnowa, pienista plwocina, płyn w pęcherzykach płucnych, sepsa, sinica, tachykardia, trzeszczenia płucne, układ dopełniacza, uszkodzenie śródbłonka naczyń, wentylacja mechaniczna, włóknienie płuc, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół stresu pourazowego
Leksykon chorób i schorzeń
Empyema – Zapobieganie i profilaktyka

Ropnica opłucnej (empyema) to poważna infekcja przestrzeni opłucnowej, wymagająca szybkiej diagnostyki i leczenia, aby zapobiec powikłaniom i wysokiej śmiertelności. Kluczowe jest wczesne i skuteczne leczenie infekcji płucnych, zwłaszcza zapalenia płuc, z pełnym ukończeniem antybiotykoterapii. Profilaktyka obejmuje szczepienia przeciwko Streptococcus pneumoniae (PCV13) i wirusowi grypy, szczególnie u pacjentów z grup wysokiego ryzyka, takich jak osoby starsze czy z obniżoną odpornością. Zapobieganie aspiracji poprzez eliminację czynników ryzyka (nadużywanie alkoholu, choroba refluksowa przełyku) oraz wczesna intubacja u pacjentów z zaburzeniami odruchu gardłowego są istotne w ograniczaniu rozwoju ropnicy. Wysokie ryzyko ropnicy grzybiczej wymaga farmakologicznej profilaktyki u pacjentów dializowanych, po reoperacjach czy z kolonizacją Aspergillus.
antybiotyk, Aspergillus, bakteryjne zapalenie płuc, ból opłucnowy, choroba refluksowa przełyku, cytomegalowirus, drenaż klatki piersiowej, drenaż płynu, empyema, infekcja grzybicza, jama opłucna, marskość wątroby, MRSA, niewydolność oddechowa, profilaktyka przeciwgrzybicza, przestrzeń opłucnowa, Pseudomonas aeruginosa, ropień płuc, Streptococcus pneumoniae, szczepionka przeciwko pneumokokom, torakocenteza, torakotomia, wideotorakoskopia, wirus grypy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wysięk opłucnowy, zapalenie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie żeber – Diagnostyka i diagnoza

Złamania żeber stanowią częsty efekt urazów klatki piersiowej, wymagający precyzyjnej diagnostyki w celu potwierdzenia uszkodzenia oraz wykluczenia powikłań zagrażających życiu, takich jak odma opłucnowa czy uszkodzenia narządów wewnętrznych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu fizykalnym, obejmującym ocenę bolesności, osłuchiwanie płuc oraz obserwację ruchomości klatki piersiowej. Charakterystyczne objawy to ból nasilający się przy oddychaniu lub kaszlu, obrzęk, tkliwość i zasinienie. W diagnostyce obrazowej pierwszorzędowe znaczenie ma RTG klatki piersiowej, wykrywające 50-75% złamań i umożliwiające ocenę powikłań, natomiast tomografia komputerowa (TK) jest złotym standardem, oferując wyższą czułość i swoistość, zdolną wykryć nawet drobne pęknięcia oraz ocenić uszkodzenia tkanek miękkich i narządów. USG, z czułością ponad 80% i specyficznością ponad 97%, zyskuje na znaczeniu jako metoda uzupełniająca, szczególnie przy wykrywaniu odmy opłucnowej, a scyntygrafia kości jest użyteczna w diagnostyce złamań przeciążeniowych. Wybór metody diagnostycznej powinien uwzględniać stan kliniczny pacjenta, mechanizm urazu oraz podejrzenie powikłań.
angiografia, badanie fizykalne, badanie obrazowe, badanie USG, ból opłucnowy, diagnostyka różnicowa, krwiak opłucnej, odma opłucnowa, rezonans magnetyczny, rtg klatki piersiowej, scyntygrafia kości, stłuczenie płuca, stłuczenie żebra, TK klatki piersiowej, tomografia komputerowa, torakoskopia, ultrasonografia, uraz klatki piersiowej, zapalenie chrząstek żebrowych, zapalenie płuc, zdjęcie rentgenowskie, złamanie przeciążeniowe, złamanie żebra
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół dresslera – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Zespół Dresslera to opóźniona, autoimmunologiczna reakcja zapalna osierdzia, rozwijająca się od kilku tygodni do miesięcy po zawale mięśnia sercowego, operacji kardiochirurgicznej lub urazie serca. Charakteryzuje się bólem opłucnowym w klatce piersiowej, gorączką, leukocytozą oraz podwyższonymi markerami zapalnymi. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym, echokardiografii oraz wykluczeniu innych przyczyn wysięku opłucnowego. Typowy wysięk jest lewostronny, surowiczo-krwisty lub krwotoczny, a tamponada serca, choć rzadka, wymaga pilnej interwencji. W diagnostyce należy zwrócić uwagę na triadę Becka (poszerzenie żył szyjnych, spadek ciśnienia tętniczego, ściszone tony serca), wskazującą na tamponadę.
antygen sercowy, ból opłucnowy, ból w klatce piersiowej, choroba autoimmunologiczna, drenaż cewnikiem, inhibitor pompy protonowej, kolchicyna, kortykosteroid, kryteria Lighta, lek moczopędny, leukocytoza, marker stanu zapalnego, niestabilność hemodynamiczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odpowiedź immunologiczna, operacja kardiochirurgiczna, perikardiektomia, perikardiocenteza, poszerzenie żył szyjnych, prednizon, spadek ciśnienia tętniczego, tamponada serca, tarcie osierdziowe, terapia immunoglobulinowa, triada Becka, uraz serca, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaciskające zapalenie osierdzia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zawał mięśnia sercowego, zawał STEMI, zespół Dresslera
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Epidemiologia

