transporter wątrobowy OATP1B1
Transporter wątrobowy OATP1B1 (Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1) jest białkiem błonowym, które odgrywa kluczową rolę w wychwycie i transporcie różnych substancji endogennych i leków z krwi do hepatocytów. Jest kodowany przez gen SLCO1B1 i ulega ekspresji głównie w błonie sinusoidalnej (od strony krwi) komórek wątrobowych.
OATP1B1 transportuje szereg substratów, w tym bilirubinę, kwasy żółciowe, hormony steroidowe oraz liczne leki, takie jak statyny, sartany, metotreksat czy niektóre antybiotyki. Polimorfizmy genu SLCO1B1 mają istotne znaczenie kliniczne, gdyż mogą wpływać na aktywność transportera, a tym samym na farmakokinetykę i bezpieczeństwo stosowania wielu leków.
Szczególnie ważna jest rola OATP1B1 w metabolizmie statyn – u pacjentów z wariantami genetycznymi o zmniejszonej funkcji transportera (np. SLCO1B1*5) obserwuje się zwiększone stężenie statyn we krwi i podwyższone ryzyko miopatii indukowanej statynami. Badania farmakogenetyczne dotyczące OATP1B1 są obecnie wykorzystywane w medycynie precyzyjnej do indywidualizacji dawkowania leków i zapobiegania interakcjom lekowym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Rosuvastatin MSN 5 mg
Rozuwastatyna, będąca substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne z innymi lekami, które mogą znacząco zwiększać jej ekspozycję (AUC) i ryzyko miopatii. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, która powoduje 7,1-krotny wzrost AUC rozuwastatyny. Inhibitory proteazy, takie jak atazanawir/rytonawir, zwiększają AUC około 3-krotnie, co wymaga redukcji dawki rozuwastatyny do 5-10 mg/dobę. Gemfibrozyl podwaja AUC i Cmax rozuwastatyny, a jednoczesne stosowanie fibratów z dawką 40 mg rozuwastatyny jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko miopatii. Inne leki, takie jak ezetymib, powodują umiarkowany wzrost ekspozycji (1,2-krotny), natomiast leki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu i magnezu obniżają stężenie rozuwastatyny o około 50%, co może wymagać zachowania odstępu czasowego między podaniami.
atazanawir, AUC, cyklosporyna, cytochrom P450, darolutamid, dasabuwir, elbaswir, erytromycyna, ezetymib, fenofibrat, flukonazol, fostamatinib, gemfibrozyl, glekaprewir, grazoprewir, hepatotoksyczność, inhibitor białka transporterowego, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzym cytochromu P450, kampatynib, ketokonazol, kinaza kreatynowa, klopidogrel, lek zobojętniający, lopinawir, miopatia, ombitaswir, parytaprewir, pibrentaswir, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, rytonawir, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, stężenie maksymalne, teryflunomid, tikagrelor, transporter BCRP, transporter wątrobowy OATP1B1, welpataswir - Leksykon leków
Interakcje leku – Crosuvo 40 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna preparatu Crosuvo, jest substratem transporterów wątrobowych OATP1B1 i BCRP, co czyni ją podatną na interakcje farmakokinetyczne z lekami hamującymi te transportery, prowadzącymi do istotnego wzrostu stężenia leku w osoczu i zwiększonego ryzyka miopatii. Metabolizm rozuwastatyny przez cytochrom P450 jest minimalny, co ogranicza interakcje z inhibitorami lub induktorami tych enzymów, potwierdzone brakiem klinicznie istotnych interakcji z flukonazolem i ketokonazolem. Szczególnie istotne są interakcje z cyklosporyną (7,1-krotne zwiększenie AUC), inhibitorami proteaz (np. atazanawir/rytonawir – 3,1-krotne zwiększenie AUC i 7-krotne Cmax), gemfibrozylem (1,9-krotne zwiększenie AUC i Cmax) oraz innymi lekami lipidowymi, które wymagają dostosowania dawki rozuwastatyny, rozpoczynając od 5 mg/dobę, aby nie przekroczyć ekspozycji odpowiadającej dawce 40 mg bez interakcji. Przeciwwskazane jest stosowanie Crosuvo z cyklosporyną oraz dawką 40 mg w połączeniu z fibratami. Ponadto, leki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu i magnezu obniżają stężenie rozuwastatyny o około 50%, a erytromycyna zmniejsza AUC o 20% i Cmax o 30%, co może mieć znaczenie kliniczne.
aleglitazar, antagonista witaminy K, atazanawir, cyklosporyna, cytochrom P450, darolutamid, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, erytromycyna, etynyloestradiol, ezetymib, farmakokinetyka rozuwastatyny, fenofibrat, fibrat, flukonazol, fosamprenawir, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor białka transportującego, inhibitor CYP, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, ketokonazol, kinaza fosfokreatynowa, kwas fusydowy, lek zobojętniający, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, miopatia, niacyna, niewydolność nerek, norgestrel, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, ryfampina, rytonawir, sofosbuwir, statyna, sylimaryna, tikagrelor, transporter BCRP, transporter wątrobowy OATP1B1, warfaryna, welpataswir, woksylaprewir