gruczolak kory nadnercza
Gruczolak kory nadnercza (adenoma adrenale) jest łagodnym nowotworem wywodzącym się z kory nadnerczy. Stanowi najczęstszy typ guza nadnerczy, występujący u około 3-7% populacji ogólnej, częściej u kobiet i osób starszych. Większość przypadków to zmiany przypadkowo wykrywane podczas badań obrazowych wykonywanych z innych wskazań (incydentaloma).
Klinicznie gruczolaki kory nadnercza dzielą się na hormonalnie czynne (wydzielające nadmiar hormonów) oraz nieczynne. Guzy hormonalnie czynne mogą produkować aldosteron (powodując pierwotny hiperaldosteronizm), kortyzol (prowadząc do zespołu Cushinga) lub rzadziej androgeny. Około 10-15% gruczolaków wykazuje aktywność hormonalną, pozostałe są nieaktywne metabolicznie.
W diagnostyce gruczolaków kory nadnercza kluczową rolę odgrywają badania obrazowe (TK, MRI) oraz ocena aktywności hormonalnej. W badaniu TK bez kontrastu gruczolaki charakteryzują się niską gęstością (poniżej 10 jednostek Hounsfielda) z powodu wysokiej zawartości lipidów. W przypadku zmian o średnicy powyżej 4 cm lub wykazujących cechy aktywności hormonalnej zazwyczaj zaleca się leczenie operacyjne.
Postępowanie z gruczolakiem kory nadnercza zależy od jego wielkości, aktywności hormonalnej oraz cech radiologicznych. Małe, nieaktywne hormonalnie gruczolaki o typowym obrazie radiologicznym mogą być obserwowane. Leczenie chirurgiczne (adrenalektomia) jest wskazane w przypadku guzów hormonalnie czynnych, zmian o średnicy powyżej 4-6 cm lub wykazujących cechy wzrostu w badaniach kontrolnych.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Łagodne guzy nadnerczy, zwane incydentaloma, są coraz częściej wykrywane przypadkowo, zwłaszcza u osób starszych, z 5-letnią przeżywalnością sięgającą 96,3%, co jest znacząco lepszym wynikiem niż w przypadku złośliwych guzów (około 56%). Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują wielkość guza, możliwość całkowitej resekcji chirurgicznej, typ histopatologiczny oraz status funkcjonalny hormonalny. Guzy funkcjonalne, wydzielające hormony, często diagnozowane są wcześniej i mają korzystniejsze rokowanie. Morfologicznie obecność zlewających się obszarów martwicy nowotworowej jest charakterystyczna dla guzów złośliwych, a podwyższony stosunek neutrofilów do limfocytów (NLR) może stanowić biomarker złośliwości. Ryzyko złośliwości rośnie wraz z wielkością guza: 6% dla guzów ≤2 cm, 9% dla 2-4 cm, a nawet do 34% dla guzów >4 cm, z najwyższym ryzykiem (do 64%) w ośrodkach referencyjnych dla guzów >6 cm.
adrenalektomia, chorobowość sercowo-naczyniowa, gruczolak kory nadnercza, guz funkcjonalny, guz hormonalnie czynny, guz nadnercza, guz niefunkcjonalny, guz niewydzielający hormonów, incydentaloma nadnerczy, jama brzuszna, łagodna autonomiczna sekrecja kortyzolu, martwica nowotworowa, nadmierne wydzielanie hormonów, nawrót miejscowy, przerzut odległy, rak kory nadnercza, ryzyko kardiometaboliczne, stosunek neutrofilów do limfocytów, test supresji deksametazonem, zaburzenie metaboliczne, złagodzenie objawów -
Leksykon chorób i schorzeń
Guzy nadnerczy stanowią powszechne znalezisko w praktyce klinicznej, z częstością wykrywania sięgającą 1-10% w badaniach obrazowych, szczególnie u osób starszych. Większość z nich (około 80%) to łagodne, nieczynne hormonalnie gruczolaki kory nadnerczy, o średnicy zwykle ≤4 cm i gęstości ≤10 jednostek Hounsfielda (HU) w TK bez kontrastu. Ryzyko złośliwości wzrasta wraz z rozmiarem guza, zwłaszcza powyżej 4 cm, oraz w przypadku guzów wykazujących cechy niejednorodne lub obustronne. Złośliwe guzy, takie jak rak kory nadnerczy (ACC), występują rzadko (1-2 przypadki na milion rocznie) i stanowią około 0,1% wszystkich wykrytych guzów. Incidentaloma nadnerczy, definiowane jako guzy >1 cm wykryte przypadkowo, stanowią około 81,5% wszystkich guzów nadnerczy, z 85% z nich będących nieczynnymi hormonalnie. Hormonalnie czynne guzy najczęściej wydzielają kortyzol (w tym subkliniczny zespół Cushinga), rzadziej aldosteron lub androgeny. Diagnostyka opiera się na TK z kontrastem i bez kontrastu, a także na ocenie hormonalnej, w tym testach hamowania deksametazonem i metabolomice steroidowej.
adrenalektomia, badanie obrazowe, gruczolak kory nadnercza, guz czynny hormonalnie, hiperaldosteronizm, hiperaldosteronizm pierwotny, incidentaloma nadnercza, jednostka Hounsfielda, łagodny guz nadnercza, metaanaliza, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie hormonów, pheochromocytoma, radiomika, rak kory nadnercza, rezonans magnetyczny, spektrometria masowa, subkliniczny zespół Cushinga, szlak sygnałowy cAMP-PKA, test hamowania deksametazonem, tomografia komputerowa, zespół Conna, zespół Cushinga, zmiana przerzutowa
