metabolizm ornityny
Metabolizm ornityny stanowi kluczowy element cyklu mocznikowego, który jest głównym szlakiem eliminacji toksycznego amoniaku z organizmu. Ornityna, aminokwas niebiałkowy, pełni funkcję nośnika grup aminowych w tym cyklu, rozpoczynając się od reakcji z karbamoilofosforanem i kończąc na uwolnieniu mocznika.
W wątrobie ornityna uczestniczy w reakcjach enzymatycznych katalizowanych przez syntetazę karbamoilofosforanu, syntetazę argininobursztynianu, liazę argininobursztynianu oraz arginazę. Zaburzenia metabolizmu ornityny mogą prowadzić do hiperaminoacydemii ornitynowej, niedoboru transkarbamoilazy ornitynowej (OTC) czy atrofii naczyniówkowo-siatkówkowej z hyperornithinemią.
Ornityna jest również prekursorem poliamin (putrescyny, spermidyny i sperminy) poprzez szlak dekarboksylazy ornitynowej, co ma znaczenie w procesach proliferacji komórkowej. Dodatkowo uczestniczy w metabolizmie proliny, glutaminianu i argininy, które są powiązane z produkcją tlenku azotu i funkcją śródbłonka naczyniowego.
Diagnostyka zaburzeń metabolizmu ornityny obejmuje oznaczenie poziomu ornityny w osoczu, analizę profilu aminokwasów oraz badania molekularne genów kodujących enzymy uczestniczące w przemianach ornityny. Leczenie zależy od konkretnego zaburzenia i może obejmować dietę niskobiałkową, suplementację L-argininy lub L-cytruliny oraz farmakoterapię wspomagającą eliminację amoniaku.