Zapalenie opłucnej charakteryzuje się zróżnicowaną etiologią, z dominującą rolą chorób nowotworowych (55,9%), w tym międzybłoniaka złośliwego (22,5%), raka płuca (15,7%) oraz chłoniaka (2,5%). Choroby zakaźne stanowią 24% przypadków, z gruźlicą jako główną przyczyną (16,2%). Choroby autoimmunologiczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów (1,3%) i toczeń rumieniowaty układowy (0,3%), odpowiadają za 2,8% przypadków. Epidemiologia zapalenia opłucnej jest silnie związana z podstawowymi schorzeniami, a zatorowość płucna występuje u 5-20% pacjentów, z bólem opłucnowym u 75% z nich. Występowanie zapalenia opłucnej w przebiegu SLE sięga 40-60%, a w reumatoidalnym zapaleniu stawów objawy pojawiają się u 3-5% pacjentów mimo wysokiego odsetka wysięków opłucnowych w badaniach autopsyjnych.
biopsja opłucnej, ból opłucnowy, choroba IgG4-zależna, gruźlica, idiopatyczne włóknienie płuc, infekcja dolnych dróg oddechowych, międzybłoniak, mukowiscydoza, Mycobacterium tuberculosis, mykobakterioza niegruźlicza, neuralgia popółpaścowa, odma opłucnowa, pneumokok, półpasiec, pozaszpitalne zapalenie płuc, prątek gruźlicy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reumatoidalne zapalenie stawów, ropniak opłucnej, rozstrzenie oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, szczepionka Hib, toczeń rumieniowaty układowy, wysięk opłucnowy, wysięk parapneumoniczny, zapalenie opłucnej, zatorowość płucna, zwykłe śródmiąższowe zapalenie płuc
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Zapobieganie i profilaktyka

Zapalenie opłucnej to stan zapalny opłucnej ściennej, manifestujący się ostrym, zlokalizowanym bólem w klatce piersiowej nasilającym się przy oddychaniu czy kaszlu. Profilaktyka opiera się na wczesnym rozpoznaniu i leczeniu infekcji bakteryjnych dróg oddechowych, co zapobiega gromadzeniu się płynu w jamie opłucnowej. Kluczowe jest edukowanie pacjentów w zakresie objawów ostrzegawczych, takich jak gorączka, uporczywy kaszel, ropna plwocina, duszność, utrata masy ciała czy poty nocne. Szczepienia przeciwko grypie (corocznie, najlepiej we wrześniu/październiku), pneumokokom (szczególnie u osób >65 r.ż., dzieci i pacjentów z chorobami przewlekłymi) oraz COVID-19 (z aktualizowanymi dawkami) stanowią istotny element profilaktyki, zwłaszcza u osób po 50. roku życia, palaczy, pacjentów z chorobami serca, płuc, cukrzycą, zaburzeniami immunologicznymi oraz przewlekłymi chorobami wątroby i nerek.
ból opłucnowy, Chlamydia trachomatis, duszność, ekspozycja na azbest, kardiomiopatia, komórki CD4, lek immunosupresyjny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, obniżona odporność, opłucna ścienna, Pneumocystis jirovecii, POChP, poty nocne, reumatoidalne zapalenie stawów, rtg klatki piersiowej, szczepionka przeciwko pneumokokom, toczeń rumieniowaty układowy, toksoplazmoza, trimetoprim-sulfametoksazol, wysięk opłucnowy, zanieczyszczenie powietrza, zapalenie opłucnej, zapalenie płuc, zatorowość płucna