incidentaloma

Incidentaloma to przypadkowo wykryte zmiany ogniskowe lub masy w narządach podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn diagnostycznych. Najczęściej są to niespodziewane znaleziska w obrębie nadnerczy, tarczycy, przysadki, płuc, nerek, wątroby czy trzustki.

Większość incidentalomów to zmiany łagodne, jednak część z nich może wykazywać potencjał złośliwy lub prowadzić do zaburzeń hormonalnych. Postępowanie kliniczne zależy od lokalizacji, wielkości zmiany, jej charakterystyki radiologicznej oraz kontekstu klinicznego pacjenta. Obejmuje ono obserwację, dodatkowe badania obrazowe, badania laboratoryjne, biopsję lub resekcję chirurgiczną.

Wyzwaniem dla klinicystów pozostaje wypracowanie równowagi między niepotrzebnym niepokojeniem pacjenta i nadmierną diagnostyką a przeoczeniem istotnych klinicznie zmian. W przypadku incidentaloma nadnerczy rekomenduje się ocenę aktywności hormonalnej oraz charakterystyki radiologicznej, natomiast w przypadku guzków tarczycy kluczowa jest ocena ultrasonograficzna pod kątem cech złośliwości.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne guzy nadnerczy – Diagnostyka i diagnoza

Łagodne guzy nadnerczy (adenoma) to niezłośliwe zmiany, często wykrywane przypadkowo (incidentaloma) u 3-7% pacjentów poddawanych TK jamy brzusznej, z częstością wzrastającą do 10% u osób starszych. Kluczowe w diagnostyce jest rozróżnienie guza na łagodny lub złośliwy oraz funkcjonalny (wydzielający hormony) lub niefunkcjonalny. Około 15-20% guzów jest funkcjonalnych, co wymaga oceny hormonalnej obejmującej pomiary kortyzolu (w tym test hamowania deksametazonem), aldosteronu, reniny, metanefryn, katecholamin, DHEAS, testosteronu i estrogenów. Badania obrazowe, głównie TK (ocena gęstości w HU, cechy morfologiczne) i MR (chemical shift imaging), pozwalają na ocenę ryzyka złośliwości, które wzrasta wraz z rozmiarem guza: <4 cm – ryzyko 3%, 4-6 cm – 6-10%, >6 cm – około 25%. Dodatkowe metody diagnostyczne to scyntygrafia MIBG, PET oraz PET z Ga-DOTATATE. Biopsja igłowa ma ograniczone zastosowanie i jest zarezerwowana dla podejrzenia przerzutów lub niejasnej diagnozy.
adrenalektomia, aldosteron, badanie molekularne, biopsja igłowa, biopsja płynna, dehydroepiandrosteron, diagnostyka różnicowa, guz chromochłonny, guz funkcjonalny, guz niefunkcjonalny, incidentaloma, jednostka Hounsfielda, łagodna autonomiczna sekrecja kortyzolu, łagodny guz nadnerczy, metanefryny, nadciśnienie tętnicze, odma opłucnowa, pierwotny hiperaldosteronizm, poziom kortyzolu, pozytonowa tomografia emisyjna, rak kory nadnerczy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia MIBG, spektrometria masowa, test hamowania deksametazonem, tomografia komputerowa, układ endokrynny, zespół Cushinga
Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Epidemiologia

Feochromocytoma to rzadki guz neuroendokrynny wywodzący się z komórek chromochłonnych rdzenia nadnerczy, należący do grupy PPGL (pheochromocytoma-paraganglioma). Częstość występowania wynosi 2-8 przypadków na milion osób rocznie, z chorobowością od 1:2500 do 1:6500. Występuje najczęściej w 4. i 5. dekadzie życia, z medianą wieku diagnozy około 40 lat, przy czym formy dziedziczne diagnozowane są średnio wcześniej (24,9 lat) niż sporadyczne (43,9 lat). Feochromocytoma odpowiada za 0,2-0,6% przypadków nadciśnienia tętniczego u dorosłych i 1,7-4,5% u dzieci. W ostatnich latach wzrasta liczba przypadków wykrywanych przypadkowo (10-49% guzów nadnerczy to feochromocytoma). Około 30-40% przypadków ma podłoże genetyczne, z mutacjami w ponad 20 genach, a u dzieci odsetek ten sięga 70-80%. Dziedziczne formy dziedziczone są autosomalnie dominująco, co wymaga badań genetycznych u wszystkich pacjentów, zwłaszcza przy mnogich, obustronnych, pozanadnerczowych lub rodzinnych przypadkach.
badanie autopsyjne, choroba przerzutowa, chorobowość i śmiertelność, dehydrogenaza bursztynianowa, dziedziczenie autosomalne dominujące, fenotyp biochemiczny, feochromocytoma, guz nadnerczy, guz neuroendokrynny, incidentaloma, komórki chromochłonne, metanefryny w osoczu, mnoga gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, mutacja genetyczna, mutacja somatyczna, nadciśnienie tętnicze, nerwiakowłókniakowatość, nowotwór neuroendokrynny, PPGL, przyzwojak, rdzeń nadnerczy, rezonans magnetyczny, standaryzowany współczynnik zachorowalności, tomografia komputerowa, wskaźnik przeżycia, wydzielanie katecholamin, zespół von Hippla-Lindaua

incidentaloma

Powiązane wpisy

Łagodne guzy nadnerczy – Diagnostyka i diagnoza

Feochromocytoma – Epidemiologia