immunozakrzepica
Immunozakrzepica (ang. immunothrombosis) to proces immunologiczny, w którym aktywacja układu odpornościowego prowadzi do tworzenia się zakrzepów w naczyniach krwionośnych. Jest to fizjologiczny mechanizm obronny organizmu przeciwko patogenom, który w warunkach patologicznych może prowadzić do rozwoju zakrzepicy żylnej lub tętniczej.
Kluczową rolę w immunozakrzepicy odgrywają neutrofile, które uwalniają sieci zewnątrzkomórkowe (neutrophil extracellular traps, NETs) zawierające DNA, histony i enzymy proteolityczne. NETs działają jako rusztowanie dla płytek krwi i czynników krzepnięcia, inicjując powstawanie skrzepliny. W proces ten zaangażowane są również monocyty, które uwalniają czynnik tkankowy (TF) aktywujący kaskadę krzepnięcia.
Zaburzenia immunozakrzepicy wiążą się z wieloma stanami patologicznymi, takimi jak sepsa, COVID-19, choroby autoimmunologiczne czy nowotwory. W COVID-19 szczególnie widoczna jest dysregulacja tego procesu, prowadząca do burzy cytokinowej i zakrzepicy drobnych naczyń płucnych. Leczenie zaburzeń immunozakrzepicy obejmuje zarówno leki przeciwkrzepliwe, jak i modulatory odpowiedzi immunologicznej.
Badania nad immunozakrzepicą otworzyły nowe perspektywy w zrozumieniu patogenezy chorób zakrzepowych i mogą prowadzić do opracowania celowanych terapii łączących podejście przeciwzakrzepowe z immunomodulacją.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Covid-19 – Patofizjologia i mechanizm
COVID-19, wywołane przez wirusa SARS-CoV-2, to złożona choroba o szerokim spektrum klinicznym, od bezobjawowych infekcji po ciężkie zapalenie płuc, ARDS i niewydolność wielonarządową. Wirus RNA o genomie ~30 kb wykorzystuje białko S do wiązania się z receptorem ACE2 na komórkach gospodarza, głównie pneumocytach typu II w płucach, co prowadzi do uszkodzenia nabłonka pęcherzykowego i zaburzeń surfaktantu. SARS-CoV-2 wnika do komórek przez proteolityczne cięcie białka S przez TMPRSS2 lub katepsynę L, a następnie replikuje się w cytoplazmie, tworząc kompleks replikacyjno-transkrypcyjny. Patogeneza obejmuje dysregulację układu odpornościowego, w tym burzę cytokinową z podwyższonymi poziomami IL-2, IL-6, IL-7, GM-CSF, TNF i innych mediatorów, co prowadzi do limfopenii, aktywacji makrofagów i neutrofili oraz immunozakrzepicy z DIC. Wysoka ekspresja ACE2 w różnych narządach tłumaczy wielonarządowe objawy, w tym uszkodzenia serca (12% hospitalizowanych), neurologiczne, przewodu pokarmowego (17,6% z objawami, uszkodzenie wątroby u 15-53%) i nerek (ostre uszkodzenie u 30%).
ARDS, białko kolca, burza cytokinowa, czynnik martwicy nowotworów, domena wiążąca receptor, immunozakrzepica, inflamasom NLRP3, katepsyna L, limfopenia, long COVID, mikroangiopatia, niewydolność wielonarządowa, obwodowy układ nerwowy, ośrodkowy układ nerwowy, PAMP, pneumocyt typu II, reaktywna forma tlenu, receptor rozpoznający wzorce, rozlane uszkodzenie pęcherzyków płucnych, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, SARS-CoV-2, stres oksydacyjny, surfaktant, szlak JAK-STAT, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół uwalniania cytokin, zewnątrzkomórkowa pułapka neutrofilowa