T4 i fT4

T4 (tyroksyna) to główny hormon wydzielany przez tarczycę, zawierający cztery atomy jodu. Występuje we krwi w dwóch postaciach: związanej z białkami transportowymi (głównie z globuliną wiążącą tyroksynę – TBG) oraz w formie wolnej (fT4). Tylko wolna frakcja hormonu, stanowiąca zaledwie 0,02-0,04% całkowitego T4, jest biologicznie aktywna i może wnikać do komórek docelowych.

Oznaczenie poziomu całkowitego T4 oraz wolnego fT4 ma fundamentalne znaczenie w diagnostyce zaburzeń funkcji tarczycy. Podwyższone wartości T4 i fT4 obserwuje się w nadczynności tarczycy (choroba Gravesa-Basedowa, gruczolak toksyczny, zapalenie tarczycy), natomiast obniżone – w niedoczynności tego gruczołu. Warto podkreślić, że stężenie całkowitego T4 może ulegać zmianom pod wpływem czynników pozatarczycowych, takich jak ciąża, przyjmowanie estrogenów czy zmiany stężenia białek wiążących.

Badanie fT4 jest bardziej miarodajne niż oznaczenie całkowitego T4, ponieważ odzwierciedla rzeczywistą ilość biologicznie aktywnego hormonu. Zakres referencyjny dla fT4 wynosi zwykle 0,8-1,8 ng/dl (10-23 pmol/l), choć może różnić się w zależności od laboratorium. Ocena poziomu fT4 powinna być zawsze interpretowana w kontekście klinicznym i w połączeniu z innymi parametrami tarczycowymi, w szczególności z TSH (hormonem tyreotropowym).

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl