incydentaloma nadnerczy
Incydentaloma nadnerczy to guz nadnercza wykryty przypadkowo podczas badania obrazowego (najczęściej USG, TK lub MRI) przeprowadzanego z powodu objawów niezwiązanych z patologią nadnerczy. Jest to coraz częstszy problem kliniczny, dotyczący około 4-7% populacji poddawanej badaniom obrazowym jamy brzusznej.
Większość incydentaloma (około 80%) to nieczynne hormonalnie gruczolaki kory nadnerczy. Pozostałe przypadki obejmują guzy chromochłonne (około 5-10%), raki kory nadnerczy (do 5%), przerzuty nowotworowe (do 20% u pacjentów z wywiadem onkologicznym) oraz inne zmiany jak torbiele, myelolipoma czy krwiaki.
Diagnostyka incydentaloma nadnerczy powinna obejmować ocenę czynności hormonalnej (test z 1 mg deksametazonu, oznaczenie metoksykatecholamin w dobowej zbiórce moczu, aldosteronu i reniny u pacjentów z nadciśnieniem) oraz ocenę radiologiczną pod kątem cech złośliwości (wielkość guza, gęstość w badaniu TK bez kontrastu, cechy wzmocnienia kontrastowego).
Wskazania do leczenia operacyjnego obejmują: wszystkie guzy czynne hormonalnie, zmiany o średnicy >4-6 cm oraz guzy wykazujące cechy złośliwości w badaniach obrazowych. Pozostałe przypadki wymagają obserwacji klinicznej i obrazowej przez okres co najmniej 1-2 lat.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Epidemiologia
Rak nadnerczy (adrenocortical carcinoma, ACC) to rzadki, agresywny nowotwór o zapadalności 0,5-2 przypadki na milion osób rocznie, z bimodalnym rozkładem wieku zachorowań – najczęściej w pierwszej oraz czwartej i piątej dekadzie życia. Kobiety chorują 2,5-3 razy częściej niż mężczyźni. Występuje częściej u dzieci poniżej 5 roku życia (mediana 3,2 roku), a u dorosłych stanowi 0,02-0,2% wszystkich nowotworów. Wysoka zapadalność obserwowana jest w południowej Brazylii (3,4-4,2/milion dzieci), związana z mutacjami germinalnymi TP53 (allele R175H, R337H). Rak nadnerczy może być elementem zespołów genetycznych, takich jak Li-Fraumeni, Lynch, MEN1, FAP czy Beckwitha-Wiedemanna. Diagnostyka obejmuje ocenę hormonalną, badania obrazowe (CT, MRI) oraz badania genetyczne. Czynniki ryzyka złośliwości to m.in. wiek dziecięcy (62% złośliwości vs 8% u dorosłych), guzy wykryte nieprzypadkowo (32% vs 3%), średnica >4 cm (34% vs 7%), gęstość w CT >20 HU (15% vs 1%) oraz guzy obustronne (16% vs 7%).
analiza genomowa, efekt założyciela, gruczoł nadnerczowy, incydentaloma nadnerczy, jednostka Hounsfielda, klasyfikacja ENSAT, klasyfikacja TNM, łagodna autonomiczna sekrecja kortyzolu, nowotwór złośliwy, przeżycie całkowite, przeżycie warunkowe, przeżycie wolne od nawrotu, rak kory nadnerczy, rak nadnerczy, resekcja chirurgiczna, rozkład bimodalny, standaryzowany współczynnik zachorowalności, tomografia komputerowa, wirylizacja, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Cushinga, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej - Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne guzy nadnerczy – Leczenie
Leczenie łagodnych guzów nadnerczy opiera się na ocenie wielkości guza, jego aktywności hormonalnej oraz ryzyka złośliwości. Guzy nieczynne hormonalnie i mniejsze niż 4-5 cm, bez cech złośliwości, kwalifikują się do obserwacji z kontrolą obrazową co 3-6 miesięcy, a następnie co 1-2 lata oraz corocznymi badaniami hormonalnymi przez 5 lat. Wskazaniem do adrenalektomii są guzy czynne hormonalnie, o średnicy powyżej 4-5 cm, wykazujące szybki wzrost (>1 cm) lub podejrzenie złośliwości. Preferowaną metodą chirurgiczną jest laparoskopowa adrenalektomia, zapewniająca krótszy czas hospitalizacji (1-3 dni) i szybszy powrót do aktywności, natomiast adrenalektomia otwarta stosowana jest przy większych guzach lub podejrzeniu złośliwości. Farmakoterapia przedoperacyjna obejmuje alfa- i beta-blokery w pheochromocytoma, inhibitory syntezy kortyzolu (ketokonazol, metyrapon) w zespole Cushinga oraz antagoniści receptora mineralokortykosteroidowego (spironolakton, eplerenon) w aldosteronomie, a także suplementację potasu i wyrównanie zaburzeń metabolicznych.
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, adenoma nadnerczy, adrenalektomia, adrenalektomia laparoskopowa, alfa-bloker, antagonista receptora glikokortykosteroidowego, antagonista wapnia, badanie hormonalne, badanie obrazowe, beta-bloker, dysfagia, endokrynologia, eplerenon, farmakoterapia, gruczolak nadnerczy, guz chromochłonny, guz czynny hormonalnie, incydentaloma nadnerczy, katecholamina, ketokonazol, krioablacja, łagodny guz nadnerczy, metyrapon, mifepryston, niedoczynność nadnerczy, pheochromocytoma, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przełom nadciśnieniowy, spironolakton, zespół Cushinga - Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Zapobieganie i profilaktyka
Rak kory nadnerczy (adrenocortical carcinoma) to rzadki, złośliwy nowotwór o nie do końca poznanej etiologii, z około 50% przypadków związanych z mutacjami genetycznymi. Brak jednoznacznych, modyfikowalnych czynników ryzyka uniemożliwia opracowanie specyficznych metod zapobiegania. W profilaktyce zaleca się stosowanie ogólnych zasad zmniejszających ryzyko nowotworów, takich jak unikanie używek (tytoń, alkohol – zalecane ograniczenie do maksymalnie 2 drinków dziennie u mężczyzn i 1 u kobiet, choć nie ma bezpiecznej dawki alkoholu), utrzymanie BMI w zakresie 18,5-29,4, regularna aktywność fizyczna (minimum 150 minut tygodniowo) oraz zdrowa dieta bogata w owoce i warzywa. Osoby z obciążeniem rodzinnym powinny rozważyć badania genetyczne i poradnictwo genetyczne w celu oceny ryzyka i monitorowania.
badanie genetyczne, badanie kontrolne, badanie przesiewowe, genetyk kliniczny, guz nadnercza, incydentaloma nadnerczy, kora nadnerczy, leczenie chirurgiczne, marker Ki-67, maskulinizacja, medycyna spersonalizowana, mutacja genetyczna, nadprodukcja hormonów, Narodowy Instytut Raka, nowotwór złośliwy, ocena hormonalna, ocena radiologiczna, poradnictwo genetyczne, przerzut, rak kory nadnerczy, rak nadnerczy, resekcja guza, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, wirylizacja